Türkçe Derslerinde Bilgisayar Destekli Eğitim

Bütün derslerde olduğu gibi Türkçenin öğretilmesinde de gelişen ve sürekli değişim halinde olan teknolojinin imkanlarından azami istifade yolları araştırılmalıdır.

Günümüz teknolojisinin önemli bulgularından biri de Bilgisayar destekli eğitimdir. Bilgisayar destekli eğitim, özellikle fizik, kimya gibi derslerin sunumunda  kullanılan bir kavram olup Türkçe’nin öğretilmesinde yeni yeni kullanılmaya başlanan bir teknolojidir.

Derslerde teorik olarak sunulan konuları pekiştirmek maksadıyla, uzmanlarca hazırlanan CD’ler, programlar, öğretmenlerin kendi gayretleriyle ortaya koymuş oldukları çalışmalar  ( power point vb. sunumlar) kullanılabilir.

Öğretmenin bilgisayar destekli eğitimi etkili bir biçimde uygulamaya koyması, iyi bir planlama yapmasıyla mümkün olacaktır. Bu yüzden etkili bir uygulama için öğretmenin;

  • Her şeyden önce bilgisayar destekli eğitimi yapabilecek bilgi ve beceriye sahip olması
  • Başta kendi alanıyla ilgili olmak üzere bilgisayar teknolojisindeki gelişimi ve değişimi takip etmesi
  • Bilgisayar destekli eğitime uygun bir konu seçmesi
  • Seçtiği konuya uygunluk arz eden  materyalleri toplaması (CD ,  Pover point sunumları vb.)
  • Bilgisayar destekli eğitim faaliyetini uygulayabileceği alt yapıya uygun bir ortama sahip olması ( Multi medya sisteminin mevcut olması)
  • Bilgisayarı, derslerinde etkili kullanabilme adına planlamalarını dersten öce yapması, materyalleri uygulama aşamasında nasıl kullanacağına dair evreleri planlaması ve konuya ilişkin hedeflerini belirlemesi
  • Bilgisayar teknolojisine ilişkin kendisinde mevcut olan materyallerden haberdar olması ve elindeki kaynakların içeriğini gösteren fişleme sistemini kullanması gerekmektedir.

Bilgisayarın derslerde kullanılması, bir ders saatinin tamamını kapsayacak bir faaliyet olmamalıdır. Bilgisayar, önceden yapılan bir planlamayla, dersin 10-15 dakikalık bir bölümünde, öğrenmeye konu olan öğelerin kavranmasında ve özellikle pekiştirilmesinde yardımcı bir unsur olarak kullanılmalıdır.

DİL ÖĞRETİMİNDE VİDEO

A-video dersinin tanımı

B-video gösteriminde dikkat edilecek genel hususlar

C-video dersi işleme teknikleri

D-örnek bir video dersi işleyiş planı

A-VİDEO DERSİNİN TANIMI

Video, ses ve görüntüyü bir bütün halinde veren görsel-işitsel araçlardan biridir. Video dersi de, öğrencilerin görme ve işitme duyularına hitap edecek bir şekilde ses ve görüntüyü iletmek için yapılan planlamadır.

B-VİDEO GÖSTERİMİNDE DİKKAT EDİLECEK GENEL HUSUSLAR

Eğitim öğretimde video dersinin etkin bir biçimde kullanılması için, video dersi üç ana bölüm esas alınarak planlanmalıdır.

1.   Bölüm: Öğretmenin hazırlık bölümü:

  • Öğrencilere seyrettirilecek film, dersten önce öğretmen tarafından mutlaka izlenmelidir.öğretmen bu esnada yapacağı faaliyet için aşağıda belirtilen hususlar hakkında bir planlama yapmalıdır.
  • Öğretmen ders sırasında filmle ilgili soracağı soruları belirlemelidir.
  • Öğreteceği konu neyse, o konuyla ilgili olmak üzere ulaşmak istediği hedefleri belirlemelidir.
  • Filmi durduracağı yerleri belirlemelidir.
  • Filmde geçen yeni kelimeler varsa, bu kelimeler belirlenmelidir.
  • Filmde, gerekli gördüğü ve öğrencilerin dikkatine sunmak istediği bölümleri not almalıdır.
  • Etkili bir öğretim için seçtiği filmin on dakikayı geçmemesine dikkat etmelidir.

