Yabancı Dil Eğitiminde Bilgisayar

  Günümüzde her alanda olduğu gibi elektrik, elektronik teknolojisi alanında yaşanan hızlı gelişim yaşadığımız yüzyıla damgasını vurmuştur. 20. yüzyılın Bilgi Çağı, Uzay Çağı gibi adlarının yanı sıra İletişim Çağı olarak da adlandırılmasının temelinde bu alanda elde edilen bulgular yatmaktadır.

“En genel tanımıyla iletişim, insan ile insan, insan ile makine (programcı-bilgisayar) makine ile makine (güdümcü araç ile güdülen araç) arasında türlü ilişkilerin kurulması ve kurulan bu ilişkilerin türlü biçimlerde değiştirilerek sürdürülmesidir “ (Demircan 1990: 12). İletişimin temel amacı ise “... bilgilenmek, ikna etmek, bilgilendirmek, yönetmek, eğlenmek  ..." (Zıllıoğlu 1993: 10) gibi bir dizi nedene dayanır.

İletişim aynı zamanda toplumsal yaşamın da temelidir. Başka bir deyişle, bir toplumun bireyleri her türlü etkinliklerini iletişim ile sürdürürler. Kitle iletişim araçları yaşadığımız zaman diliminde toplumsal yaşam içerisinde çeşitli biçimlerde yer alıp, toplumsal yaşamı çok yönlü olarak etkileyip şekillendirirler.

Son yıllarda kullanımı gittikçe yaygınlaşan, tüm yaşamımıza gün geçtikçe daha fazla egemen olan bilgisayarlar da çağımız iletişiminin vazgeçilmez öğelerinden birisidir. Bilgisayarın sanattan ekonomiye, eğitimden eğlenceye, spordan sağlığa kadar her dalda kullanılması kaçınılmaz hâle gelmiştir. Bilgisayarın kullanılmadığı bir ortam neredeyse çağ dışı kabul edilmektedir. Çalışma hızı, interaktif özelliği, kullanım kolaylığı, bellek gücü, ulusal ve uluslararası iletişim özelliği (internet) ile bilgi kaynaklarına kolayca ulaşabilmesi, görüntünün ve sesin aynı anda kullanılabilmesi, yazılım sektörünün gelişmesiyle kullanılan kaynakların gittikçe çoğalması ve çeşitlenmesi vb. olumlu yanları bilgisayarın yaşamımızda bugünkü yerini almasını sağlamış ve yarınlarda daha da önemli olacağını ortaya koymuştur. Dolayısıyla hem bilgisayar eğitimi, hem de bilgisayarla eğitim / bilgisayar destekli eğitim önemli bir sektör hâline gelmiştir.

Bilgisayar Destekli Eğitim

Teknoloji alanında kaydedilen gelişmeler eğitim sistemini zorlamaktadır. Öğrenmeye yönelik kaynaklar gelişip çeşitlendikçe eğitimin anlayışının da değişmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır.

Eğitimin çerçevesi, içinde yaşanılan zamanın gerektirdiği donanım göz önünde tutularak belirlenir. Eğitim gereksinimi ise yine içinde yaşanılan zamanın olanakları, araçları, teknolojisi ve düşünce sistemi harekete geçirilerek giderilmeye çalışılır. Bu aşamada da çeşitli görsel-işitsel araçlar ve sayısal (dijital) teknolojinin sunduğu olanaklar devreye girer.

Ancak bugüne gelininceye kadar eğitim ve öğrenmeden anlaşılan beyinlere bilgiyi depolamak, belleğe bilgiler yığmaktı. Oysa günümüzde yaşanan hızlı değişim ve bilginin her gün eskimesi nedeniyle insan belleğinin bir depo olarak kullanılması dönemi aşılmak zorunda. Çünkü artık insanın belleği dışında, yine insan beyni tarafından geliştirilmiş bilgiyi depolayan, düzenleyen sistemler oluştu. Eski öğrenme alışkanlıkları bilim ve teknolojinin gelişmesi, insan fizyolojisiyle ilgili yeni buluşlar sayesinde değerini yitirmeye başladı. Bundan böyle eğitim düzenlenirken ve eğitim programları oluşturulurken insan beyninin ve belleğinin bilgi deposu olarak kullanılması yerine, beynin yeteneklerinin geliştirilmesi gerekiyor.

