Yabancılara Türkçe Öğretimi

Eğer başlangıç düzeyindeyseniz

a.
Fiil+mIÅŸ

zaman olarak -DI geçmiş zamanı ile paralel olup ya aktarılmış bilgidir ya da fark etme anlamı katar. Zaman açısından geçmişte olup biten bir olayı, durumu, olguyu ifade eder. (NOT: yani mış'a geçmeden önce öğrencilerinizin -DI'yı biliyor olmaları gerekir.) (Perfect ?)

ÖRN:
Dün bir kaza olmuş. (gazeteden okudum, bilgiyi bir başka kişiye aktarıyorum.)
Çok yaramazlık yapmışım. (Annem anlattı, bu bilgiyi bir başka kişiye aktarıyorum)
Saat beÅŸ olmuÅŸ! (Yeni fark ettim)
Saçların çok güzel olmuş (Seni gördüm ve fark ettim ki)
Dün çok içmişim (Sabah uyanınca şişeleri gördüm, başım ağrıyor, farkına varıyorum ki)


İşlevler: Masal, fıkra vb anlatı dili, aktarılan her türlü bilgi, fark etmeye değgin aktarılan her türlü bilgi,

Vurgu: Fiil çekimlerinin çoğunda olduğu gibi vurgu kişi eklerinden öncedir. Olumsuz çekimlernde olumsuzluk ekinden öncedir.

b. sıfat ya da ad+ (y)(I)mIş

zaman olarak -(I)DI ile paraleldir. Ayrıca şimdiki zamana ya da gelecek zamanla paralel olabilir. Aktarılmış bilgidir ya da fark etme anlamı katar. Zaman olarak geçmişte başlayıp sürmüş hatta bazen de sürmeye devam eden bir olayı, durumu, olguyu ifade eder. (Imperfect ?)

ÖRN:
Hava güzelmiş, güneşliymiş, ama az bulutlu imiş. (az önce Amerika'daki arkadaşımla konuştum. Şu andaki hava durumu buymuş // Ya da iki yıl önce Ahmet'in tatile gittiği yerde hava böyleymiş // ya da meteorlojiden duydum, yarın hava böyle olacakmış. Bu bilgiyi, ilgili bağlamın zamanıyla bir başka kişiye aktarıyorum)

Ne güzelmiş! (şimdi, geçmişte ya da yarın gerçekleşecek bir etkinlikte, fark ettim ki yapılan, yapılmış olan, yapılacak olan şey güzelmiş)

İşlevler: Masal, fıkra vb anlatı dili, aktarılan her türlü bilgi, fark etmeye değgin aktarılan her türlü bilgi,

Vurgu: olumlu ya da değillemede miş hecesinden önce.


Eğer ileri düzeyde anlatıyorsanız bileşik zamanlar denen dilbilgisine başlıyorsunuz demektir. Bu gece bunlarla ilgili açıklamalar yazamayacak kadar geç oldu. Tahminimce ilk kısım sizin ihtiyaç duyduğunuz kısımdı. Yardım edebildimse sevinirim.


Kolay gelsin
Deniz Kırımsoy

Alıntıdır: [email protected]