geçmiş

Dikte-Gelecek zaman, şimdiki zaman, tamlayan durumu, belirli geçmiş zaman

Paste a VALID AdSense code in Ads Elite Plugin options before activating it.

DOĞUM GÜNÜ

Bugün Şernıin'in doğum günü. Şermin on yaşına girecek. Bütün sınıf arkadaşkrını evdeki partiye davet etti. Doğum günü panisi için annesi pas­ta, kek ve tatlı yaptı. Kuruyemisçiden kuruyemiş, bakkaldan kola aldı. Şer­min partide en güzel elbisesini ve ayakkabısını giyecek, çünkü bu parti onun için çok önemli.

Şermin'in annesinin adı Fatma, babasının adı Kâzım'dır. Fatma Hanım ev hanımıdır. Kâzım Bey ise mühendistir. Fatma Hanım ve Kâzım Bey, Şer-min'den habersiz ona güzel bir hediye aldılar.

Paste a VALID AdSense code in Ads Elite Plugin options before activating it.

Bütün sınıf arkadaşları geldi. Hep birlikte yediler, içtiler, oynadılar ve çok eğlendiler. Parti saat üçten altıya kadar sürdü. Arkadaşlan evlerine gittiler.

Şermin partiden sonra odasına gitti. Annesi ve babasının kendisine küçük de olsa bir hediye almadıklarına üzüldü. Tam o sırada annesi ve ba­bası odasının kapısından İçeri girdiler. Kâzım Bey işinden geç çıktığı için hediyeyi geç getirdi. Şermin babasının elinden paketi aldı ve heyecanla aç­tı. Paketin içinden Şermin'in uzun zamandır beğendiği büyük bir bebek çıktı. Şermin çok mutlu oldu, annesine ve babasına sarılıp öptü.

Dikte-istek kipi, geniş zaman, -ip ulacı, -madan ulacı, şimdiki zaman, belirli geçmiş zaman

Paste a VALID AdSense code in Ads Elite Plugin options before activating it.

BAYRAM TATİLİ

Murat ve Tayfun aynı yurtta kalıyorlar. Onlar, oda arkadaşları. Çok iyi anlaşıyorlar. Bayram tatilinde Murat Tayfun'a "Haydi bu tatilde seninle be­raber dedemin köyüne gidelim. Hem onlar çok sevinirler hem de biz şeh­rin gürültüsünden uzak üç gün dinleniriz." dedi. Tayfun biraz düşünüp kabul etti. Bayramdan bir gün önce trene binip izmir'e kadar gittiler. Köye tren yoktu. Köye gitmek için izmir'den bir otobüse bindiler. Hemen dede­nin evine gittiler, iki yaşlı insan, dede ve nine çok mutlu oldular. Onlara evin en güzel odasını verdiler. Nine mutfağa koşup onlar için güzel yemek­ler yaptı. Tayfun ve Murat o akşam yorgunluktan erken uyudular. Sabah güneş doğmadan Önce uyandılar. Temiz havada biraz yürüyüp kahvaltıya koştular. Murat'ın dedesinin iki ineği, koyunları ve tavukları vardı. Murat'a ve Tayfun'a kahvaltıda taze süt, taze yumurta ve köy peyniri ikram ettiler. Tayfun "Her şey şehirden ne kadar farklı! Şehirde hiçbir zaman böyle taze yumurta, böyle güzel peynir yok." dedi. O zaman Murat'ın dedesi gururla "Tabi oğlum, burada her şeyi biz kendimiz yapıyoruz. Bunun için hem çok temiz hem de çok taze." diye cevap verdi.

Paste a VALID AdSense code in Ads Elite Plugin options before activating it.

Tayfun ve Murat köyde üç gün kalıp döndüler. Derslerine yeni bir güç­le başladılar. Tayfun, onlann konukseverliğini hiç unutmadı. Her bayram, o da Murat gibi köye mutlaka bir bayram kartı göndermeği ihmal etmedi.

Duyulan Geçmiş Zaman (Mişli Geçmiş Zaman)

Paste a VALID AdSense code in Ads Elite Plugin options before activating it.

Bu konunun etkileşimli (interaktif) sınavına gitmek için tıklayınız.

Tanım:Duyulan geçmiş zamanda iş, oluş, hareket, konuşan tarafından görülmemiş, sonradan duyulmuş veya öğrenilmiştir. Fiillere -mış, -miş, -muş, -müşekleri getirilerek yapılır.