2.   İşleniş bölümü:

  • Öğretmen, hazırlık bölümünde hazırladığı soruları yeri geldikçe sorar.
  • Belli yerlerde filmi durdurarak filmle ilgili sorular sorar.
  • Filmde geçen yeni kelimeler varsa, sırası geldikçe bu kelimeler belirtilmeli, anlamları üzerinde durulup cümle içinde kullanılmalıdır.
  • Öğrencilerin, öğrenecekleri yeni kelimelerin telaffuzunu zamanında ve doğru öğrenebilmeleri için kelime öğretiminde geri almalar yapılmalıdır.
  • Hedef konu neyse, öğrencilerin o konu üzerinde yoğunlaşmaları sağlanmalıdır. Sözgelimi, öğrencilerin filmde fiilleri tespit etmeleri ve bunları hangi zamanda kullanıldığını belirtmeleri isteniyorsa, bu hedef öğrencilere ifade edilmeli ve öğrencilerin bu hedef üzerine yoğunlaşmaları sağlanmalıdır.
  • Filmle ilgili sorular, öğrencilerin filmi daha dikkatli ve seçici seyretmeleri için tahtaya yazılabilir ya da fotokopi yoluyla öğrencilere dağıtılabilir.

3.   Bölüm: Değerlendirme bölümü:

  • Film, birkaç öğrenciye anlattırılır.
  • Filmde geçen yeni kelimeler üzerinde durularak filmin daha iyi anlaşılması sağlanır.
  • Hedef sorular öğrencilere cevaplattırılır.
  • Film, ödev olarak öğrencilere verilir, ödevlerinde filmden anladıklarını yazmaları istenir.

C-VİDEO DERSİ İŞLEME TEKNİKLERİ:

Video dersi işlerken genel olarak aşağıdaki teknikler kullanılmaktadır:

  • Sessiz seyretme yöntemi
  • Sesli fakat görüntüsüz seyretme yöntemi
  • Tahmin etme yöntemi
  • Aksi yönde tahmin etme yöntemi
  • Eksik bırakılmış cümleler, sözler yöntemi
  • İzleme-dinleme yöntemidir.

1- SESSİZ SEYRETME YÖNTEMİ:

Video ses ve görüntüyü bir bütün halinde verir. Sessiz seyretme, görme ve işitmeye dayalı işaretleri birbirinden ayırır ve kolaylıkla anlamaya geçişi sağlar. Öğrenciler filmin sadece görüntüsünü görürler. Sesini işitmezler ve hareketlere, jest ve mimiklere, ifadelere, giyime-kuşama ve çevreye dayalı bir film hakkında beyinlerinde bir fikir oluştururlar. Bu durum öğrencilerin filmin dili, filmde konuşulanlar hakkında tahmin yapmasına ve fikir yürütmesine teşvik edici olur. Öğrenciler filmi hem görüntülü ve sesli olarak tekrar seyrettiklerinde kendilerinin yapmış oldukları tahminlerini, düşündüklerini, izlenimlerini kontrol ederler. Bu aktiviteyi yerine getirmek için öğrencilerin konuyla ilgili ya da parçada kullanılan dil hakkında biraz bilgi sahibi olmaları gerekmektedir. Öğrencilere seyrettirilecek filmin süresi 10 dakika olmalıdır. Bu on dakikalık film öğretmen tarafından 30 ya da 40 saniyelik bölümlere ayrılır. Öğrenciler parçayı birinci defa sessiz seyrettikten sonra öğretmen tarafından sorulan soruları cevaplandırmaya çalışırlar. Ve böylece seyredilen parça üzerinde bir tartışma başlatılır. Daha sonra sesli ve görüntülü olarak seyrederler. Sessiz seyretmede takip edilmesi gereken aşama şudur:

1-   Öğretmen sadece görüntüyle ilgili anlamaya yönelik basit soruları önceden hazırlar.