Bugün artık öğrenmenin yalnızca okul çatısı altında olmadığı, öğrenme sürecinin okul sonrasında da devam ettiği hatta tüm yaşamı kapsadığı biliniyor. 

Eğitim sisteminin bir hedefi de bireylere öğrenmeyi öğretmek ve yaşamları boyunca öğrenmelerini sağlamanın yollarını göstermektir. O hâlde bireylerin okullarını bitirdikten sonra da öğrenmelerini sürdürebilecek becerilerle donatılmaları gerekmektedir. Bireylerin öğrenmelerinin sürekliliğini sağlayacak becerileri kazanmalarının bir yolu da bilgi çağının ürünü olan bilgisayar destekli eğitimdir.

Bilgisayar destekli eğitim, eğitimde son yıllarda üstünde en çok konuşulan konulardan bir tanesidir. Yapılan incelemeler bilgisayar destekli eğitimin eğitsel boyutunu da ortaya çıkarmıştır. Bilgisayar destekli eğitimin eğitsel değeri başlıca üç faktöre bağlanmaktadır:

1. Bilgisayar destekli öğrenme materyalini kullanan öğrenciler çalışmalarını daha uzun süre sürdürmektedir. Öğrenciler daha hızlı öğrenmektedir.

2. Öğrenciler yaşları ve gereksinimlerine uygun materyallerle çalışmaktadır. Öğretimin bu kişiselleştirilmiş şekli etkinliği arttırmaktadır.

3. Bilgisayar destekli öğrenme materyali değerlendirilebilir. Böylece daha gelişmiş materyaller üretilir” (Yılmaz 1996: 22).

Bilgisayar destekli eğitim bireysel öğrenmeye de katkıda bulunur. Bireysel öğrenmenin yararlarını şöyle sıralayabiliriz:

- Kişi istediği zaman öğrenebilir.

- Azami hızda öğrenir.

- Ortalama sınıf düzeyine göre öğretmeye çalışan öğretmen yerine, yalnızca kendi düzeyine göre ve değişken olabilen bir düzeyde öğrenebilir.

- Öğrenmeyi zorlaştıran dış etkenler azdır.

- Ders istenildiği kadar tekrarlanabilir. Böylelikle çok çalışma yerine teknolojinin yeniklerine uyum sağlayarak etkin çalışabilen bireyler yetiştirilebilir.

Yabancı Dil Öğretiminde Bilgisayar

Eğitimde teknolojinin olanaklarından yararlanmanın günümüzde bir zorunluluk olduğunu daha önce belirtmiştik. Yabancı dil eğitiminde kullanılan geleneksel ders araç-gerecinin modern teknolojinin olanaklarıyla desteklenmesinin verimliliği arttıracağı açıktır. Yabancı dil eğitiminde kullanılan araçları üç ana başlık altında toplamak mümkündür:                                                                                                             

A. GÖRSEL ARAÇLAR

a) Kitaplar  

1) Ders Kitabı

2) Öğretmen Kitabı     

3) Çalışma Kitabı        

b) Yazı Tahtaları

1) Kara Tahta

2) Pazen Tahta

3) Manyetik Tahta

4) Bülten Tahtası

c) Resimler

1) Düz Resimler

2) Çizgi Resimler

3) Flaş kartlar

4) Figürinler

5) Duvar Resimleri

6) Levhalar

7) Afişler       

d) Gerçek Eşyalar ve Modeller

e) Projektörler ve Grafikler

1) Opak Projektörü

2) Tepegöz ve Tepegöz Saydamı

3) Slayt Projektörü ve Slaytlar

4) Film Şeridi Projektörü ve Film Şeritleri       

B. İŞİTSEL ARAÇLAR

1) Radyo

2) Teyp ve Ses Bantları

C. GÖRSEL-İŞİTSEL ARAÇLAR

1) Film Makinesi ve Hareketli Filmler

2) Kapalı Devre Televizyon

3) Video

4) Bilgisayar

5) CD-Rom  “(Demirel 1987: 82 )

Görüldüğü gibi yabancı dil eğiminde yararlanılabilecek birçok ders araç-gereci bulunmaktadır. Yabancı dil dersleri düzenlenirken adı geçen araçlardan öğrencilerin gereksinimleri ve özellikleri doğrultusunda yararlanmak öğrenci odaklı derslerin vazgeçilmez bir önkoşuludur. Yabancı dil öğretiminde öğrenci odaklı ders düzenlemeleri yapılırken öğrenme koşullarının ve amaçlarının belirlenmesi gerekmektedir. Öğrenme koşulları, öğrencinin öğrenme sürecine neler getirdiğini (deneyim, bilgi, ilgi, kültürel özellikler, öğrenme gelenekleri vb.) öğrenme amaçları ise öğrencinin yabancı dilde bildirişim yetisini elde edebilmesi için nelerin gerektiğini araştırır (Tapan 1995:151-152 ). Tüm bu koşullar belirlendikten sonra, öğrencilerin gereksinimleri doğrultusunda seçilecek ders araç-gereci ile derslerin sürdürülmesi yabancı dil derslerinin verimliliğini arttıracağı açıktır.

