Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenlerin Yazma Becerilerinde Gerekçelendirme

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B1 ve B2 düzeyindeki öğrencilerin yazma becerilerinde gerekçeli anlatım düzeylerini tespit etmektir. Gerekçelendirme, Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi’nde yazılı ve sözlü anlatımda A2, B1, B2, C1 ve C2 düzeylerindeki öğrencilerin kazanması beklenen becerilerden biridir. Özellikle yazılı anlatımda B2 düzeyinin ana noktasını başarılı bir gerekçelendirme yapmak oluşturur. B1 ve B2 düzeyinde Türkçe öğrenenlerin yazılı anlatımlarında gerekçe kullanıp kullanamadıkları, Türkçenin gerekçelendirme yapılarına yer verip vermedikleri bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, Gazi, Hacettepe, Niğde ve Çukurova Üniversitelerindeki dil öğretim merkezlerinde yabancı dil olarak Türkçe öğrenen 131 öğrenci oluşturmuştur. Veriler öğrenciler tarafından yazılan metinlerden elde edilmiştir. Çalışma nitel araştırma özelliği taşımaktadır. İçerik analizi yöntemiyle incelenen bu metinlerde öğrencilerin yazılı anlatımlarında gerekçe kullanıp kullanamadıkları, Türkçenin gerekçelendirme yapılarına yer verip vermedikleri belirlenmiştir. 131 öğrenciden 67’sinin cevabı sadece gerekçelendirme içermektedir. 17 öğrenci konuya uygun gerekçelendirmeler içeren bir metin yazamamıştır. Konu dışı anlatım yapmışlardır. 47 öğrenci ise konuya uygun gerekçelendirmeleri içeren cümleleri ve bağlama uymayan cümleleri bir arada kullanmıştır. Öğrencilerden yaklaşık olarak yarısının gerekçelendirme ağırlıklı bir metin yazamadığı ortaya çıkmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrenciler, yazılı anlatımda hem bağlaçsız hem de bağlaçlı gerekçelendirme cümleleri kurmuşlardır. 213 bağlaçsız gerekçelendirme, 309 bağlaçlı gerekçelendirme cümlesi yazmışlardır.

Bu bölümde çalışmanın konusunu oluşturan problem durumu ortaya konmuş; çalışmanın amacı, önemi ve sınırlılıkları hakkında bilgi verilmiştir.

Dil öğrenenlerin anlatımlarında gerekçe ifade edebilmeleri ileri düzey bir beceridir. Çünkü neyi, niçin, nasıl, hangi şekilde istedikleri, yaptıkları veya yapamadıklarının anlatımı, kelime hazinesi, bağdaşıklık, cümle kalıpları gibi birçok dil unsurunu barındırmaktadır. Bu yönüyle yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin belirtilen unsurları kullanma düzeylerini tespit etmek verilen eğitimin geri beldirimi açısından önemlidir.

Sözlük tanımlarında “gerekçelendirme” söylemi sav, neden-sonuç, saptırma, gerekçe göstererek karşısındakini ikna etme ya da inandırma olarak ifade edilmektedir (Plantin, 2005). Gerekçelendirmeli anlatım, alanyazında mantık ve bilgi felsefesi kuramı ile ilişkilendirilmektedir. Bilgi verme, sebep gösterme, doğruya ulaşma, karşılaştırma ve ikna etme gibi amaçlar için kullanılır (Öztin Passerat, 2013). Her ne amaçla kullanılırsa kullanılsın, gerekçelendirme, dilin en belirgin ve en etkin gerçekleşme biçimi olan söylem içinde anlam kazanmaktadır.

Gerekçelendirme, Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi'nde yazılı ve sözlü anlatımda A2, B1, B2, C1 ve C2 düzeylerindeki öğrencilerin kazanması beklenen becerilerden biridir. Başta, konuşma ve yazma olmak üzere dinleme ve okuma becerilerinde gerekçelendirmeyle ilgili hedefler mevcuttur.

Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi'nde gerekçelendirme dört dil becerisi için de kazandırılması beklenen hedeflerdendir. Burada, C2 düzeyindeki bireyin yazma becerisi ile ilgili “Bir gerekçenin oluşturulduğu ya da bir önerinin veya edebi bir eserin eleştirel değerlendirildiği anlaşılır, akıcı, karmaşık rapor, makale veya deneme yazılarını kaleme alabilir.”(2012, s. 65); B1 düzeyindeki bireyin konuşma becerisi ile ilgili “Deneyim ve olaylar hakkında bilgi verebilir; hayal, beklenti, amaç ve hedeflerini anlatabilir, tasarı ve görüşlerinin kısa gerekçelerini gösterir ya da bunlara açıklamalar getirebilir.”(2012, s. 31); B2 düzeyindeki bireyin dinleme becerisi ile ilgili “Bildiği bir konuda uzun konuşma metinlerini ve sunumları, hatta işlenen konudaki karmaşık gerekçelendirmeleri anlayabilir.”(2012, s.32); B1 düzeyindeki bireyin okuma becerisi ile ilgili “Anlaşılır şekilde yazılmış, gerekçelerle donatılmış metinlerin en önemli sonuçlarını algılayabilir, ayrıntılarıyla olmasa bile, işlediği konudaki görüş açısını kavrayabilir.” (2012, s. 73) ifadeleri yer almaktadır.

Özellikle yazılı anlatımda B2 düzeyinin ana noktasını başarılı bir gerekçelendirme yapmak oluşturur. Bu düzeydeki öğrenciler, tartışmalarda kendi görüşlerini önemli açıklamalar, gerekçeler ve yorumlar getirerek savunabilir. Bir sorunla ilgili görüşlerini açıklayabilir ve değişik seçeneklerin olumlu ve olumsuz yönlerini belirtebilir. Gerekçelerini mantıklı bir biçimde yapılandırıp aralarında bağlantı kurabilir. Bir şeyi anlatırken bir bakış açısını da olumlu ve olumsuz yönleriyle göz önüne alabilir (TELC, 2012, s.40).

Türkiye, Avrupa Konseyi'ne üye bir ülke olarak Avrupa Diller yılı kabul edilen 2001 yılında Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi'nin (Çerçeve Metin) uygulanmasına geçmiştir. Günümüze kadar Çerçeve Metnin kullanımında istenilen düzeye ulaşılamadığı görülmekte ve bu durum farklı araştırmalarla ortaya konulmaktadır. İstenilen düzeye ulaşılmayan konulardan biri de metinde belirlenen alt hedeflerden olan gerekçelendirmedir. B1 ve B2 düzeyinde Türkçe öğrenenlerin yazılı anlatımlarında gerekçe kullanıp kullanamadıkları, Türkçenin gerekçelendirme yapılarına yer verip vermedikleri bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır.

Çalışmanın amacı Türkiye'de yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B1 ve B2 düzeyindeki öğrencilerin yazılı anlatımlarındaki gerekçeli anlatım düzeylerini tespit etmektir. Bu amaca yönelik daha ayrıntılı sonuçlar ortaya koymak için aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır:

Devamını okumak için tıklayınız…

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...