Duyulan Geçmiş Zaman Olumlu:

Dün beni aramış.

Dün toplantıya herkes geç kalmış.

Zor durumda olanlara yardım etmiş.

Duyulan Geçmiş Zaman Olumsuz:

Sınavda Matematik sorularına cevap vermemiş.

Geçen haftaki derste anlatılanların hiçbirini anlamamış.

Yeni elbise sana hiç yakışmamış.

Duyulan Geçmiş Zaman Soru:

Ankara’ya da kar yağmış mı?

Geçen yıl yapılan olimpiyatlarda Türkiye altın madalya almış mı?

Trafik kazasında ölen ya da yaralanan olmuş mu?

Kullanımı:

1. Gerçekleştiğini bilmediğimiz ve görmediğimiz ama bir başkasından duyup öğrendiğimiz olayları anlatmak için kullanılır.

Dün İstanbul’a kar yağmış.

Dün matematik sınavına girmemiş.

2. Gerçekleştiği zaman değil de sonradan fark edilen olayları anlatmak için kullanılır.

Eyvah, ödevimi yanlış yapmışım!

Çantamı yanıma almayı unutmuşum.

Paste a VALID AdSense code in Ads Elite Plugin options before activating it.

3. Hikâyelerde, masallarda ve fıkralarda vb. kullanılır.

Nasrettin Hoca bir gün komşusunu evine gitmişve ondan kazanını istemiş

4. -dır, -dir, -dur, -dürekiyle birlikte kullanılırsa ihtimal veya kesinlik anlamları vardır.

Annem belki eve gelmiştir.                               (İhtimal)

Yarım saat oldu. Ders kesinlikle bitmiştir.         (Kesinlik)

5. Ben ve Biz şahıs zamirleriyle kullanımında belli sebeplerle kendimizde olmadığımız durumları ( Hastalık, sarhoşluk ) ve rüyamızı anlatırken kullanılır.

Ben çocukken çok ağır hasta olmuşum.

Dün rüyamda sürekli konuşmuşum.

Not:Bazen Duyulan geçmiş zaman yerine Şimdiki zaman kullanılabilir.

Sabah erkenden çantasını alıp evden çıkıyor.

(Çantasını alıp evden çıkmış.)

Dün akşam önüne aniden bir çocuk çıkıyor ve ona çarpıyor.

(Önüne aniden bir çocuk çıkmış ve ona çarpmış.)

Not:Bazen Duyulan geçmiş zaman yerine Geniş zaman kullanılabilir.

Keloğlan yine yollara düşer.

(Keloğlan yine yollara düşmüş.)

Adamın biri yolunu kaybeder.

(Keloğlan yine yollara düşmüş.)

Not:Duyulan geçmiş zaman fiillerin dışında isimlere de gelebilir.

Bir zamanlar bir kral varmış. O, çok yaşlıymış.

Ali geçen hafta hastaymış.

Görülen Geçmiş Zaman (Dili Geçmiş Zaman)

Paste a VALID AdSense code in Ads Elite Plugin options before activating it.

Bu konunun etkileşimli (interaktif) sınavına gitmek için tıklayınız.

Tanım:Fiilin belirttiği iş ve oluşun, içinde bulunulan zamandan önce yapıldığını ve kesinlikle bittiğini ifade eder. Fiillere-dı, -di, -du, -dü, (-tı, -ti, -tu, -tü)ekleri getirilerek yapılır.

 

Görülen Geçmiş Zaman Olumlu:

Öğretmen, dün bize geldi.

Dün dersimizde konuları tekrar ettik.

Bütün sorulara doğru cevap verdim.

 

Görülen Geçmiş Zaman Olumsuz:

Ahmet geçen yıl derslerine çok çalışmadı.

Ödevlerimizi bitirmedik.

Geçen hafta kelimelerin hepsini ezberlemedim.

 

Görülen Geçmiş Zaman Soru:

Bütün sorulara cevap verdin mi?

Konuyu anlanız mı?

Sınavın sonuçlarını açıkladılar mı?

 

Kullanımı:

1. Fiilin, işin geçmişte yapıldığını ve kesinlikle bittiğini ifade eder.

Dün akşam eve geç saatlerde gitti.