2-   Video çalıştırılır, sonra belirli aralıklarda “pause” düğmesine basılarak durdurulur ve hazırlanan sorular öğrencilere sorularak öğrencilerin bu bölümü ne kadar anladıkları ve bu bölümde karakterlerin neler söylediği ölçülür.

3-   Öğretmen kaseti tekrar başa alır ve öğrenciler kaseti sesli olarak seyrederler ve filmde kullanılan dille kendi kullanmış oldukları dilin formunu karşılaştırıp aktiviteyi tamamlarlar.

NOT: Öğrenciler parçayı izlemeden önce öğretmen şu tip soruları tahtaya yazabilir:

1-   Bu adam kim?

2-   O nerede çalışıyor?

3-   Onun işi nedir?

4-   Onun problemi nedir?

5-   O ne giyiyor?

6-   O arkadaşına ne söylüyor? v. s.

Sessiz anlatımda, gerçeğe en yakın anlatımı yapan öğrenciye bir not ya da hediye verilebilir. Bu, pasif ve sessiz olan öğrencilerin derse katılmaları ve daha aktif olmalarını sağlama adına öğretmene yardım eder.

2- SESLİ FAKAT GÖRÜNTÜSÜZ SEYRETME YÖNTEMİ:

Birinci yöntemin tam tersidir. Televizyon ekranındaki görüntü, öğrencilerin göremeyeceği bir biçimde kapatılır.Böylece öğrenciler, ekranı görmemelerine rağmen, işitmiş oldukları konuşmalardan dolayı beyinlerinde bir görüntü ve dekor hayal ederler. Öğrencilerden görüntüleri tahmin etmeleri istenir. Bu yöntem, öğrencilerin duyduklarını tahtaya ve deftere çizmelerini istemek şeklinde de uygulanabilir.

Bu yöntemde şu aşamalar takip edilmelidir:

1-   Öğretmen tarafından televizyon ekranı kapatılır.

2-   Öğretmen öğrencilere işitecek oldukları parçayla ilgili ön açıklamada bulunur. Böylece öğrenciler az sonra dinleyecekleri film üzerine yoğunlaşır ve tahminde bulunur.

3-   Video, sadece sesi duyulacak biçimde görüntüsüz olarak çalıştırılır. Öğrenciler dinlediklerine göre yazar ve resim çizerler.

4-   Öğrenciler, filmle ilgili çizmiş oldukları resim ve yazıları birbirlerine gösterirler      ve hangisinin filmi en iyi anlattığına karar verirler.

5-   Öğrenciler, filmi bu kez sesli ve görüntülü olarak seyreder.

6-   Bu basamaktan sonra öğrenciler, her iki aşama arasındaki benzerlik ve farklılıkları karşılaştırır ve bu durum üzerinde konuşurlar.

3- TAHMİN YÖNTEMİ:

Bir sonraki söylenecek sözü tahmin etme yöntemi video derslerinde kullanılan yöntemlerin belki de en etkilisidir. Eğer tahmin yöntemi bir diyalog üzerinde uygulanıyorsa, öğrencinin elindeki tek ipucu konuşan kişinin sesidir. Öğrenci, videodaki sesi, ekranı, yüz, göz, el-kol ve beden hareketlerini ve ifadeleri ne olacağı veya ne söyleneceğini tahmin etmede kullanabilir. İki çeşit tahmin yöntemi vardır:

1- Ne söyleyecekler?

Tavsiye edilen uygulama:

a- Öğretmen parçanın belirli bir kısmını öğrencilerin olayı tanımaları, nelerin olup-bittiğini anlamaları için izlettirir.

b- Öğretmen öğrencilerini bir bir, sonraki seyretmede belirli yerlerde videonun durdurulacağı ve söylenecek sözün veya cümlenin ne olacağının sorulacağı konusunda uyarır.

c- Öğretmen videoyu belirli bir noktada durdurur ve öğrencilerden söylenecek sözün, ifadenin ya da cümlenin tahmin edilmesini ister. Cevaplar alınır ve doğru olup- olmadığı ya da hangisinin, doğruluğa ne kadar yakın olduğu üzerinde hep beraber tartışılır.

d- Video çalıştırılır ve öğrenciler vermiş oldukları cevabı işittikleri cevapla karşılaştırırlar.

e- Öğretmen videoyu tekrar durdurur ve ekrandaki kişinin ne söylediği üzerinde tartışma başlatır. Tabi ki bu tartışmayı öğrencilerin tahmin ettikleri cümleleriyle karşılaştırarak yapar.

f- Öğretmen, parçada başka bir duraklama noktasına gelir. Kısacası bu aktivitenin olması için öğretmenin, önceden nerede duracağını ve neler soracağını hazırlamış olması gerekmektedir.

