Yabancı Dil Öğretim Teknikleri

A) GRUPLA ÖĞRETİM TEKNİKLERİ

Gösteri

Soru – cevap

Drama ve rol yapma

Benzetim

İkili ve grup çalışmaları

Mikro öğretim

Eğitsel oyunlar

 a) İletişim oyunları

b) Gramer oyunları

B) BİREYSEL ÖĞRETİM TEKNİKLERİ

Bireyselleştirilmiş öğretim

Programlı öğretim

Bilgisayar destekli

  GRUPLA ÖĞRETİM TEKNİKLERİ

1) Gösteri:

 İzleyici grubun önünde bir işin nasıl yapılacağını göstermek ya da genel ilkeleri açıklamak için başvurulan bir tekniktir.

 Gösteri tekniğinin sınıf içinde etkili bir şekilde uygulayabilmek için dikkatli bir hazırlık gerekir.

Bu hazırlıklar yapılırken;

1-      Bu derste ilgili gösterinin hedefleri nelerdir? ve öğrencilere öğretilmek istenen bir becerimi yoksa sadece bir ek bilgi midir? sorusunu cevaplayabilmeliyiz?

2-      Gösteri için yeterli araç gereç olmalıdır.

Resim

Slayt

Film şeridi

Hareketli filmler              

Basit çizimler

Semboller kullanılarak yapılabilir.

 Öğrencilerin ilgisini çekebilmek için hedefler açık seçik ortaya konulmalıdır. Ayrıca bunun önemini ve niçin öğretildiklerini de anlamalıdırlar.

 Öğrencileri hazırlamada şu sorulara cevap aranmalıdır:

Hangi hedeflere ulaşılacaktır? Bu hedeflere ulaşılmasında öğrencilere ne gibi oynayacaktır? Bu gösteriye öğrencilerin ilgisini çekecek hususlar nasıl sağlanacaktır?

Gösteri sırasında öğrenciler olaya nasıl iştirak edeceklerdir? Gösteri ilerledikçe öğrencilere hangi sorular sorulacaktır?

Gösteri sırasında öğrenciler not alacaklar mı, yoksa bazı önemli notlar onlara teksir halinde mi sunulacaktır?

 Yapılan hazırlıklar tüm araç ve gereçler ve öğrenciler hazırsa artık gösteriye başlanabilir.     Tüm gösteride amaç, öğrenmeyi sağlamak olmalıdır.

Gösteri sırasında dikkat edilecek hususlar

Tüm öğrenciler iyi duyuyor ve görüyor mu? Gösteri ilerledikçe tahtaya bir taslak çıkartılıyor mu? Bu taslaktan amaç öğrenciye düşünmesine yol göstermek ve gösteriyi daha iyi anlamasını sağlamaktır.

  Bilinmeyen yeni terimlere dikkat ediliyor mu? Gösteriye devam etmeden önce öğrenciler bunları anlıyor mu?

Kimi sorularda öğrencilerde merak uyandırıyor mu? Öğrencilerinde öğretmenle birlikte öğretmenle birlikte tahmin yürütülmesine izin veriliyor mu?

Öğrenciler soru sormaları için cesaretlendiriliyor mu? Gerektiğinde gösteri için öğrencilerden yardım isteniyor mu?

 Gösteri tamamlandıktan sonra öğretmen kendine şu soruları sormalıdır

Öğrenciler ne öğrendi?

Öğrendiklerinin uygulamasını yapabildi mi?

  Yabancı dil eğitiminde gösteri tekniği, daha çok sözcük öğretiminde konuşma becerisini geliştirmede, okuduğu ve dinlediğini anlamada ve yazma etkinliklerini kullanabilir.

 2) Soru-Cevap:

Sınıf içi uygulamalarda en yaygın bir şekilde kullanılan tekniktir.

Bu teknik öğrencilere düşünme ve konuşma alışkanlıklarını kazandırmada çok etkilidir.

Yabancı dil öğretiminde duyduğunu ve okuduğunu anlama becerilerini geliştirmede, karşılıklı konuşma ve iletişime dönük alıştırmaların yapımında sık sık kullanılan bir tekniktir.

