Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Yapısına Göre Cümle Türlerinin Matematikteki Kümeler İle İlişkilendirilmesi

Hızla gelişen ulaşım ve iletişim araçları dünyamızı küçültmüştür. Diğer ülkelerle bilimsel, siyasal, kültürel ve ekonomik alanlarda görüş alışverişinde bulunmak, ticari ilişkilerini geliştirmek ve iletişim kurabilmek için de yabancı diller öğrenmek bir gereksinime dönüştürmüştür. Buna bağlı olarak bütünleşen dünyada jeopolitik konumundan dolayı Türkiye ve dolayısıyla Türkçe de önem kazanmış, yabancı dil olarak Türkçe öğrenmek isteyenlerin sayısı artmıştır. Aynı zamanda Orta Doğu’dan Türkiye’ye yapılan göçler de Türkçe öğrenme ihtiyacı olan insan sayısını arttırmıştır. Tüm bu sebepler doğrultusunda Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi konusunda yapılacak çalışmalar önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı matematiğin evrensel dilini kullanarak Türkçe öğretimini kolaylaştıracak görsel bir materyal oluşturmaktır. Belirtilen amaçla, bir matematik konusu olan kümeler ile Türkçe cümle yapıları ilişkilendirilmiştir. Çalışmada, öncelikle yapısına göre cümlelerin nasıl sınıflandırıldığı ele alınmıştır. Yapılarına göre cümlelerin sınıflandırılmasında birçok farklı görüş mevcuttur. Bu çalışmada ise yapılarına göre cümleler; basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümle olmak üzere dört şekilde ele alınmıştır. Her sınıflandırılan yapıya örnek cümleler verilmiş ve bu örnekler kümeler ile ilişkilendirilerek yapısına göre cümle çeşitleri küme çizimleriyle gösterilmiştir. Böylece, yapıların temelindeki farklılık küme çizimleriyle görsel hâle dönüştürülmüştür. Bu yolla, hem yabancı dil hem de ana dil olarak Türkçe öğretiminde işlevsel, kolaylaştırıcı olarak kullanılabilecek görsel materyaller oluşturulabilecektir.

  1. TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE YAPISINA GÖRE CÜMLELER

Her dilde olduğu gibi Türkçede de cümleler belli kurallar dâhilinde oluşturulmaktadır. Türkçede cümleler ögelerin dizilişine, yüklemin cinsine, cümlenin anlamına ve cümlenin yapısına göre dört grupta incelenir. Karahan (2005, s. 9) cümleyi, bir düşünceyi, bir duyguyu, bir durumu, bir olayı yargı bildirerek anlatan kelime veya kelime dizisi olarak tanımlamıştır. Ancak yapısına göre cümle türleri incelendiğinde cümlelerin sınıflandırılmasında birçok farklı görüşün mevcut olduğu ortaya çıkmaktadır. Kerimoğlu   (2007,104) yapılarına göre cümlelerle ilgi birçok farklı sınıflandırmamın mevcut olduğunu ortaya koymuş ve özellikle akademik yayınlarda görülen farklı sınıflandırmaların ilköğretim ve ortaöğretim yayınlarına etki ettiği belirtmiştir. Ayrıca çalışmasında şu örneklere yer vermiştir: Örneğin “birleşik cümle” kavramı ilköğretim ve ortaöğretim yayınlarında “birleşik cümle” şeklinde kabul  görürken  son  zamanlardaki  akademik  yayınlarda “basit cümle” olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada “sıralı” ve “bağlı” cümle kabullerinde de dikkat çekici tutarsızlıklar olduğu görülmüştür.  Ayrıca “ki” bağlacıyla bağlanmış cümlelerin durumu da net değildir. Bazı yayınlarda bu cümle tipi “birleşik cümle” bölümü içerisinde ele alınırken bazı yayınlarda “bağlı cümle” bölümü içerisinde değerlendirilmiştir.

Yapıların sınıflandırılması ve adlandırılması konusunda, Karahan (1993, s. 23) TDK tarafından düzenlenen "Türk Gramerinin Sorunları" toplantısında Türkçede terim karmaşasına neden olan birleşik  cümle problemi olduğunu; isim fiil, sıfat fiil ve zarf fiillerin diğer isim, sıfat ve zarflardan görev bakımından hiçbir farkları olmadığını ve tek yargılı her cümlenin, basit cümle kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Oysa Özkan ve Sevinçli (2013, s.197), içinde esas yargının bulunduğu bir temel cümle ile onu anlam ve görev bakımından tamamlayan bir veya birden fazla yan cümleden oluşan cümleleri “birleşik cümle” olarak tanımlamaktadırlar. Bu çalışma, Türkçenin yabancı bir dil olarak öğretilmesi konusuyla ilişkili ele alındığından tanımlamalar ve sınıflamalar konusundaki tartışma ve farklı görüşlerin kapsamı dışında tutulmuş ve var olan yapıların kümelerle ilişkilendirilmesine odaklanılmıştır. Bu bağlamda yapılarına göre cümleler; basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümle olmak üzere dört şekilde ele alınmış ve matematikteki kümeler ile ilişkilendirilmesi yapılmıştır.

2.  KÜMELER

Nesin (2008) matematikteki küme kavramanın, adına öğe ya da eleman denilen bazı nesneleri içeren bir topluluk olarak ifade edildiğini belirtir. Boş küme kavramı için, hiç öğesi olmayan küme tanımını yapmakta ve boş kümenin “∅” simgesiyle gösterildiğini söylemektedir. Altküme tanımını  ise,eğer x kümesinin tüm öğeleri aynı zamanda y kümesinin öğeleriyse, o  zaman, tanım gereği, x kümesi y kümesinin bir altkümesidir der ve bunun   x ⊆ y olarak gösterileceğini söyler. Nesin, aynı çalışmasında birleşim kümesini,  iki  kümenin  en  azından  birinde  olan  öğelerin  kümesi    olarak tanımlarken, x ve y kümelerinin bileşimini x ∪ y olarak gösterileceğini belirtir. Kesişim kümesini ise, her iki kümede birden olan öğelerin kümesi olarak tanımlayıp, x ve y kümelerinin kesişimini x ∩ y olarak gösterir. İki küme arasındaki fark için, eğer x ve y iki kümeyse, x’te olup da y’de olmayan öğelerden oluşan küme x \ y olarak yazılır ve “x fark y” olarak okunacağını söyler. Üzerinde işlem yapılan, bütün kümeleri kapsayan kümeye, evrensel küme denir ve E ile gösterilir. Evrensel kümenin elemanı olup, A kümesinin elemanı olmayan elemanlardan oluşan kümeye ise A’nın tümleyenidir ve Ā ya da A' ile gösterilir. Bu çalışmada yukarıdaki bilgiler kullanılarak dört başlık altında ele alınan yapılarına göre cümleler, matematikteki kümeler ile ilişkilendirilmiştir.

Loading...

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...