Yapılan araştırmalar insanların gördüklerinin % 30’unu, işittiklerinin % 20 sini, hem görüp, hem de işittiklerinin  % 50’sini, bizzat söylediklerinin  % 70’ini, bizzat yaptıklarının ise % 90’nını hatırladıklarını göstermektedir. (Uyar 1997: 52-53) Bu bağlamda yabancı dil derslerinde öğrencinin bizzat kullanabileceği bilgisayarın öğrenmeye sağladığı katkı yüzdesi göz ardı edilmemelidir. Burada yabancı dil derslerinde bilgisayardan yararlanma olanakları nelerdir? Yabancı dil dersleri bilgisayar desteğinde nasıl daha verimli hâle getirilebilir? vb. soruların yanıtlarına ana hatlarıyla değinmek istiyorum: 

Yabancı Dil Eğitiminde Bilgisayardan Yararlanma Olanakları

Yabancı dil olarak Almanca öğretimi çerçevesinde hazırlanan bilgisayar programlarında, ağırlıklı olarak duyma-anlama ve okuma-anlama becerilerinin  geliştirilmesine yönelik olanaklar sunulmaktadır. Başta Goethe Enstitüsü olmak üzere Almanya’nın tanınmış yayınevlerinin de konunun uzmanlarına hazırlattığı bu programlar her geçen gün çeşitlenerek artmaktadır.

Yabancı dil olarak Almanca öğretimi için hazırlanmış olan bilgisayar programlarından / yazılımlarından söz ederken bu programların kendi içinde hazır programlar ve yazar programlar olarak ikiye ayrıldıklarını belirtmek gerekir. "Hazır programlar genelde belli bir yabancı dil olarak Almanca ders kitabının yanında sunulmaktadırlar... Bu tür programlara örnek olarak Verlag für Deutsch yayınevi tarafından çıkarılan APFELDEUTSCH verilebilir (Grundkurs Deutsch kitabına uygun olarak piyasaya sunulmuştur).” ( Hassert 1991:6 )

Yazar programlar ise bu programlarla çalışacak öğreticilere hazır paket programlara oranla çok daha fazla olanak tanırlar. Öğretici bu tür yazılımlar yardımıyla programa bizzat girerek yapacağı derse koşut olarak öğrencilerinin gereksinimleri doğrultusunda yeni içerikler hazırlayabilir.

Yabancı dil derslerinde bilgisayar yazılımlarından duyma-anlama ve okuma-anlama becerilerinin geliştirilmeleri yönünde yararlanılabilir. “B. Rüschoff ve Schmid-Schönbein bilgisayar tarafından yönetilebilen bir teyp yardımıyla duyma-anlama becerisinin geliştirilmesi amacıyla bu alanda çeşitli deneyler yapmışlardır. Öğrenciler dinledikleri metin ile ilgili çözülmesi gereken sorularla bilgisayar başında uğraşmaya başlamışlardır. Metinle ilgili sorular çoktan seçmeli ya da boşlukların doldurulmasını gerektiren biçimde (kelimelerin öğrenilmesi ve sağlamlaştırılması için)  hazırlanmışlardır. Bu tür bir alıştırma biçiminin geleneksel uygulamalara göre avantajı öğrencinin verdiği yanıtın kontrolünün, yanıtın bilgisayara girildiği anda hemen yapılabilmesidir ”(Grüner 1991: 18). Duyma-anlamayı geliştirmek amacıyla sunulan bu tür yazılımların en önemli özelliği interaktif olmalarıdır. Ayrıca öğrenci metnin istediği bölümlerini tekrar tekrar dinleyebilir.

