Yabancılara Türkçe Öğretimi

Tömer'de Yabancı Dil Öğretiminde Kullanılan İngilizce Ve Türkçe Kitaplarının Geçmiş Zaman Öğretiminin Genel Öğretim İlkeleri Açısından İncelenmesi Ve Değerlendirilmesi

Sibel KAYA tarafından yazıldı.

         Bu çalışmada TÖMER'de yabancılara dil öğretiminde kullanılan ilk kur Türkçe ve İngilizce ders kitaplarındaki geçmiş zaman öğretiminin genel öğretim ilkeleri kıstas alınarak değerlendirilmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır.

Bu amaçla TÖMER'in Bursa şubesinde yabancılara dil öğretiminde kullanılan kitaplar temin edilmiş ve kitaplardaki geçmiş zaman öğretimine yönelik kısımlar ve etkinlikler saptanmıştır. Ardından çalışmada kıstas olarak kullanılacak genel öğretim ilkeleri belirlenmiştir. İncelenen kitaplardaki ilgili kısımlar ve etkinlikler, önce Türkçe ders kitabı daha sonra İngilizce ders kitabı olmak üzere müstakil iki başlık altında belirlenen kıstaslar ışığında değerlendirilmiştir. Yapılan bu iki ayrı değerlendirmenin ardından iki kitaptaki geçmiş zaman öğretimi genel öğretim ilkeleri kıstas alınarak karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.
Yapılan değerlendirme sonucunda ele alınan Türkçe kitabında geçmiş zaman öğretimi başlığı altına birleşik zaman konularının da dâhil edildiği görülmektedir. İngilizce kitabına baktığımızda ise geçmiş zaman öğretimi başlığı altına sadece "past simple tense" konunsun dâhil edildiği görülmektedir. İncelenen kitapların ilk kur kitapları olduğu göz önüne alındığında İngilizce kitabında yapılan bu tercihin öğretimi kolaylaştırıcı, oldukça yerinde bir tercih olduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra değerlendirmede kullandığımız genel öğretim ilkeleri kıstas alınarak yapılan değerlendirme sonucunda Türkçe kitabında, daha kapsamlı bir konu yelpazesine karşın genel öğretim ilkelerinin kullanılma sıklığının İngilizce kitabına göre daha az olduğu saptanmıştır.
Yabancılara Türkçe eğitimi sürecinde ele alınan konular kitapların ve öğrenenin seviyesine göre sınırlandırılmalı, kitaplarda tercih edilen kelimeler günlük hayatta kullanılan, yaşayan kelimeler olmalı ve gerek etkinlikler gerekse ele alınan konuların açıklandığı bölümler genel öğretim ilkelerine daha fazla sadık kalınarak hazırlanmalıdır.

         Dünyamız her gün birçok teknolojik yeniliğin olduğu, önemli siyasi olayların yaşandığı ve dengelerin sürekli değiştiği bir sahne haline gelmiştir. Bunlara internetin iletişimi ne denli kolaylaştırıp ülkeler arasındaki sınırları kaldırdığını da eklersek yabancı dil öğreniminin bireyler için ne kadar gerekli olduğunu bir kez daha vurgulamış oluruz. Gerek ülkemizde gerekse dünyada çağın getirdiği yabancı dil ihtiyacını karşılamak amacıyla resmi ve özel birçok kurum ve kuruluş bulunmaktadır. Hiç şüphesiz ki ülkemizde bu kuruluşlardan en önemlilerinden biri TÖMER'dir. Bu çalışmamızda Türkçe ve İngilizcenin geçmiş zaman öğretiminin yabancılara hangi öğretim ilkelleri doğrultusunda yapıldığına cevap arayacağız.
Çağın gereklerine paralel olarak eğitim ve öğretim anlayışı da değişmektedir. Eğitim ve öğretimin hayat boyu sürdüğü gerçeği benimsenmiş ve genel-geçerliliği olan ilkeler belirlenmiştir. Bunun yanı sıra dil öğretiminde zaman öğretiminin başlıca konulardan biri olduğu da bilinmektedir. Bu çalışmamızda evrensel bir dil olan İngilizcenin ve dilimiz Türkçenin geçmiş zaman öğretimini benimsenen genel-geçer ilkeler açısından karşılaştırmalı olarak ele alacağız. Bu amaçla yabancı dil öğretiminde önemli bir görev üstlenen TÖMER'in yabancılara Türkçe ve İngilizce öğretiminde kullandığı kitaplarda geçmiş zaman öğretiminde hangi öğretim ilkelerinin benimsendiğini göstermeye çalıştık.
Bu doğrultuda hazırladığımız çalışmamızın giriş bölümünde genel öğretim ilkelerine; birinci bölümünde TÖMER'de yabancılara Türkçe öğretme amacıyla kullanılan Türkçe kitabındaki geçmiş zaman öğretiminin, öğretim ilkeleri bakımında değerlendirilmesine; ikinci bölümde aynı kurumda yine yabancı dil öğretiminde kullanılan İngilizce kitabının öğretim ilkeleri bakımdan değerlendirilmesine ve üçüncü bölümde iki kitabın geçmiş zaman öğretiminin öğretim ilkeleri bakımdan karşılaştırmalı olarak ele alınmasına yer verilmektedir.