 Soru sorarken dikkat edilecek hususlar

Bütün sınıfı ilgilendiren sorular, tüm sınıfa sorulmalı ve aynı anda herkes cevabı bulamak için düşünmeli daha sonra da soruyu cevaplayacak kişi belirlenmelidir. Bu belirlemede cevap vermeye gönüllü öğrencilere öncelik verilmeli, kolay sorular gruba göre öğrenmesi yavaş olan öğrencilere sorulmalıdır. Yanlış cevap veren öğrenciler azarlanmamalı ve sınıf içinde küçük düşürücü davranışlardan kaçınılmalıdır.

Doğru cevaplar anında pekiştirilmelidir. Yanlış cevaplar ise doğrusu tekrar edilerek düzeltilmelidir. Doğru cevapların verilmesi için ip uçları kullanılmalıdır.

Sınıfa değil de öğrencilere tek tek sorular yöneltiliyorsa oturma sırası, numara sırası gibi belli bir sıraya göre değil de seçkisiz (random) yolla sorulmasında yarar vardır. Böylece tüm sınıfın dikkatli ve ilgili olması sağlanmış olur.

 Soruları öğretmen sorabileceği gibi öğrencilerin öğretmene ya da öğrencilerin birbirine sormalarına olanak sağlanmalıdır. Bunu şekille açıklayacak olursak;

                Öğretmen

Öğrenci                        Öğrenci

Soruların öğrenciler tarafından cevaplandırılmasında dikkat edilecek hususlar

Soruyu sorduktan sonra düşünmek için zaman bırakınız.

Öğrencilerin, soruya kendi sözcüklerini kullanarak cevap vermelerini sağlayınız.

Konuşma güçlüğü çeken öğrencileri sabırla dinleyiniz ve diğer öğrencilerin de sabırla dinlemesini sağlayınız.

Yanlış cevap veren ya da cevap vermede güçlük çeken öğrenci ile alay etmekten, onu azarlamaktan ya da küçük düşürücü bir davranışta bulunmaktan kaçınınız.

Cevap vermek isteyen öğrencilere adlarını söyleyerek söz veriniz.böyle bir yaklaşımla soru-cevap tekniği sınıf içinde başarıyla uygulanabilir.

 3) Rol yapma:

Rol yapma öğrencinin kendi duygu ve düşüncelerini başka bir kişiliğe girerek ifade etmesini sağlayan bir öğretme tekniğidir.

Öğrencinin iyi rol yapabilmesi için yaratıcı düşünce önemlidir.

 Yabancı dil öğretiminde rol yapma, öğrencilere dili kullanma olanağı sağlayan sınıf içi bir etkinliktir.

 Yabancı dil öğretiminde bu teknik daha çok diyalog öğretiminde ve konuşma becerisini geliştirmede kullanılır. Bu teknik özellikle konuşma becerisini geliştirmek amacıyla sınıf içinde etkili bir şekilde kullanılabilir.

Bu tekniğin uygulanmasında öğrencilere rol dağıtırken dikkatli olunmalı özellikle ilk uygulama için gönüllü ve başarılı öğrencilerin rol almasına özen gösterilmelidir.

Roller ve oynayacak kişiler belirlendikten sonra sahne düzeni ya da durum öğrencilere açıklanır.

  Aşağıda belirtilen aşamalar rol yapma için önerilen sınıf içi etkinliklerini yönlendirici olabilir.

-          Ortam yaratmak: Öğrenmeye hazır duruma getirecek şekilde grubu güdülemek gerekir.

-          Rol yapmak için sahneyi hazırlamak

-          Roller için öğrencilerin seçilmesi

-          Rollerin oynanması

-          Olayın tartışılması: Olayın sunuluşu tüm sınıfça tartışılır.

 Yabancı dil sınıflarında rol yapma tekniğine çok benzeyen bir diğer teknik de dramadır.

 Drama:

Drama tekniği ile öğrenciler hangi durumlarda nasıl davranması gerektiğini yaşayarak öğrenirler.

Drama dilin anlamlı bir şekilde öğretilmesi için iyi bir yoldur.

Problem çözme ve iletişim kurma yeteneğini geliştirir.

Bu teknik bilinen en eski öğretme tekniklerindendir.

Bu teknik çok kullanışlı ve yararlı olduğunda günümüzde okullarda da yaygın olarak kullanılmaktadır.

