Yabancılara Türkçe Öğretimi Ders Kitaplarındaki Öyküleyici Metinlerin Tutarlılık Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Bu araştırmada, "Yeni Hitit" ve "Yabancılar İçin Türkçe" ders kitabı setlerinde yer alan öyküleyici metinlerin tutarlılık yönünden incelenmesi ve yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan metinlerin işlevselliğinin ortaya konması amaçlanmıştır. Betimsel modelde yapılan bu çalışmada nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynaklarını "Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı 1, 2, 3"ten seçilen 14 öyküleyici metin ve "Yabancılar İçin Türkçe A1, A2, B1, B2, C1"den seçilen 17 öyküleyici metin oluşturmaktadır. Seçilen metinlerin tutarlılık derecelerinin belirlenmesinde ise Coşkun'un (2005) geliştirmiş olduğu Öyküleyici Anlatım Tutarlılık Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Ölçekte belirtilen kriterlere göre metinler 1-5 arasında puanlanarak metinlerin sahip olduğu tutarlılık düzeyleri ortaya konmuştur. İncelenen metinlerin orta düzeyde tutarlılığa sahip oldukları tespit edilmiştir.

Ankara Üniversitesine bağlı Türkçe ve Yabancı Dil Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÖMER) tarafından Yeni Hitit ve Gazi Üniversitesi TÖMER'in hazırladığı Yabancılar İçin Türkçe ders kitapları yabancıların Türkçe öğrenmesine katkı sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Yabancılar için Türkçe ders kitaplarından Yeni Hitit serisi üç kitaptan oluşurken Yabancılar İçin Türkçe serisi beş kitaptan oluşmaktadır.

Hazırlanan Türkçe öğrenme setlerindeki kitaplarda okuma, yazma, dinleme ve konuşma becerileri ve dil bilgisi öğrenme alanı dikkate alınarak yabancıların bu becerileri geliştirmesi amaçlanmıştır. Bu ders kitaplarıyla yabancılara Türkçe öğretiminde metinlerden sıkça yararlanıldığı ve metinlerin önemli bir öğrenme aracı olarak kullanıldığı görülmektedir.

Genelde dil öğretiminde özelde ise Türkçe öğretiminde metinlerin önemli bir yeri vardır. Türkçe öğretimi metinler merkezinde gelişen bir öğretimdir. Okuma metinlerinin niteliği ve öğrenme-öğretme sürecinde nasıl kullanıldığı Türkçe sözcüklerin, dil bilgisinin öğretiminde ve Türk kültürünün aktarılmasında önemli bir yere sahiptir (Şimşek, 2011: 40).

Türkçe öğrenme setlerindeki ders kitaplarında Türkçe öğretimi için çeşitli metin türleriyle birlikte öyküleyici metinler de kullanılmıştır. "Öyküleyici metinler, aksiyon ve olayların belirli bir sıra içinde düzenlenmesi için kullanılır. Bu tür metinlerde amaç, sebep, imkân, zaman yakınlığı gibi kavramsal ilişkiler sıklıkla kullanılır" (Coşkun, 2005: 106). Öyküleyici metinler içerisinde hikâye, masal, efsane vs. edebî türler yer alır.

Metin; "bir yazıyı biçim, anlatım ve noktalama özellikleriyle oluşturan kelimelerin bütünü, tekst"tir (TDK, 2015). Akyol'a göre (2006) metin, bir kitabın bölümlerini, başlı başına bir konuyu, makaleyi oluşturan veya birkaç paragraftan oluşan ve belli bir ana fikre sahip olan yazılardır. Metin; okumaya konu olan, anlatım bütünlüğü bulunan kelime ve cümlelerden oluşan yapıttır. Kelime ve cümlelerin art arda sıralandığı her yazılı ürün anlam bütünlüğü olan tutarlı bir metin olmayabilir. Anlam bütünlüğü, konusu, amacı ve ana düşüncesi olan bir metinden bahsedebilmek için metnin dil bilim açısından bazı metinsellik ölçütlerine sahip olması gerekir (Karatay, 2010: 374).

"Metinler üretildiği dönemlere ait olsalar da kendi dizgeleri içinde birtakım metinsellik özellikleri taşırlar" (Ögeyik, 2008: 14). De Beaugrande ve Dressler bu alanda yaptıkları çalışmada metinselliğin yedi ölçütü olduğunu belirtmişlerdir. Bunlar "bağdaşıklık, tutarlılık, amaçlılık, kabul edilebilirlik, bilgilendiricilik, duruma uygunluk ve metinler arasılık"tan oluşur (Coşkun, 2005). Akbayır'a (2004) göre ise metin olabilmenin ölçütleri bağdaşıklık, tutarlılık, amaçlılık, kabul edilebilirlik, durumsallık, bilgisellik ve metinler arası ilişkilerdir.

"Metin dil bilimi açısından metinde bu ölçütlerden herhangi birinin olmaması, metnin iletişiminin sağlıklı olmayacağı; iletişim değeri olmayan bir metnin de, metin olarak değer taşımayacağı kabul edilmektedir" (Keklik ve Yılmaz, 2013: 141). Bir dilsel ürünün metin niteliği taşıyabilmesi için bu metinsellik ölçütlerine sahip olması gerekir. Metinsellik ölçütlerine uygun olarak hazırlanmış metinler okuyucuların metni daha rahat okumasını sağlar.

 Devamını okumak için tıklayınız.

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...