Paste a VALID AdSense code in Ads Elite Plugin options before activating it.

Sınav bir saat önce bitti.

2. Gerçekleşen fiil ve iş anlatan kişi tarafından bilinmektedir.

Dün İstanbul’a kar yağ.

Öğretmenciler, öğretmenlerine şiir yaz.

3. Yaşadığımız ve gördüğümüz olayları anlatmak için kullanılır.

Ayağı kaydı, düş.

Dün sabaha kadar ders çalışm.

Not:Bazen Görülen geçmiş zaman yerine Geniş zaman kullanılabilir.

Fatih Sultan Mehmet 1453te İstanbul’u fetheder.

(Fatih Sultan Mehmet 1453te İstanbul’u fethetti.)

Olaylar biter, polisler olay yerine gelir.

(Olaylar bitti, polisler olay yerine geldi.)

Not:Bazen Görülen Geçmiş Zaman yerine İstek Kipi kullanılabilir.

Dışarı çıkınca bir de ne göreyim.

(Dışarı çıkınca bir de ne görm, dersiniz.)

Not:FıSTıKÇı ŞaHaP harflerinden sonra-tı, -ti, -tu, -tüekleri gelir.

Annesine yardım etti.

Not:Belirli geçmiş zaman, fiillerin dışında isimlere de gelebilir.

Bir öğretmenimiz var. İyi kalpli ve yardımsever biriydi.

Dün hava çok güzeldi.

Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretilmesinde Yöntem Seçimine İlişkin Bir Durum Çalışması: Farklı Yöntemler Üzerinden Geçmiş Zaman Öğretimi

Paste a VALID AdSense code in Ads Elite Plugin options before activating it.

         Çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe geçmiş zaman öğretimine ilişkin A1 seviye sınıfı dersinde ne tür yabancı dil öğretim yaklaşımı/yaklaşımları kullanıldığını tespit etmektir. Araştırmakarma desen(mix method)kullanılarak tasarlanmıştır. Çalışmanın desenieş zamansız karma modelkullanılarak oluşturulmuştur. Araştırmada yabancı dil olarak Türkçe dersinde kullanılan yabancı dil öğretimi tekniklerinin hangi yabancı dil öğretimi yaklaşımına uygun olduğunedensellikile ilişkilendirilerek ve derste kullanılan her bir teknik içinnasılsorusu sorularak elde edilen detaylara ayrıntılı bir biçimde yer verilmiştir. Çalışmada ayrıca katılımcılarıngeçmiş zaman değerlendirme sınavındaaldıkları puanlar arasında cinsiyet ve bildikleri yabancı dil sayısına bağlı olarak farklılık olup olmadığı araştırılmıştır. Çalışma sonucunda yabancı dil olarak Türkçe dersine ait geçmiş zaman konusu öğretimi sırasında öğretmen tarafından dil sınıfında sadece bir yabancı dile ait yönteme ilişkin yabancı dil öğretim tekniği/teknikleri kullanılmadığı; bunun aksine pek çok yabancı dil öğretimi yaklaşımına ait tekniklerin aynı anda kullanıldığı belirlenmiştir. Konu değerlendirme sınavında üç ve üzeri yabancı dil bilen katılımcıların, bir yabancı dil bilen katılımcılara göre daha başarılı sonuçlar aldıkları tespit edilmiştir.