       "Dilin nasıl öğretileceği konusu yüzyıllardır dil eğitimcilerinin odağında yer almış ve dil öğretimi alanının tartışma konusu olmuştur. Bu çerçeve içinde yeni yaklaşım ve yöntemler öne sürülmüş ve genel anlamda alandaki değişim, eğitim ve eğitim psikolojisi alanındaki kuramsal değişimlere paralel olarak yürümüştür. "(Yaylı Derya, Demet Yaylı 2011: 7) Bu durum yabancı dil öğretimini, dil eğitimi çerçevesinde ayrı bir çalışma alanı haline getirmiştir. "İnsanlar, toplumlar uluslar arasında bireysel, kurumsal, ulusal düzeyde ticaret, ekonomi, siyaset, askerlik, bilim, çalışma, turizm, eğitim, kültür, sanat, haberleşme gibi türlü yoğunlukta ikili, çoklu olmak üzere her türlü ilişkinin kurulup yürütülmesi için ana dilinden başka uluslar arası ortak dillerin öğrenilmesi gerekmektedir. Uluslararası dili belirleyen ekonomi, bilim, teknoloji, askerlik alanlarında üstünlük ve din olmuştur". (Demircan 2005: 17) Bu nedenle dünya sahnesinde söz sahibi olmak isteyen ülkeler yabancı dil eğitim politikaları geliştirmeye başlamıştır.

        Yabancı dil öğretme ve öğrenme çabası edebiyat tarihimizde de görülmektedir. Edebiyat tarihimize baktığımızda bu amaçla yazılan ilk eserin Kaşgarlı Mahmut'un Divan-ı Lugati't Türk olduğu görülmektedir. XI. yüzyıldan günümüze bu çaba özellikle internetin hayatımıza girmesi ve sınırların kalkmasıyla birlikte artarak devam etmektedir. Bu amaçla ülkemiz de dâhil birçok ülkede yabancı dil öğretimini amaçlayan kurumlar bulunmaktadır. Bunlardan biri de çalışmamıza konu olan "1984 yılında yabancılara Türkçe öğretmek amacıyla kurulan Türkçe Öğretim Merkezi (TÖMERf'dir.
Çalışmanın hazırlık aşamasında aşağıdaki basamaklar dikkate alınmaktadır:
Problem durumu
Ülkemizde yabancı dil öğretimi çağdaşlaşma, uygarlaşma atılımlarının vazgeçilmez bir zorunluluğu olarak ortaya çıkmış, gelişmiştir. Bu çalışmanın çıkış noktası TÖMER'de ilk kur yabancı dil eğitiminde kullanılan İngilizce ve Türkçe ders kitaplarının geçmiş zamanla ilgili kısımlarının hazırlanışında genel öğretim ilkelerine hangi kitapta daha çok dikkat edildiği sorusudur.
Bilindiği gibi eğitim otoritelerince benimsenen genel öğretim ilkeleri, öğretimi daha sistemli ve daha profesyonel hale getirmektedir. Bu nedenle genel öğretim ilkelerinin ilgili bölümlerinde ne oranda kullanıldığı sorusuna cevap bulunması gerekmektedir. Bununla ülkemizde olduğu gibi dünya üzerinde birçok ülkede de İngilizce yabancı dil olarak ihtiyaç duyulan ve öğrenilmek istenilen bir dildir. Birçok ülkede farklı milletlerden insanlara öğretilen bir dilin öğretimiyle dilimizin yabancı dil olarak öğretilmesinin karşılaştırılması dilimizin yabancı dil olarak öğretiminde bize yardımcı olacaktır.