2- Ne olacak?

Tavsiye edilen uygulama:

a- Öğretmen filmi parça parça seyrettirir.Ardından,  “Ne oluyor?” ,  “Ne olacak?” sorularını sorarak videoyu durdurur. Öğrencilerin yapmış oldukları tahminlerde aynı fikirde olmaları çok önemlidir.

b- Arzu edilirse, öğrencilerin tahminlerinin bir kısmı tahtaya yazılabilir ve öğrenciler de bu tahminleri defterlerine yazarlar. Video gösterisi ilerledikçe öğrencilerin tahminleri değişebilir ve değişecektir de. Bu değişikliğin sebeplerini tartışmak, nasıl ve niçin değişti sorularına cevap vermek, öğrenciler için değişik bir durumdur.

c- Bu aktivitenin sonunda öğretmen için en güzel, öğrenciler için de en faydalı olanı, bir ya da birkaç öğrenciye gördüklerini kendi ifadeleriyle  geçmiş zamanı kullanarak anlatmasıdır. Bu, o günkü konunun anlaşılması ve pekiştirilmesi için herkes adına faydalı bir yöntemdir.

4- AKSİ YÖNDE TAHMiN YAPMA YÖNTEMİ:

Özellikle dil seviyesi ileri derecede olan öğrencilerle sohbet etmek için kullanılan etkili bir yöntemdir. Burada öğretmen, sonu sürpriz  ya da espiritüel bir şekilde biten bir filmi konu olarak ele alır. Öğrencilerden, olayın bu noktaya nasıl geldiği üzerine fikir yürütmelerini ister.

Tavsiye edilen uygulama:

a- Öğretmen, öğrencilerine bir video filminin sonunu seyredeceklerini söyler. Onlardan, sonunu seyredecekleri filmin başını tahmin etmeleri gerektiğini ifade eder.

b- Öğretmen filmin sonunu gösterir.

c- Öğrenciler konu üzerine tartışmaya başlarlar. Birbirilerine sorular yöneltirler.

NOT: Eğer bir örnek verirsek;

Öğrenciler ekranda görülen iki kişi hakkında konuşmaya başlar. Bu kişilerden birisi garson, diğeri ise yemek yemek için lokantaya giden bir müşteridir.

d- Öğrenciler, bu kişilerin ne yaptığı, adamın neden lokantaya gittiği, hangi yemeği isteyeceği, garsonun ne tür bir cevap vereceği vb. soruları birbirilerine sorarlar.

e- Öğretmen filmi başa alır ve öğrenciler filmi baştan sona  seyrederler.

f- Öğrenciler, ileri sürmüş oldukları fikirleri ile gördüklerini karşılaştırarak sınıf içinde tartışırlar.

NOT: Bu yöntem için en güzel materyal tiyatro oyunları ve skeçlerdir.

5- EKSİK BIRAKILMIŞ CÜMLELER ( SÖZLER ) YÖNTEMİ:

Bu yöntem, öğrencilerin konuyu daha çok anlamalarını değil kullanılan dili incelemelerini teşvik eder. Öğrencilere bir alıştırma kağıdı verilir. Seyredecekleri filmde geçen  sözlerin bazı kısımlarının kağıda eksik olarak yazıldığı söylenir. Öğrencilerden, eksik bırakılan kısımları tamamlamaları istenir. Bu iki şekilde yapılabilir.

1-   a) Öğrenciler parçayı baştan sona seyrederler.

b) Verilen alıştırmalar üzerinde çalışırlar.

c) Öğretmen parçayı geri alır ve tekrar seyrettirir.

d) Öğrenciler, filmi seyrederken alıştırma kağıdındaki boşlukları doldururlar.

e) Öğretmen videoyu tekrar başa alır ve öğrencilerden yazmış olduklarını kontrol etmelerini ister.

f) Öğrenciler cevaplarını öğretmenle tartışır.