  Drama tekniğinin yaraları

Etkili ve dikkatli dinleme yeteneğini geliştirir.

Kişinin kendine olan güvenini artırır.

Anlama yeteneği ve yaratıcılığı artırır.

Dilin pratiğini yapmaya olanak sağlar ve atıcı konuşmayı geliştirir.

Dile hakimiyeti ve iyi ifade yeteneğini geliştirir.

Bilgilerin etkin kullanımını sağlayarak onları pekiştirir.

  Drama tekniğinin sınıf ortamında bir yabancı dili anlamlı bir biçimde öğretebilmek için kullanılan en iyi tekniklerden biri olduğu kabul edilmektedir.

 4) Benzetim:

Sınıf içinde öğrencilerin bir olayı gerçekmiş gibi ele alıp üzerinde eğitici çalışma yapmalarına olanak sağlayan bir öğretim tekniğidir.

  Benzetim tekniği uygulamasına hazırlanırken

Sınıf içinde uygulanan benzetim olayında öğretmenin kendisi de rol almalıdır.

Öğretmen uygulamaya geçmeden önce benzetim tekniğinin genel noktalarını kısaca anlatmalı ve öğrencilerin anlayamadığı hususları açıklamalıdır.

Öğrencilere roller genelde yansız bir şekilde verilmelidir.

Benzetim tekniği ile ele alınan olay eğer birkaç aşamadan oluşuyorsa olayı kontrol edecek kişi her aşamadan önce küçük bir açıklama yapmalıdır.

Uygulamaya başlamadan önce benzetimle ilgili tüm dokümanlar hazır olmalıdır.

 5) İkili grup çalışması:

Sınıftaki öğrenci sayısına göre en az 2 ve en çok 8-10 kişinin bir araya gelerek aynı konu üzerinde ortak amaçlarla yaptıkları çalışmaya grup çalışması denir.

  Yabancı dil öğretiminde ikili çalışma (pair work) gruplarına diyalog öğretiminde, anlamlı ve iletişime dönük alıştırmaları yaparken soru-cevap tekniğini uygulamada yer verilebilir. Bu çalışmalarda ezbere konuşmanın yanı sıra resimlere bakarak konuşma çalışmalarına da yer verilebilir.

 Çok kalabalık sınıflarda grup oluşturmada dikkat edilecek hususlar

Bir sınıfta normal 5 ya da 6 grup oluşturulması ideal görülmektedir. Buna göre sınıf mevcudunun 6’ya ya da istenilen grup sayısına bölünmesiyle bir grupta yer alacak öğrenci sayısı ortaya çıkabilir.

En ideal grup çalışması 3 kişi ile olabileceği belirtilirken kalabalık sınıflarda bu sayı 10’a hatta 15’e çıkabilir.

Gruplar arasında ki yarışı ve yapılan çalışmaları niteliğini belirleyebilmek için her gruba aynı konu verilmelidir.

Gruplar öğretmen tarafından seçkisiz (random) yoluyla oluşturulmalı. Ancak iyi öğrencilerin aynı gruplarda yer almalarına dikkat edilmelidir.

Her grubun bir lideri ve koordinatörü olmalıdır.

Grup çalışmalarını sınıf içinde uygularken her grubun tartışma yapabilmesi için 10 veya 15 dakikalık belli bir sürenin ayrılması gereklidir.

 6) Mikro öğretim:

Mikro öğretim yüz yüze eğitimin gerçekleştirilmesi için sınıf içinde uygulanan bir tekniktir.

Öğretmen yetiştirmek, öğretmen adaylarına kişilik kazandırmak ve araştırma yeteneklerini geliştirmek amacı güdülür.

 Mikro öğretimde başarısızlık tehlikesinin düşük öğretme yeteneği olanaklarının yüksek olduğu yapay ortamlarda (donanımı tam laboratuarlarda) öğretmen adaylarına hizmet öncesi deneyim kazandırır.,

 Bu teknikte dersler kısa tutulur.(15 ile 20 dk. arası)

 Öğrenci sayısının az olmasına dikkat edilir.(1 ile 5 öğrenci) ve her dersin öğretilme amacı yeterince açıklanır. Ders verilirken zamanın ayarlanmasına çok dikkat edilir.