Alt problemler
Yukarıda bahsedilen problem durumu dâhilinde çalışmanın alt problemleri şu şekildedir:
Çalışmada ilk bölümünde TÖMER'de yabancı dil öğretiminde kullanılan ilk kur Türkçe kitabının geçmiş zaman öğretimiyle ilgili kısımlarında hangi genel öğretim ilkelerinin benimsendiği sorusunun cevabı aranmaktadır.
İkinci bölümünde TÖMER'de yabancı dil öğretiminde kullanılan ilk kur İngilizce kitabının geçmiş zaman öğretimiyle ilgili kısımlarında hangi genel öğretim ilkelerinin benimsendiği sorusunun cevabı aranmaktadır.
Son kısımda ise ilk bölümde incelen kitaplar ilgili bölümde kullanılan genel öğretim ilkelerine göre karşılaştırılmakta ve hangi kitapta, hangi genel öğretim ilkesinin kaç kere kullanıldığı sorusunun cevabı aranmaktadır.

Araştırmanın amacı
Çalışmanın amacı birçok dilin yabancı dil olarak öğretiminde örnek alınan İngilizce geçmiş zaman öğretimiyle, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde konu edinilen geçmiş zaman öğretiminin genel öğretim ilkeleri kıstas alınarak karşılaştırılmasıdır.

Araştırmanın önemi
Yabancı dil denilince ülkemizde ve birçok ülkede ilk akla gelen dil İngilizcedir. Gerek siyasi gerekse ekonomik gelişmeler İngilizceyi çok sayıda insanın ihtiyaç duyduğu bir dil haline getirmektedir. Bu nedenle yabancı dil olarak İngilizce öğretimi birçok dilin yabancı dil olarak öğretimine göre daha profesyonelce yapılmaktadır. Bununla birlikte genel olarak öğretim rast gele yapılmamakta, eğitim çevrelerince benimsenen genel-geçer ilkeler doğrultusunda yapılmaktadır. Yabancı dil öğretiminde de bu ilkelerin benimsenmesi hiç şüphesiz ki öğretimi daha etkin hale getirmektedir. Dilimizin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan genel öğretim ilkeleri ve bunların ne sıklıkta kullanıldığı bilgisi, İngilizce öğretimiyle karşılaştırılarak elde edildiğinde Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi yolunda bize ipuçları verecektir.
Sınırlılıkları
Çalışmada TÖMER'de yabancılara dil öğretiminde kullanılan İngilizce ve Türkçe ders kitapları kullanılmaktadır. Yapılan çalışma bu kitaplarla ve bu kitaplarda ele alınan geçmiş zaman konularıyla sınırlandırılmıştır.

KAVRAMSAL ÇERÇEVE
"Kültürün en önde gelen öğesi dildir. Dil günlük hayatta anlaşmayı sağladığı gibi bilim, sanat, felsefe ve din alanlarına ait özel kavram ve terimleriyle yüksek bir iletişim de kurar" (Tural 2009:7) Hayatımızın birçok alanında önemli bir yeri olan dili Muharrem Ergin şöyle tanımlamaktadır: "Dil, insanlar arasında anlaşmayı sağlayan tabi bir vasıta, kendisine mahsus kanunları olan ve ancak bu kanunlar çerçevesinde gelişen canlı bir varlık, temeli bilinmeyen zamanlarda atılmış, bir gizli anlaşmalar sistemi, seslerden örülmüş içtimai bir müessesedir. " (1982: 3) Tanımda vurgulandığı gibi dil yaşayan bir varlıktır ve yaşadığı sürece gelişip değişmeye devam edecektir.
Eski çağlarda insanlar, dili aynı toplum içinde birbirleriyle anlaşmak için kullanırken günümüzde teknolojinin de gelişmesiyle kıtalar arası iletişimde kullanmaya başlamıştır. Milletler arası iletişim ihtiyacı yabancı dil öğretimini beraberinde getirmektedir. Günümüzde yabancı dil kendi içinde dinamikleri olan bir çalışma alanı haline gelmiştir.

