Yabancılara Türkçe Öğretimi

Yaklaşım ve Yöntem Tartışması -5-Ders Malzemesinin Rolü

Ders Malzemesinin Rolü

Oluşum düzeyindeki son bileşen öğretim sistemi içinde ders malzemesinin rolüyle ilgilidir. Hedefler, içerik (yani, program) öğrenme aktiviteleri ve öğrenen ve öğretmen rolleri açısından saptananlar sistem içindeki malzemelerin işlevini açığa kavuşturur. Program dilsel içeriği dil unsurları (yapılar, başlıklar, kavramlar, işlevler) ya da bazı durumlarda görevler (bkz. Johnson, 1982; Prabhu, 1983) cinsinden tanımlar. Ayrıca dil öğreniminin hedeflerini konuşma, dinleme, okuma, ya da yazma becerileri cinsinden tanımlar. Eğitim malzemeleri de program olmadığı zamanlarda bile konusal içeriği belirler ve belirli program maddelerinin ya da görevlerinin gerektirdiği zaman, dikkat ve ayrıntı miktarını saptayarak program maddelerinin işlenme yoğunluğunu tanımlar ya da önerirler. Eğitsel malzelemeler ayrıca programın amaçlarını oluşturan tek tek öğrenme hedeflerini gün gün tanımlar ya da önerirler. Öğrenmenin öğretmen tarafından başlatılıp denetlenmesi varsayımına göre tasarlanmış malzemeler, öğrencinin kendi başına çalışması ya da bir diğer öğrenenin nezaretinde çalışması için tasarlanmış malzemelerden çok farklı gereksinimleri karşılamalıdır. Bazı yöntemler var olan malzemelerin, bulunan malzemelerin ve gerçek malzemelerin eğitsel kullanımı öngörür. Bazıları, dil konusunda kusursuz sayılamayacak tecrübesiz öğretmenlerin bile kullanarak öğretebilecekleri öğretmenden bağımsız malzemeler gerektirirler. Bazı malzemeler erek dilde anadil konuşanına yakın edinçe sahip özel eğitimli öğretmenlere gereksinim gösterir. Bazıları, öğrenimin bağımsız bir biçimde gerçekleşebilmesi için öğretmenin yerini alacak biçimdde tasarlanmıştır. Bazı malzemeler sınıfta pek çok eğitsel kalıbı kendileri verirler; diğerleri sınıfta karşılıklı etkileşimi engellerler; daha başkaları öğretmen ile öğrenen ve öğrenen ile öğrenen arasındaki etkileşim konusunda tarafsızdır.

Bir yöntem ya da eğitsel sistem içindeki ders malzemelerinin rolü, malzemelerin temel hedefi (örneğin, içeriği sunmak, içeriğin alıştırmasını yaptırmak, öğrenenler arasında iletişimi sağlamak, ya da öğrenenlerin öğretmenin yardımı olmaksızın içeriği öğrenmelerini sağlamak), malzemelerin formu (örneğin, ders kitabı, görsel-işitsel malzemeler, bilgisayar programı), malzemelerin diğer girdi kaynakları ile ilişkisi (yani, temel girdi kaynağı mı oldukları, yoksa temel girdi kaynağının ufak bir parçası mı oldukları) ve öğretmenlerin yetenekleri (örneğin, dildeki edinçleri ya da eğitim ve tecrübe düzeyleri) ile bağlantılı kararları yansıtacaktır.

Bir eğitsel sistem için meydana getirilen bir oluşum programı, öğretmenleri ve öğrenenleri destekleyecek biçimde belirli malzeme rolleri dile getirebilir. Örneğin, işlevsel/iletişimsel yöntemdeki ders malzemelerinin rolü şu terimlerle belirtilebilir:

1. Malzemeler yorumlama, ifade etme ve karşılıklı tartışma türü iletişimsel yeteneklere ağırlık verecektir.
2. Malzemeler, dilbilgisel formun sunulması yerine anlaşılabilir, uygun ve ilginç bilgi alışverişine ağırlık verecektir.
3. Malzemeler, öğrenenlerin farklı aktivite ve görecvler yolu ile kendi erinçlerini geliştirebilmekte kullanabilecekleri farklı türden metinler ve farklı ortamlar içerecektir.

Kıyaslama açısından, ferde yönelik bir eğitim sisteminde ders malzemelerinin rolü aşağıdaki nitelikleri içerebilir:

1. Malzemeler öğrenenlerin kendi öğrenme hızlarında ilerlemelerini sağlayacaktır.
2. Malzemeler farklı öğrenme biçemlerine olanak tanıyacaktır.
3. Malzemeler bağımsız çalışma ve kullanım için olanaklar sağlayacaktır.
4. Malzemeler kendi kendini değerlendirme öğrenmede ilerleme için olanaklar sağlayacaktır.

Danışmanla Öğrenme gibi bir yöntemin içeriğinin öğrenenlerin ilgilerinin bir ürünü olması varsayılır, zira öğrenenler kendi konusal içeriklerini üretirler. Bu durumda yöntemde hiçbir dilsel içerik ya da malzemenin belirtilmemesi gerekecektir. Öte yandan, Danışmanla Öğrenme öğrenenlerin sözcük bilgisinde, dilbilgisinde ve telaffuzda ustalık gibi belirli dilsel mekanizmalarda ustalığa gereksinimleri olduğunu kabul etmektedir. Danışmanla Öğrenme, bu konuları öğretmenin bir danıçman olarak üstlendiği temel rolün dışında görmektedir. Böylece Danışmanla Öğrenme, öğretmenin bir öğrenme danışmanını olan rolünü daha da artan ölçülerde oynayabilmesini sağlamak amacı ile, dilin bazı daha mekanik yönlerinin öğrenilmesini desteklemek için öğretme makinalarının ve diğer programlanmış malzemelerin kullanımını önermektedir.