 Bunda önemli olan konu, mikro öğretim tekniğinin uygulanması süreci içindeki evrelerdir. Mikro öğretim çoğunlukla “öğret-yeniden öğret” (teach-reteach cycle) çevrimi adı verilen bir sınama-yanılma durumu olarak saptanır.

 “öğret-yeniden öğret” çevrimi altı basamaktan oluşur.

Verilen görevin gereklerine uygun bir mikro ders hazırlanmalıdır.

Belirlenen mikro ders öğretilir.

Öğretme işleminin ne derece başarıyla yerine getirildiğine dair sözlü yazılı yada teyple dönüt alınır

Bu alınan dönüt ışığında mikro ders yeniden düzenlenir.

Mikro ders yeniden öğretilir.

Bu defa öğretme işleminde gerçekleştirilen ya da gerçekleştirilemeyen iyileştirmelerle ilgili sözlü, yazılı ya da teyple dönüt alınır.

 Mikro öğretim tekniği ile bir öğretmen adayı bir dersin küçük bir bölümünü sunar, bunu sunu genellikle bir filme alınır. Filme alınan dersin sunuluşu televizyon ya da videodan tekrar izlenir ve tartışmalarla eksiklikler üzerinde durulur. Daha iyi yapılacağına karar verilerek genel bir değerlendirme yapılır.

  Yapılacak iş öğretmen adayının amacı bir konuyu öğretmek değil, bir tekniği uygulamak olduğunu hatırda tutmasıdır.

 Bu tekniğin yabancı dil öğretiminden çok yabancı dilin nasıl öğretileceği konusunda aday öğretmenleri yetiştirmek için öğretmen yetiştiren kurumlarda ve hizmet için eğitim çalışmalarında kullanılması yararlı görülmektedir.

 7) Eğitsel oyunlar:

Genel olarak bu etkinlikler kimi dil yapılarını okuma, telaffuz ve sözcük bilgisini daha iyi pekiştirmek için sınıf içinde yapılmaktadır.

  Öğrenciler daha önceden sistemli ve kontrollü olarak öğrendiklerini nispeten kontrolsüz bir biçimde oyunlarla deneyerek güdülenirler.

  Eğitsel oyunlar öğrenilen bilgilerin pekiştirilmesini ve daha rahat bir ortamda tekrar edilmesini sağlayan etkinliklerdir.

  Oyunların seçimi ve öğretmenin rolü

Öğretmen sınıf içinde eğitsel oyunlardan başarılı bir şekilde yararlanabilmek için dikkatli ve titiz bir hazırlık yapmalıdır.

  Oyunlar bütün öğrencilerin rahatça anlayıp etkin katılımlarını sağlayacak şekilde basit, kolay ve gerçekten ilginç olmalıdır. Bu nedenle seçilen oyunlar öğrencilerin farklı düzey ve yeteneklerine uyarlanabilecek bir esneklikte olmalıdır. Öğretmenin diğer önemli bir rolü oyunu sürekli kontrol etmesi ve ilgi göstermesidir.

 Öğretmen her oyuna bir ders saatinin 5 ya da 10 dakikasını ayırmalı ve genellikle bu etkinliklere dersin ortasında ya da sonunda yer vermelidir.

  Bu oyunlarda amaç, dilin kurallarından çok kullanımının önemli olduğunu vurgulamak ve rahat bir sınıf atmosferinde öğretilen dilin kullanımına olanak sağlamaktır.

 Eşitsel oyunlar, iletişim oyunları ve gramer oyunları olmak üzere ikiye ayrılır.

 1. İletişim oyunları

Öğrencilerde iletişim becerilerini geliştirmeyi amaçlayan oyunlardır. Bu oyunların amaç adından da anlaşılacağı gibi dilbilgisi kurallarını pekiştirmekten çok grup içinde iletişim kurmayı öğrenmektir.

 2. Gramer oyunları

Gramer kurallarını öğretmek ve pekiştirmek amacıyla oynana oyunlardır. Bu oyunları öğretmen yeni bir gramer yapısını vermeden önce ya da öğrettiği gramer yapısını kontrol etme, pekiştirme ve tekrar aşamalarında sınıf içinde uygulayabilir. Bu oyunlarda herkesin katılımını sağlamalı ve bir ders saatinde 15 dakikadan fazla zaman ayırmamalıdır.

