Rol Yapma ve Drama Etkinlikleriyle Yabancılara Türkçe Öğretiminde Motivasyonun Sağlanması

     Makale, yabancılara Türkçe öğretiminde rol yapma ve drama etkinliklerinin uygulama esaslarını ve öğrencileri motive etmedeki rolününü açıklamaktadır. Yabancı dil öğretiminde kullanılan konuyla ilgili materyal taranmış ve motivasyona etkileri saptanmıştır. Elde edilen bulgular ışığında yabancılara Türkçe öğretiminde rol yapma ve drama etkinliklerinin etkili bir şekilde kullanılmasına yönelik bir dizi uygulama geliştirilmiştir. Yabancılara Türkçe öğretiminde, öğrencilerin isteklendirilmesinde (motivasyon) sorun yaşayanlar araştırmada geliştirilen metodlar ve etkinliklere dayanarak bu problemi aşmaya çalışabilirler.

     Kökleri tarihin en eski dönemlerine kadar uzanan, 12 milyon kilometre karelik bir alanda 220 milyon nüfusun konuştuğu, 600 bini aşkın söz varlığına sahip yüzün üzerinde ülkede öğretimi yapılan Türkçe, dünya dili olmaya aday olan bir dildir (Akalın, 2010). Dünya da en çok konuşulan diğer dillerle kıyaslandığında Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi çok yenidir. Bu sebeple yabancılara Türkçe öğretim yöntemleri planlanırken diğer yabancı dillerin motivasyona yönelik uygulamaları dikkate alınmalıdır. Bu durum yabancı dil öğretiminde en etkin yollardan biri olarak sahne oyunlarına (rol yapma, dramatize etmek) dayanan etkinliklere dikkatleri çekecektir.

   Türkiye'nin son yıllarda yurt dışında çok güçlü kültürel, sosyal, ekonomik vb. ilişkiler kurmaya başlaması Türkçenin yabancılar tarafından öğrenilmesini hızlandırmıştır. Ancak Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde motivasyonu artırıcı materyal ve yöntem problemleri olduğu bir gerçektir. Rol yapma ve drama (sahne oyunları)gibi oyun asıllı aktivitelerle gerçekleştirilen yabancı dil öğretimi, günümüzün en isteklendirici (motive edici) metotlarından biridir. Yabancı dil öğretimine çocuk yaşlarda başlanması sahne oyunlarının yabancı dil öğretimindeki önemini bir kat daha ortaya koymaktadır.

İnsanların birbirleriyle anlaşabilmelerini sağlayan tek araç di'ldir(Kantemir, 1997). İnsanlar bu aracı çocuk yaşta çevreleriyle iletişime geçerek oyun ekseninde edinirler. Belli bir seviyeye gelen çocuklar çevresindeki her şeyi anlamak için soru-cevap şeklinde olayları dramatize etmeye çalışırlar. Bu süreç dikkatli takip edilirse çocuk açısından oyun havasında geçmektedir. Ana dili ediniminde bu kadar büyük bir rolü olan oyun temelli etkinliklerin ikinci bir dil öğretiminde veya öğreniminde yöntem olarak temel alınması gerekmektedir.

            Yabancı dil öğretiminde geçmişten bu yana sürekli geliştirilmekte olan yeni kuramlar, yöntemler dilin dört temel dinleme, konuşma, okuma, yazmabecerilerinin paralel olarak geliştirilmesine yöneliktir (Demirel, 2000a). Bu temel becerilerin öğretimi süreci rol yapma ve dramaetkinlikleriyle yürütülmesi bireylerin ilgisini artıracaktır. Her temel becerinin öğretiminde sahne oyunlarından belli oranlarda faydalanılmalıdır. Aksi durumda bireyler bazı becerilerin üzerine yoğunlaşırken diğer becerilerle ilgilenmeyebilirler.

            İşitirsem unuturum, görürsem hatırlarım, yaparsam öğrenirim (Tuna, 2010).Bu Çin atasözünden hareketle kişiler rol yaparak ve dramatize ederek dili daha kalıcı öğrenirler ve öğrenilen dille daha ilgili hale gelebilirler. Yabancılara Türkçe öğretiminde öğrenci oyun faaliyetlerinde rol almalı ve deneme yanılma yoluyla yaparak, yaşayarak konuyu kavramalıdır.

            Rol yapma ve drama etkinlikleri özellikle İngilizcenin yabancı dil olarak öğretiminde çok yönlü olarak kullanılmaktadır. Yabancı dillerin öğretiminde kullanılan rol yapma ve drama aktiviteleriyle ilgili kaynaklar incelenerek yabancı dil olarak Türkçe öğretimine de uyarlanabilir. Özellikle temel seviye yabancılara Türkçe öğretiminde benzersahne oyunları kullanılarak öğrenciler bu dili öğrenebileceklerine inandırılmalıdır.

             Yabancı dil öğretiminde kullanılan yöntem kadar öğretmenin becerisi de önemlidir. Yabancı dil öğretmenliğinin sanat ve yetenek yönleri daha ağır basmaktadır (Tarcan, 2004a). Bu sebeple yabancı dil olarak Türkçe öğretenler, bir tiyatro sanatçısı gibi kimi zaman rol yaparak, dramatize ederek doğaçlama oyunlarla öğrencilerin dikkatlerini çekebilmelidirler.

            Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde çocuğun dikkat ve motivasyonun sürekli açık tutulması açısından Emmer ve Millett'in konuyla ilgili; ilginç olaylarla öğrencilerin ilgisini çekmek, sınıf ortamında sürekli değişiklikler yapmak, beş duyu organını uyaran araçlar kullanmak ve derslerde uygulamalı örneklere yer vermek şeklindeki tespitleri önemlidir (Senemoğlu, 2005).

Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde (YDTÖ) rol yapma ve drama etkinliklerinin öğrenciyi motive edecek şekilde planlanmasına ihtiyaç vardır.Ana dili Türkçe öğretiminde rol yapma ve drama faaliyetleri hakkında yeterince uygulamalara ulaşmak mümkündür.Ancak YDTÖ'nde sahne oyunu uygulamalarına ulaşmak zordur.Konuyla ilgili materyal incelemesi neticesinde toparlanan veriler dikkate alınmış, motivasyonu geliştirici rol yapma ve drama(sahne oyunları) etkinliklerinin yabancılara Türkçe öğretiminde etkin bir şekilde uygulanmasına yönelik esaslar belirlenmiştir

Motivasyon Açısından Yabancılara Türkçe Öğretiminde Sahne Oyunlarının Rolü

 Sahne oyunları, öğrencileri eğlendirerek sınıf içi etkinliklerde öğrencilerin ilgilerini konuya çekereköğrencileri motive etmektedir. Dilin kurallarından ziyade kullanımının önemli olduğu esas alınırsa sınıf ortamında öğretilen dilin kullanımına imkân sağlamak sahne oyunlarındaki amaç olmalıdır.Sahne oyunlarıyla öğrenci konuşma becerisini geliştirecek, kendine özgüveni artacak ve derse daha iyi motive olacaktır.

Öğrencilerin gerçek ortamlarda konuşamama probleminin önüne geçmek için öğrenme esnasında diyaloglara bağlı rol yapma ve drama uygulamalarına yer verilmelidir. Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen adaylara, sahne oyunlarıyla diyalog çalışması yaptırmak onların dikkatlerini çekecektir. Pratik yapmak isteyen kimsenin, konuşma sırasında söyleyeceği sözleri, yani sözcükleri, deyimleri ve cümleleri, her an "dilinin ucunda" bulundurmaları drama uygulamalarında gereklidir (Başkan,2006).

 İzgören,(1999) Oyunlarla Dil Öğretimi kitabında dil becerilerinin geliştirilmesinde oyunun önemini vurgulayarak,sınıfta oynanan oyunların farkına varmadan öğrenmeşeklinde gerçekleştiğini belirtmektedir. Oyunun, deneyim kazandırmanın yanında öğrencinin dikkatini konuya çekme gibi önemli bir işlevide vardır.

    Sanat, insanlık tarihiyle beraber yaşamış ve varlığını halen sürdürmektedir. Sahne sanatlarından olan tiyatro, drama, komedi, piyes, skeç (güldürü amaçlı kısa oyun), pandomim, vodvil vb. edebiyat türlerinin oynandığı yer olarak tanımlanır (TDK Sözlük, 2005). Yabancılara Türkçe öğretiminde Türk edebi ürünleri sahne oyunlarına uyarlanarak öğrencilerin ilgileri çekilebilir.

 Hengirmen'e (1993a) göre; öğrenciler tiyatro sayesinde söylediklerini uygulamaya koyarlarsa öğrenme başarısı %70'ten, %90'a çıkmaktadır. Tiyatro, insanlarda estetik bir heyecan uyandırarak yabancı dil öğretiminde motivasyonu güçlendirir.Ayrıca kültürel farklılıklar tiyatro aracılığıyla, yabancı dil olarak Türkçe öğretminde kullanılmalıdır. Yine Hengirmen'e göre ders esnasında  konuşulan     diyaloglar  tiyatroda  olduğu  gibi  drama haline getirildiğinde yabancı dil öğretiminde doruk noktaya ulaşılması söz konusudur.

           Demircan (2005a) hiçbirders bir oyunun sağladığı doğru ve doğal diyaloğu ve öteki etkinlikleri sağlayamadığını belirtir.Yabancı dillerin öğretiminde kullanılmış tiyatrooyunlarıTürkçe öğretiminde de denenebilir.Bu tür uygulamalarla öğrenciler, yabancı dili kendi anadili gibi kullanma fırsatı bulurlar.

 Tiyatro ile yabancı dil öğretimi yakın tarihte ilgililer tarafından ele alınıp denenmiş ve olumlu sonuçlar elde edilmiştir.Tiyatro ile yabancı dil öğretimi orta düzeyde ingilizce bilen öğrencilerle kendisi bir tiyatro yönetmeni olan Richard Via (1966) tarafından yirmi kadar denemeden sonra biçimlenen bu metot bugün via yöntemi olarak da anılmaktadır. Bu fikre göre tiyatro bir yöntem değil, yabancı dil ögretiminde kullanılabilecek bir teknik ya da bir araçtır. Dersin başında, ortasında ya da sonunda kısa etkinlikler şeklinde planlanmalıdır. Bu aktivitelerle ögrencilerin iletişim kurma becerileri gelişir (Ay, 1997:103). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde bu yöntemin uygulanmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.

Öğretmen, yabancılara Türkçe öğretimi sürecinde diyaloglara önem vermeli, gerekirse çalışma kitabının dışında faydalı olabilecek konuşma metinlerinden faydalanmalıdır.Elindeki materyalleri zenginleştirmelidir.Öğretmen, diyalogları tiyatrolaştırarak öğrencilerin dikkatlerini konuya çekmeli ve öğrenmeyi hızlandırmalıdır.

 Her yöntem ve teknikte olduğu gibi sahne oyunlarında dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan birkaçını Demircan (2005b) şu şekilde sıralamaktadır:

Devamını okumak için tıklayınız...

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...