2-   a) Öğrenciler parçayı seyretmezler.

b) Onlar, ellerine verilen soru kağıdını inceler ve konu üzerinde tartışırlar.

c) İkili ya da dörder kişilik gruplar halinde, kendi fikirlerine göre boşlukları doldururlar.

d) Öğretmen videoyu çalıştırır ve öğrenciler cevaplarını kontrol ederler.

e) Öğrenciler kendi cevaplarıyla parçadaki cevapları karşılaştırarak öğretmenle tartışırlar.

NOT: Bütün seviyelerde yapılabilecek bir aktivite, özellikle öğrencilerin dil ve kelime bilgisini ölçmekte kullanılmaktadır.

6- İZLEME-DİNLEME YÖNTEMİ:

Bu yöntem hiç şüphesiz en zevkli yöntemlerden biridir. Bu özellikle Lise öğrencileri için kullanılır. Bu aktiviteyi başarıyla uygulamak için öğretmenin diyalogdan ziyade resimlerle dolu bir parçaya ihtiyacı vardır. Bu uygulanırken sınıf ikiye ayrılır.

Tavsiye edilen uygulama:

1- Öğretmen sınıfı iki gruba ayırır. Bir grubun yüzü televizyona dönükken, diğer grubun sırtı  televizyona  dönüktür. Yani her iki öğrenciden biri  televizyonu seyrederken diğeri ise sırtı televizyona dönük olduğundan seyredemeyecektir.

2- Öğretmen, öğrencilerin bir video filmi seyredeceğini,  daha sonra izlediklerini, gördüklerini  eşlerine anlatacaklarını söyler.

3- Öğretmen videoyu çalıştırır.

4- Video sona geldiğinde, filmi seyredenler, seyretmeyenlere anlatır.

5- Öğretmen filmi seyretmeyip de filmi eşinden dinleyen birkaç öğrenciye filmi anlatmalarını ister. Bu sırada filmi seyretmemiş olan diğer öğrencilerden de anlatım esnasında ek fikirler alabilir.

6- Öğretmen  filmi seyretmeyen birkaç öğrencinin konuyu özetlemesini ister, bu yolla konunun pekişmesini sağlar.

7- Video başa alınır. Bu kez herkes seyreder.

8- Öğrenciler gördüklerini, duyduklarını ve düşündüklerini birbirilerine aktararak tartışırlar.

D-ÖRNEK BİR VİDEO DERSİ İŞLEYİŞ PLANI

Aşağıda, “Çiçek Taksi” isimli dizi filmin 10 dakikalık bölümü dikkate alınarak, video dersi işlenişiyle ilgili bir örnek verilmiştir. Bu  örneği vermekteki amaç, video dersi planını ilk kez  yapacak bir öğretmene fikir verebileceği gerçeğidir. Bu bakımdan önemli olan, öğretmenin bu plandan fikir alarak; sonraki uygulamalarında, kendine özgü yeni planlar geliştirmesi ve ortaya koymasıdır.

1. Adım: Hangisini gördünüz?

Aşağıdaki yazılı olan kelimelerden duyduğunuz ya da gördüklerinizi işaretleyiniz.

Taksi                           (   )

Dondurma                  (   )

Çikolata                      (   )

Taksi Durağı               (   )

Ekmek                        (   )

Simit                           (   )

Çay                             (   )

Video                         (   )

Gazete                        (   )

Televizyon                  (   )

Buzdolabı                   (   )

Cep telefonu               (   )

Çanta                          (   )

Aşağıda bu aktiviteyle ilgili olmak üzere bazı aşamalar verilmiştir.