BİREYSEL ÖĞRETİM TEKNİKLERİ

Bu teknikler daha çok öğrencilerin sınıf dışı öğrenmelerinde yararlı olacak tekniklerdir.

 1) Bireyselleştirilmiş Öğretim:

Yabancı dil öğretiminde bireysel öğretim tekniği kullanılırken öğretmen ve öğrencilere yeni roller düşmektedir. Her şeyden önce öğretim öğrenci merkezli olmalıdır. Öğretmenin rolü öğrenci merkezli öğrenme etkinliklerini yönetmek ve düzenlemektir.öğretmen sınıfın tümüne değil de 3 ile 4 kişiden oluşan küçük gruplara açıklama yapmak durumundadır. Öğrenciler de öğretim etkinliklerine aktif olarak katılma, nasıl öğreneceklerini kararlaştırma,sınav tarihini saptama gibi pek çok sorumlulukları yüklenmektedir.

  Öğretmen öğrenme üniteleriyle ilgili hedef davranışları belirler ve öğrencilerin bunları kazanıp kazanamadıklarını belirlemek için ünite sonuçlarında izleme testleri uygular, bu testler aracılığıyla öğrencilerin öğrenme güçlükleri ve başarı durumları değerlendirilmiş olur.

  Bireysel gereksinimlere dönük grup çalışmalarında değişik etkinliklere yer verilerek öğrencilerin değişik çalışmalar yapmaları sağlanabilir, bunun için;

Dönüşümlü günlük çalışmalar

Beceri geliştirme çalışmaları

Planlı grup çalışmaları                       

Düzey geliştirme çalışmaları yapılabilir.

  1.a) Dönüşümlü günlük çalışmalar

Haftalık yabancı dil dersi yükünün %50’si öğrencinin karılacağı bu çalışmalara ayırabilir, bu çalışmalarda her öğrenci kendini yetersiz bulduğu konularda daha iyi yetiştirmek için düzenlenen sınıf içi öğretim etkinliklerine katılır. Sınıfta değişik etkinlikler için yeter sayıda gruplar oluşturulur ve her grupta bir konu üzerinde çalışmalar yapılabilir. Bu grupların başına o konuyu iyi öğrenmiş öğrenciler grup lideri olarak konur. Ayrıca öğretmen tarafından hazırlanan araç gereçlerle grup çalışmaları desteklenerek daha etkili bir çalışma yapılması sağlanır.

 1.b) Beceri geliştirme çalışmaları

Beceri geliştirme çalışmalarında çalışmaların da 5 küme oluşturulur. Bu kümelerden dördü yabancı dil öğretiminde temel beceriler olarak bilinen dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini geliştirme amacına, beşinci kümede öğrencileri yönlendirmeye dönük olarak çalışır.

 1.c) Planlı grup çalışmaları

Öğrenciler bir akademik yılda ya da sömestirde kazanmaları gereken becerileri belli bir plan ve sıra içinde grup çalışmalarına katılarak tamamlanır.

 1.d) Düzey geliştirme grupları

Bilindiği gibi yabancı dil öğretiminde başlangıç, orta ve ileri olmak üzere üç düzey vardır. Öğrencilerin hazır bulunuş düzeylerini saptamak ve uygun programlara yönlendirmek için 4 temel beceriyi de ölçen bir yeterlilik testi verilir. Bu testteki başarı durumlarına göre öğrenciler sınıflandırılıp uygun programlardan başlaması sağlanır.

 2) Programlı Öğretim:

Programlı öğretim ünlü psikolog Skinner’in pekiştirme ilkeleri esas alınarak ortaya atılmış bir öğretim tekniğidir. Programlı öğretim temelde öğretimin bireyselleştirilmesi ve hatanın en aza indirilmesi gibi iki önemli yenilik getirmektedir.

  Programlı öğretimin temelini oluşturan Skinner’in pekiştirme ilkeleri aşağıdaki gibidir.

 2.a) Küçük adımlar ilkesi

 Bilgi üniteleri adım, adım öğrenciyi ilerlemeye yöneltecek bir şekilde düzenlenmelidir.