2.1. YABANCI DİL ÖĞRETİMİNİN AMAÇLARI
Yabancı dil öğretimi ana dil öğretiminden farklı sistemler barındıran bir alandır. Her işte olduğu gibi yabancı dil öğretiminde de ilk yapılacak olan amaçların belirlenmesidir. Milli Eğitim Bakanlığı Yabancı Dil Eğitimi ve Öğretimi Yönetmeliğinde yabancı dil eğitimi ve öğretiminin amaçları şu şekilde belirtilmiştir:
MADDE 5 - (1) Örgün, yaygın ve uzaktan öğretim kurumlarındaki yabancı dil eğitimi ve öğretiminin amacı, Millî Eğitimin genel amaç ve temel ilkelerine uygun olarak okul ve kurumların amaç ve seviyeleri de göz önünde bulundurularak eğitim ve öğretimi yapılan yabancı dilde bireylerin;
Dinleme-anlama,
Okuma-anlama,
Konuşma,Yazmabecerileri kazanmalarını, öğrendiği dille iletişim kurmalarını ve yabancı dil öğretimine karşı olumlu tutum geliştirmelerini sağlamaktır.

Mevzuatta özellikle dil becerilerinin ve bireyin bu becerilere hâkimiyetinin üstünde durulmaktadır. Buna göre yabancı dil öğretiminin amacı öğrenilen dile dört dil becerisi vasıtasıyla hâkim olmaktır.

Mevzuatta belirtilen yabancı dil öğretiminin amaçlarını şöyle açıklanabilir:
1. Öğrenene, başkalarından yardım almaksızın çevresinde konuşulan dili
anlayacak ve kendisini ifade edecek düzeyde dil öğretmek.
Öğrenene, başkalarından yardım almadan sosyal hayatta hakkını arayacak ve sorumluluklarını yerine getirecek kadar dil öğretmek.
Başkalarından yardım almadan vatandaşlık haklarını tam ve doğru kullanacak kadar dil öğretmek.
4. Öğrenenin düşünme, araştırma, planlama ve uygulama becerilerini
planlayacak kadar dil öğretmek.

2.2. YABANCI DİL ÖĞRETİMİNİN TEMEL İLKELERİ
      Her işte olduğu gibi yabancı dil öğretiminde de amaçlarından ardından ilkelerinin belirlenmesi öğretim aşamasında yapılacak çalışmalar noktasında büyük önem taşımaktadır.
Yabancı dil öğretiminde benimsenmesi gereken ilkeleri Demirel (1999 a: 31-33) şöyle sıralamaktadır:
Dört Temel Beceriyi Geliştirme
Dil dört temel beceri olarak kabul edilen dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin işlevsel bütünlüğünden oluşmaktadır. Dili bir iletişim aracı olarak kullanmayı öğretirken bu dört temel becerinin birlikte öğretilmesi gerekmektedir.
Öğretim Etkinliklerini Önceden Planlama
Öğretim etkinlikleri, yıllık, ünite ve günlük ders planları olmak üzere üç aşamada planlanmaktadır. Plan yapma, bir anlamda öğretilecek dersin ya da konunun öğretmen tarafından önceden yaşanmasıdır. Dikkatli bir planlama başarılı öğretimin temel koşuludur.
Basitten Karmaşığa Somuttan Soyuta Doğru Öğretme
Öğretilecek konular belli bir sıraya konulmalıdır. Bu konular, basitten başlayarak karmaşığa doğru, somuttan soyuta doğru öğretilmelidir.
Görsel ve İşitsel Araçları Kullanma
Yabancı dil öğretiminde görsel ve işitsel araçlar, öğretimin daha etkili olmasını sağlamakta, öğrenci ilgisini derse çekmekte ve sınıf içinde doğal ortam oluşmasına yardımcı olmaktadır.
Ana Dili Gerekli Durumlarda Kullanma
Yabancı dil derslerinde öğrencilerin öğrenilen dili daha çok duymaları ve kullanmalı esas olmalıdır. Bu nedenle öğrenmenden çok, öğrencinin daha çok konuşmasına olanak verilmelidir. En iyi yabancı dil öğretmeninin, öğrencilerini en çok konuşturan öğretmen olduğu unutulmamalıdır.
Bir Seferde Bir Tek Yapıyı Sunma
Sınıf içi uygulamalarda, her seferinde bir tek sözcüğü, sorunu ya da cümle yapısını öğretmek temel ilke olmalıdır. Aynı anda birden çok sözcük ya da cümle kalıbı öğretmek hem etkili olmaz hem de karışıklığa sebep olabilir.

Devamını okumak için tıklayınız...