Yabancılara Türkçe Öğretimi

      ÖZ: Türkçe, UNESCO'nun verilerine göre dünyada en çok konuÅŸulan beÅŸinci dildir. Uzun bir geçmiÅŸe sahip olan Türkçenin öğretimi de çok eski tarihlerde baÅŸlamıştır. Günümüzde Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi önemini daha da arttırmakta ve bu alanda yapılan akademik çalışmalar büyük bir ivme kazanmaktadır. Yabancıların Türkçeyi akademik, siyasi, ticari, turistik vb. ihtiyaçlardan ötürü öğrenmek istemeleri de dikkatleri Türkçe öğretiminin üzerine yoÄŸunlaÅŸtırmaktadır. Günümüzde yabancılara Türkçe yurt içinde ve yurt dışında öğretilmektedir. Yabancılara Türkçe öğreten baÅŸlıca kurumlar; akademiler, enstitüler, dernekler, vakıflar, kolejler, kültür merkezleri, özel kurslar, büyükelçilikler, Türkoloji araÅŸtırma merkezleri ve üniversite merkezlerinde kurulan TÖMER'lerdir. Yabancılara Türkçe öğretiminde kaynaklar önemlidir. Yabancılara Türkçe öğretimi konusunda geçmiÅŸten günümüze birçok eser verilmiÅŸtir. Ancak bu eserler, deÄŸiÅŸen talepleri karşılamakta yetersiz kalabilmektedir. Nitelikli kitap, uygun materyal vb. doküman oluÅŸturmak için yapılan çalışmaların dikkate alınması gerekir. Bu çalışmayla "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi" alanında çalışmak isteyen akademisyenlere, bu alanda yapılan çalışmaları toplu olarak sunmak amaçlanmıştır. Bu alandaki önemli kitap, makale, tez ve bildiriler toplanarak kaynakça derlemesi yapılmıştır.

GÄ°RÄ°Åž

        GeniÅŸ bir sahaya yayılan Türkçe; UNESCO'nun verilerine göre, dünyada en çok konuÅŸulan beÅŸinci dildir. Yabancılara Türkçe öğretimi çalışmaları çok eski tarihlerde baÅŸlamıştır. Ä°sa Özkan, 24. 02. 2005 tarihinde Türk Dil Kurumu'nda verdiÄŸi konferansta, Türkçenin öğretimiyle ilgili yapılan çalışmaların tarihinin sanıldığından daha eski yıllara dayandığını ve Orhun Abideleri'nin bir yüzünün Çince olmasının, VIII. yüzyılın baÅŸlarında dahi Türkçenin baÅŸka dillere çevrilmesi konusunda bazı çalışmaların yapılmış olduÄŸunu belirtmektedir.

Son dönemlerde dünya konjonktüründe yaşanan gelişmeler Türkiye'yi ön plana çıkarmaktadır. Bu durumun doğal bir sonucu olarak yabancıların Türkçeye ilgisi artmaya başlamıştır. Yabancılara Türkçe öğretimi gün geçtikçe önemini arttırmakta ve bu alanda akademik çalışmalar büyük bir ivme kazanmaktadır. Ayrıca, yabancıların Türkçeyi akademik, siyasi, ticari, turistik vb. ihtiyaçlardan ötürü öğrenmek istemeleri de dikkatleri Türkçe öğretiminin üzerine yoğunlaştırmaktadır.

       Türkiye'de yabancılara Türkçe öğretimi BoÄŸaziçi Ãœniversitesi'nde Hikmet Sebüktekin ve Ankara Ãœniversitesi'nden Kenan Akyüz gibi araÅŸtırmacılar öncülüğünde sistematik olarak geliÅŸmeye baÅŸlamıştır. Ankara Ãœniversitesi bünyesinde TÖMER'in kurulmasıyla Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi kurumsallaÅŸmıştır. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi 1990'lı yıllarda sonra akademik çalışmalara konu olmaya baÅŸlamıştır. Türkiye'de bazı üniversitelerde tezli ve tezsiz yüksek lisans düzeyinde "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi" programları; Dokuz Eylül Ãœniversitesi, Gazi Ãœniversitesi, Hacettepe Ãœniversitesi, Ä°stanbul Ãœniversitesi ve Yıldız Teknik Ãœniversitesi'nde mevcuttur. Ancak lisans düzeyinde "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi" programı hiçbir üniversitede henüz açılmamıştır. Bu sebeple Türkçe eÄŸitimi bölümlerinde kurulması gerekli görülen ana bilim dallarından birisi de "Yabancılara Türkçe ÖğretmenliÄŸi Ana Bilim Dalı" olarak önerilmektedir. Bu sayede yabancılara Türkçeyi öğretecek nitelikli öğretmenlerin yetiÅŸtirilmesi saÄŸlanacaktır.

      Yabancılara Türkçe yurt içinde ve yurt dışında öğretilmektedir. Yabancılara Türkçe öğreten baÅŸlıca kurumlar; akademiler, enstitüler, dernekler, vakıflar, kolejler, kültür merkezleri, özel kurslar, büyükelçilikler, Türkoloji merkezleri ve üniversite merkezlerinde kurulan TÖMER'lerdir. Son dönemde kurulan Yunus Emre Enstitüsü'nün, dünyanın dört bir tarafına açtığı Yunus Emre Türk Kültür Merkezleri, Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesine yeni bir boyut kazandırmakta ve bu merkezlerin sayısı her geçen gün artarak bu alanda önemli iÅŸler gerçekleÅŸtirmektedir. Yunus Emre Türk Kültür Merkezleri; "Avrupa BirliÄŸi Ortak Dil Programı"na uygun olarak yabancılara Türkçe öğretmekte, Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesindeki çeÅŸitli eksiklikleri tamamlamakta, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimini uluslararası boyutta gerçekleÅŸtirmekte, Türk dilini ve kültürünü daha geniÅŸ bir coÄŸrafyada tanıtmaktadır.

Yabancılara Türkçe öğretiminde başvurulacak kaynaklar önemlidir. Konunun akademik olarak da ele alınması bilimsel kriterler ile araştırma yapılmasına ve daha verimli kaynakların üretimine katkı sağlayacaktır. Dil öğretiminde temel kitaplar, ders kitabı, çalışma kitabı, dil bilgisi kitapları, sözlükler, konuşma kılavuzları, destek hikâye kitapları, seviyelere göre düzenlenmiş okuma kitapları, temel söz varlığını içeren resimli sözlükler gibi birçok kaynağa ihtiyaç duyulmaktadır.

Yabancılara Türkçe öğretimi konusunda geçmiÅŸten günümüze birçok eser verilmiÅŸtir. Ancak bu eserler, deÄŸiÅŸen talepleri karşılamakta yetersiz kalabilmektedir. Nitelikli eser, materyal vb. doküman oluÅŸturmak için yapılan çalışmaların dikkate alınması gerekir. Bu çalışmayla "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi" alanında çalışmak isteyen akademisyenlere, bu alanda yapılan çalışmaları toplu olarak sunmak amaçlanmıştır. Bu çerçevede Ömer Demircan, Murat Özbay, Ä°lhan Erdem gibi deÄŸerli akademisyenlerin bu alanda ortaya koydukları çalışmalar ile bunların yayımlanmasından sonra yapılan önemli kitap, makale, tez ve bildiriler derlenerek kaynakça zenginleÅŸtirmesi yapılmıştır.