  2.b) Etkin katılım ilkesi

Her bilgi ünitesi bir ilerleme aşaması oluşturmaktadır. Bu aşamada bir alıştırma ya da bir soru bulunmamaktadır. Soru verilen bilginin kazanılıp kazanılmadığını yoklamaktan başka bilgiyi edinmede ve özümlemede de bir araç olmaktadır. Böylece soru bir işlemi bir eylemi başlatmakta yani öğrenme olayını sağlamaktadır.

  2.c) Başarı ilkesi

Öğrenciler hep başarmak zorundadırlar. Sorularda öğrencinin başarabileceği güçlük düzeyinde olmalıdır.

 2.d) Anında düzeltme ilkesi

Öğrenci soruyu cevapladıktan sonra doğru cevapla karşılaşmakta, böylece kendi kendini kontrol etmekte ve düzeltmede hemen yapılmış olmaktadır.

 2.e) Dereceli (kademeli) ilerleme ilkesi

 İlerleme aşamalı ve mantıklı olmalıdır. Yapılacak işlemlerin düzeyi basitten karmaşığa bilinenden bilinmeyene, kolaydan zora doğru olmalıdır.

  2.f) Bireysel hız ilkesi

 Öğrenci zamanı kendine uygun olarak ayarlanmaktadır. Başarısızlık ya da sınıfta kalma söz konusu değildir. Böylece sınıf ortamında öğrenciler arasında düzey farklılığının yarattığı  olumsuzluklar da ortadan kaldırılmak istenmektedir.

 3) Bilgisayar Destekli Öğretim

 Ticari kurumlar tarafından hazırlanan bilgisayar destekli yabancı dil programları incelendiğinde ağırlığın daha çok;

Gramer

Sözlük bilgisi

Okuduğunu anlama

Yazma

Test konularında yoğunlaştığı görülür.

 Gramer öğretimi, için hazırlanan disketlerde daha çok yer değiştirme, çevirme, yeniden düzenleme ve boşlukları doldurma türünde alıştırmalara yer verilmektedir.

 Öğrenilen gramer bilgisini ölçmek içinde yukarıda belirtilen alıştırma türlerine uygun soru maddeleri ile çoktan seçmeli sorular kullanılmaktadır.

 Sözcük bilgisi, için hazırlanmış disketlerde daha çok öğrenilen sözcüklerin eş anlamı, zıt anlamı ve açıklaması öğretilmekte ve çoktan seçmeli sorularla bu bilgiler test edilmektedir. Ayrıca başlangıç düzeyindeki öğrenciler için adam asmaca, harfleme, sıraya dizme ve resimleme sözcükleri eleştirme gibi eğlenceli eğitsel oyunlara da yer verilmektedir.

 Okuduğunu anlama becerisini geliştirmek için; hazırlanan disketlerde okuma parçaları bilgisayarın monitöründe okunmakta ayrıca başlangıç düzeyindeki öğrencilerin okuduklarını daha iyi anlayabilmeleri için çizgi, resimler, grafikler ve şemalar çizilmektedir. Daha sonra okunan metinlerle ilgili çoktan seçmeli sorular sorulmaktadır.

  Bilgisayar destekli yabancı dil öğretiminin çarpıcı yönlerinden biriside yazma becerisini geliştirmeye çok önem verilmesi ve bu amaçla bilgisayar destekli yazma laboratuarların kurulmuş olmasıdır. Bu laboratuarlarda öğrenciler kompozisyon, ödev, araştırma raporu ve tez yazmada bilgisayarlardan nasıl yararlanacaklarını öğrenmektedirler. Yazma işlemine geçmeden önce beyin fırtınası dedikleri tekniğin nasıl kullanılacağı öğretilmekte daha sonra giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinin yazımında bilgisayarın yönlendirici sorularıyla yazma işlemine geçilmektedir. En ilginç olanı da öğrencinin yanlış yazdığı sözcükler bilgisayar tarafından düzeltilip doğru olarak yazılmasıdır. Böylece öğrencilerin sözcükleri doğru şekilde öğrenmeleri sağlanmakta ve pekiştirilmektedir.

Bekir  KABADAYI

Ankara-2001

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...