         Yirminci yüzyıl yabancı dil öğretimi ideolojileri sahasındaki pek çok değişim ve yenilik tarafından karakterize edildi (Kamhuber 2010, s.9). Güneş'e (2011) göre 1900'lü yıllardan itibaren dil öğretimi alanında çeşitli yaklaşım ve yöntemler uygulanmış ve yaklaşımların temel görüşleri, amaç ve uygulama yöntemleri ile ilgili tarihsel süreç içerisinde önemli değişmeler olagelmiştir. Richards ve Rodgers (2007) dil öğretimini ilgilendiren güncel soru ve sorunların bile aslında yabancı dil öğretimi tarihinde tartışılmış bulunduğunu belirtmektedir. Yavuz ve Şimşek (2008) 19. yüzyılda ilk kez Dilbilgisi-Çeviri Yöntemi ile başlayanyabancı dil öğretiminde yöntemkavramının 1990'lı yıllarda yöntembilimciler tarafından reddedildiğini ve yöntem sonrası çağın başladığını söylemektedir. Yabancı dil öğretimi çağın hızla gelişen şartları içerisinde kalıplara sığmamış ve sınıf içerisinde bir yöntemin kullanılması ve diğer yöntemlerin kapı dışarı edilmesi eski çağlara ait bir uygulama olarak tarihin tozlu raflarında yerini almıştır. Yaklaşık 100 yıllık sürece damgasını vuran, birbirine tepki ve bir önceki yöntemin teoride ve/veya pratikte var olan eksiklerini gidermek ve yabancı dil öğretimini bir adım daha ileriye taşımak temel amaçlarıyla ortaya çıkanDilbilgisi-Çeviri Yöntemi (Grammar Translation Method), Direk/Doğrudan Yöntem (Direct Method), Kelime Yöntemi (Approche Par Le Lexique), Kültür Yaklaşımı (Approche Par La Culture), Doğal Yöntem (Methode Naturelle), Aktif Yöntem (Methode Active), İşitsel-Sözel Yöntem (Methode Audio-Orale), Görsel -İşitsel Yöntem (Methode Audio- Visuelle), İletişimsel Yaklaşım (Approche Communicative), Kavramsal-İşlevsel Yaklaşımlar (Approches Notionnelle- Fonctionnelle), Beceri Yaklaşımı (Approche par competences)veEtkinlik Yaklaşımı (Approche par l'action)belli başlı yabancı dil öğretimi yaklaşımları arasında sayılabilir (Güneş, 2011; Kamhuber, 2010; Yavuz ve Şimşek 2008). Yavuz ve Şimşek(2008) yabancı dil yöntemleri arasında var olanyöntembilimsel çatışmalarıaltı başlık altında inceler: (1) Dilbilgisinin öğretiminde tümdengelimciliğe karşı tümevarımcılık(Dilbilgisi-Çeviri Yöntemindeönce kuralların verilerek örnekler üzerinden yabancı dil öğretimi yapılmaya çalışılmasına karşılık; doğalcılık ilkelerine dayanan, ana dili sınıf ortamından çıkaran ve çeviri etkinliklerinin yerini gösteri yoluyla öğretimin aldığıDüzvarım Yöntemi);(2) dil becerilerinin öğretiminde ayrılıkçılığa karşı birleştiricilik(Ordu Yöntemide denilen ve dinleme etkinliklerini ön plana alan ve ses bilime önem verilen; öğrencilere dil kalıplarının ezberletildiği yoğun sözel alıştırmalara yer verenİşitsel-Dilsel Yöntem'e karşılık; kural öğrenme ve anlamlı alıştırmalara, yabancı dilin yapısal çözümlenmelerine yer veren; dil öğrenmenin alışkanlık ve şartlanmanın ötesinde zihinsel ve üretimsel olduğunu savunanBilişsel Yöntem);(3) dil kuramında yapısalcılığa karşı işlevselcilik (Yine dili bir insan davranışı gibi gören ve büyük oranda Watson ve Skinner'in görüşlerine dayananİşitsel-Dilsel Yöntem 'ekarşılık; dilin kurallarının değil kullanımının esas alındığı, dil öğreniminin zihinde gerçekleşen aktif bir süreç olduğunu, her bir ünitenin işlevsel bir odağının olduğu İletişimsel Dil Öğretim Yöntemi), (5) dil üretiminde doğruluğa karşı akıcılık (Dil yanlışlarının kötü alışkanlıklar olduğunu savunarak doğruluğu öne çıkaran İşitsel-Dilsel Yönteme karşılık; dil üretiminde anlaşılabilirliği ölçüt olarak alarak akıcılığı savunan İletişimsel Dil Öğretim Yöntemi) ve (6) dil kavramlaştırmasında tek dilliliğe karşı iki dillilik (yabancı dil öğreniminde ana dili bir başvuru kaynağı olarak gören Dilbilgisi-Çeviri Yöntemine karşılık; ana dil kullanımını yasaklayan İşitsel-Dilsel Yöntem). Yabancı dil öğretimi yaklaşımlarının nedensellik zinciri içerisinde incelendiği zaman görüleceği üzere çoğu zaman birbiri ile çatışan yabancı dil öğretim teknikleri de barındıran bu yöntemler arasındayabancı dil olarak Türkçe öğretimi için hangi yöntem/yöntemler en uygun olanıdır?sorusu akılları kurcalayan ve yanıt bekleyen bir soru olarak karşımızda durmaktadır.

Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimine Uygun Yöntem Seçimi

Sierra'ya (1995) göre bütün yabancı dil öğretimi yaklaşımları dilin; anlam kodlamasıyla ilgili olan ve ses birimleri, biçimbirimler, sözcükler, yapılar ve cümleler haline gelen öğelerin yapısal bir sistemi olduğunu görmüşlerdir. Tüm yabancı dil öğretimi yaklaşımlarının temelinde aslında tek bir düşünce yatmaktadır: Yabancı dili olabildiğince hızlı, işlevsel ve doğru bir biçimde öğretebilmek. Collins (2006) küçük yaşlardaki çocukların ana dillerini doğru ve hızlı bir biçimde nasıl öğrendiklerini tam olarak çözümlenebilirse yabancı bir dili öğretmek için onların ana dili öğrenirken kullandıkları yolu kullanabilme olanağının doğacağını belirtmektedir. Belki de tüm yaklaşımların arka planında bu düşünce ve buna paralel fikirler yatmaktadır. Sierra (1995), sonuç olarak bir yabancı dili öğrenmenin; o dile ait tüm yapısal bloklara ve kurallara hâkim olmak ayrıca bunları birleştirip kullanabilmek olduğunu belirtir.

Paste a VALID AdSense code in Ads Elite Plugin options before activating it.

Peki dil öğretmenleri açısındanyabancı dil öğretim yöntemlerine işe yaramaktadır? Freeman yabancı dil öğretim yöntemlerinin yabancı dil öğreticilerine neler kazandırdığına dair beş madde sıralar (Freeman, 2005, s. 9-10):

  1. Yöntemler, dil öğretmenlerinin kendi davranışları altında yatan nedenlerin ne olduğunun farkında olmalarına yardımcı olur. Dil öğretmenleri dil öğretim yöntemlerini keşfettikleri zamanne yaptıklarıveneden yaptıklarıhakkında kesin bilgi sahibi olurlar.
  2. Yabancı dil öğretmenleri (yöntem bilgisi sayesinde) dil öğretimi açısından nerede ve hangi seviyede olduklarının farkına varırlarsa, kendilerine yabancı dil öğretilirken kullanılan yöntemlerden daha farklı bir öğretim yöntemi seçebilirler. Bu sayede dil öğretmeni bir yöntemi neden tercih ettiğinin ve diğer yöntemleri neden kullanmadığının farkında olacaktır.
  3. Yöntem bilgisi, öğretime dayalı bilginin bir parçasıdır. Yöntem sayesinde dil öğretmeni aslında pratik(ler) topluluğuna üye olmaktadır. Her bir yabancı dil öğretmeni, diğer öğretim üyelerinin yabancı dil öğretim yöntemleri hakkında yaptıkları profesyonel tartışmaların bir parçası olabilir.
  4. Yöntem bilgisi yabancı dil öğretmenininteknik repertuvarınıgenişletmeye yardımcı olur. Dolayısıyla yöntem bilgisi ders sırasında dil öğretmenine rahatlıkla farklı yabancı dil öğretimi teknikleri kullanabilme olanağı verir.

 Yabancı dil öğretmeninin yöntem bilgisi sayesinde üyesi haline geldiği tartışma topluluğu, öğretmenin dil öğrencilerini öğrenmeye nasıl yönlendireceği konusunda tasarladığı yöntem ve teknikleri değiştirip geliştirebilir.

Yabancı dil öğretim yöntemleri bilgisi, dil öğretmenine kendi davranışlarının farkında olması için bir ayna görevi görmekte; dil öğretmenine daha yararlı gördüğü yöntemler arasına geçiş yapma imkânı vermekte; dil öğretmenini yabancı dil öğretim yöntemlerinin tartışıldığı geniş bir topluluğun üyesi hâline getirmekte ve bu sayede dil öğretmeni kullandığı öğretim tekniklerini nasıl tasarlayacağını tekrar gözden geçirmektedir. Ayrıca yabancı dil öğretmeni dil öğretim tekniklerine ilişkin repertuvarı genişlediği için derslerde çok daha yararlı olabilme şansı yakalayabilmektedir.

Devamını okumak için tıklayınız...

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...