1. Aşama: Öğrencilerin kendilerine verilen kelime ve cümleleri okuması

2. Aşama: Öğrencilerin okumuş oldukları kelime ve cümleleri anlamış olduklarından emin olmaları

3. Aşama: Öğretmenin video parçasını bir defa izletmesi

4. Aşama: Öğrencilerin video izleme sırasında, ya hemen verilen soruları işaretlemesi ya da doldurması

5. Aşama:Öğrencilerin öğretmenle birlikte cevapları kontrol etmesi

2. Adım: Ne Oldu?

1.         Aşağıdakilerden hangisi filmde geçen mesleklerden değildir?

A) Polis           B) Taksici       C) Avukat       d) Mühendis   E) Doktor

2.         Aşağıdakilerden hangisi gazete okuyan adamı sinirlendirmiştir?

A) Gözlüğünü evde unutması

B) Gazete okurken rahatsız edilmesi

C) Gazetede kötü bir haber okuması

D) Ortamın çok gürültülü olması

3.         Adam, taksi durağına niçin çikolata getirmiştir?

A) Hastahaneden çıktığı için

B) Nişanını kutlamak için

C) Arkadaşlarını mutlu etmek için

D) Arkadaşları çikolatayı çok sevdiği için

3. Adım: Diyagram ve Kart:

Kendilerini nasıl hissediyorlar? Doğru olanı işaretleyin

Yaşlı adam Küçük çocuk Bayan Avukat

Sinirli                               (   )                             (   )                                  (   )

Mutlu                               (   )                             (   )                                  (   )

Tedirgin                           (   )                             (   )                                  (   )

Üzgün                              (   )                             (   )                                  (   )

Aç                                    (   )                             (   )                                  (   )

Dostça                             (   )                             (   )                                  (   )

Meşgul                            (   )                              (   )                                  (   )

Yalnız                              (   )                             (   )                                  (   )

4. Adım: Doğru-yanlış:

Bu aşamada öğrenciler filmle ilgili kendilerine verilen doğru-yanlış türündeki soruları okurlar ve ardından filmi izlerler. Filmi izledikten sonra kendilerine verilen doğru-yanlış testlerini cevaplarlar.

(   ) Abuzer, taksi durağında çalışan bir şofördür.

(   ) Celal filmde oynamak için izin alabilmiştir.

(   ) Radyo programına bir doktor katılmıştır.

(   ) Yaşlı adam, bir huzur evinde yaşamaktadır.

(   ) Yaşlı adam, çocuklarını ziyarete gitmiştir.

(   ) Radyodaki kızın patronu çok naziktir.

(   ) Tamirci olan kişi taksi durağına simit getirmiştir.

5. Adım: Sıralı Alıştırmalar:

Bu alıştırmanın amacı, öğrencilerin seyretmiş oldukları filmde geçen olayları oluş sırasına göre sıralamalarını sağlamaktır.

1. Aşağıdaki olayları filme göre sıralayınız.

(   )Avukatın taksi durağına gelmesi

(   )Birinci yolcunun(yaşlı adamın) taksiye binmesi

(   )Doktorun radyo programına katılması

(   )Taksi durağındaki adamın televizyonu tamir etmesi

(   )Taksi durağındaki şoförlerin gazete okuması

(   )Celal’in taksi durağına çikolata getirmesi

2. Aşağıdaki diyalogu filme göre sıralayınız.

(   )Beykoz’a.

(   )Dede torun gezeceksiniz yani.

(   )İyi günler amcacığım. Nereye gidiyoruz?

(   )İyi günler evladım

(   )Beykoz’a gezmeye mi gidiyorsunuz?

(   )Hayır orada oğlum oturuyor. Torunumu alıp gezmeye götüreceğim evladım.

(   )Evet...

Örnek Film Raporu

Öğrencinin Adı Soyadı:

Filmin Adı:

Tarih:

Film hakkındaki Duygularınızı Yazınız:

Filmdeki bir karakter hakkındaki duygularınızı yazınız:

Filmdeki iki karakterin kişilik özelliklerini karşılaştırınız:

Filmin hoşlandığınız yönlerini yazınız:

Siz bir senarist olsaydınız filmi nasıl bitirirdiniz?

Siz bir senarist olsaydınız filme başka hangi olay ve karakterleri dahil ederdiniz?

Filmde geçen olaylar içinde sizi en çok etkileyen cümle hangisidir?

Filmi izlerken kendi hayatınızla ilgili benzer olduğunu düşündüğünüz yönleri yazınız:

Film size neyi öğretti? Filmden çıkardığınız önemli noktalar nelerdir?

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...