Okuma-anlama alıştırmaları için geliştirilmiş olan bilgisayar yazılımları yabancı dil eğitimi alanında en başarılı olanlardır. Okuma-anlama çalışmalarının yapılması amacıyla hazırlanmış bu yazılımlara ait alıştırmalar çoktan seçme alıştırmaları ve metnin yeniden kurulmasını öngören alıştırma biçimleridir. İyi yapılandırılmış bu tür alıştırmalarla öğrencilere öğrendikleri yabancı dilin dizgesi eksiksiz sunulabilir.

Bilgisayarlardan yabancı dil eğitiminde konuşma yetisini geliştirmek için yararlanılması konusunda yapılan çalışmalar sürmektedir. Yazma becerisinin kazandırılması aşamasında ise, öğrencinin yabancı dilde yazdığı sözcüklerin yalnızca doğruluğu ya da yanlışlığı tarama programlarınca kontrol edilebiliyor. 

Bu tür programlarla yazılan metinlerin anlamsal ve sözdizimsel yönden taranması mümkün olmadığından ancak imla yanlışlarının düzeltilmesi aşamasında bu programlardan yararlanılabilir.

SONUÇ       

Çağımızda bilginin üretilmesi, aktarılması ve kullanılması alanlarında kaydedilen ilerlemeler bilgisayarları çağın en etkili bilgi alma araçlarından birisi durumuna getirmiştir. Gelişmiş bilgisayar ağları ile bilgiler dünyanın her yerine kolayca ulaşabiliyor, dünyanın her yerinden rahatlıkla izlenebiliyor.

Böyle gelişmiş bir teknoloji ürününden eğitimde yararlanmak ise günümüzde çağdaş eğitimin gereklerinden birisi olarak kabul ediliyor. Bilgisayar eğitimi ve bilgisayar destekli eğitim için gerekli alt yapının hazırlanması, bilgisayarın eğitim programlarında yerini alması demek geleneksel eğitim sisteminin terk edilerek bireyleri bilgi çağına hazırlayacak yeni sistemlere yönelmek anlamına geliyor.

Yabancı dil eğitiminde de bilgisayar gibi görsel - işitsel ve interaktif özellikleri olan bir araçtan yararlanmanın yabancı dil derslerini verimli bir hâle getireceği kuşkusuzdur. Ancak yüksek maliyetler, donanım teknolojisinin çok kısa sürede eskimesi, yönelinen öğrenci grubunun özelliklerine göre hazırlanmış yazılımların seçimi, öğretmenlerin eğitimi gibi sorunlar hâlihazırda tümüyle çözülmüş değillerdir. Bununla birlikte yabancı dil eğitimini bilgisayarla desteklemek günümüzde ve gelecekte kaçınılmaz bir zorunluluk olarak görünmektedir.

KAYNAKÇA

Demircan, Ö., YABANCI DİL ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ, Can ofset, İstanbul 1990 Demirel, Ö., YABANCI DİL ÖĞRETİMİ-İLKELER-YÖNTEMLER- TEKNİKLER, Usem Yayınları-6, Ankara 1987

Grüner, M., “Möglichkeiten des Computereinsatzes im DaF-Unterricht” Grüner, M., Hassert, T., Hrsg: COMPUTERIM         

UNTERRICHT -Voraussetzungen, Möglichkeiten, Grenzen Goethe-Institut 1991 Hassert, T., “Faktoren, die den Einsatz des Computerunterstützten Unterrichts beeinflussen”, Grüner, M., Hassert, T., Hrsg:

COMPUTER IM UNTERRICHT - Voraussetzungen, Möglichkeiten, Grenzen, Goethe-Institut 1991 Tapan, N., “Yabancı Dil Olarak Almanca Öğretiminde Yeni Bir Yöneliş, Kültürlerarası-Bildirişim-Odaklı Yaklaşım"

ALMAN DİLİ VE EDEBİYATI DERGİSİ IX, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Basımevi, İstanbul 1995 Uyar, M.,   ÖZEL YABANCI DİL KURSLARI ÖRNEĞİNDE VİDEO DESTEKLİ ALMANCA ÖĞRETİMİNE ELEŞTİREL BİR BAKIŞ, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 1997

Yılmaz, V., OKULLARDA BİLGİSAYAR KULLANIMININ UZUN VADELİ PLANLANMASI, Boğaziçi Beyaz Nokta Derneği Yayınları, İnkılap Yayınevi, İstanbul 1996 Zıllıoğlu, M.,  İLETİŞİM NEDİR?, Cem Yayınevi, İstanbul 1993

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...