Yabancılara Türkçe Öğretiminde +Dan Hâl Ekinin Öğreniminde Ve Öğretilmesinde Karşılaşılan Güçlükler

Herakleitos'un dediği gibi "Değişmeyen tek şey değişimin kendisidir.” gerçeğinden yola çıkarak, hızla değişen teknolojiyle birlikte dünyadaki toplumlar birbirlerine daha da yakınlaşmaya başlamış ve aralarındaki etkileşim gün geçtikçe daha da artmıştır. Bununla birlikte toplumların birbhirlerine olan ihtiyaçlarının belirginleştiğini görmekteyiz. Bu ihtiyaçlara paralel olarak toplumlar arasındaki iletişimin temel ögesi olan yabancı bir dil öğrenme zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Son yıllarda yabancıların Türkçe öğrenme talebi hızla artış göstermiştir. Artan taleplerle birlikte birçok konuda zorluklarla karşılaşılmıştır. Hâl eklerinin öğretilmesi, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde karşılaşılan zorluklardan biridir. Hal ekleri, cümlede adlar ile adlar, adlar ile fiiller arasındaki irtibatı sağlar. Kurulan bu irtibatla ortaya çıkacak olan her türlü anlamı hal ekleri karşılar. Bu fonksiyonu içinde barındıran hal eklerinden biri +DAn hâl ekidir. "Çıkma”, "ayrılma”, "kopma” gibi isimlerle anılan +DAn hâl ekinin öğretilmesinde sözü geçen adlandırmalar +DAn hâl ekinin tek bir işlevini ifade eder. Bu durum Türk öğrencileri arasında karmaşıklığa sebep olduğu gibi yabancı öğrenciler açısından da problemler oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde eğitim gören, C1 seviyesinde Türkçe yeterlik belgesi almış yirmi iki yabancı uyruklu öğrenciye +DAn hâl ekine ihtiyaç duyan kırk fiil cümle içinde kullandırılarak, bu ekin kullanımında ve verdiği anlamların kavranmasında ne gibi yanlışlar yaptıklarını tespit edip, bu doğrultuda önerilerde bulunmaktır.

Dilbilgisi konularının muhteva bakımından soyut özellikler barındırması, öğretiminde birçok problemi beraberinde getirmektedir. Bilhassa Türkçe eklerin öğretiminde, yabancı uyruklu öğrencilerin birtakım güçlüklerle karşılaştığı görülür. Karşılaşılan bu güçlüklerden biri de hâl eklerinin öğretimine yöneliktir.

Hâl ekleri isimleri fiillere bağlayarak fiil grupları ve cümlelerin yapısını kuran, cümle ekleri durumunda olan işletme ekleridir. İsimlere fiillerle birleşerek cümle yapısı meydana getirecek her türlü işlekliği hal ekleri verir. Hâl ekleri esas itibariyle ismi fiile bağlayan eklerdir (Ergin, 2008: 227).

İsmin başka bir kelimeyle ilgi kurmak üzere aldığı eke hâl eki; başka bir kelimeyle ilgi kurmak üzere, ismin yalın olarak veya ek olarak bulunduğu duruma isim hâli denir. İsmin hâlleri ismin diğer kelimelerle münasebeti sırasında içinde bulunduğu durumlardır. Hâl ekleri ismi kendisine tâbi olmayan, kendisinin tâbi olduğu unsurlarla münasebete giren eklerdir. Bu ekler ismi isimlere, edatlara ve bilhassa fiillere bağlayarak birçok münasebetler kurarlar ve münasebetlerden birçok isim edat ve fiil grupları ile cümleler doğar (Gülensoy, 2000: 386). Kurulan irtibatla ortaya çıkacak olan her türlü anlamı hal ekleri karşılar. Bu fonksiyonu içinde barındıran hal eklerinden biri +DAn hâl eki'dir. “Çıkma”, “ayrılma”, “kopma” gibi isimlerle anılan +DAn hâl ekinin öğretilmesinde sözü geçen adlandırmalar +DAn hâl ekinin tek bir işlevini ifade eder. Şekil bakımından +DAn eki ile yapılan bu durumun sahip olduğu pek çok görev bulunmaktadır. Zeynep Korkmaz bu ekin yaklaşık yirmi bire yakın farklı işlevini tespit etmiştir (Korkmaz, 2009: 301-317). Bu fonksiyonları +DAn Hâl Ekinin Açıklanması, Kullanımı ve İşlevleri adlı başlık altında ele aldık. Ablatif eki bünyesinde bu kadar farklı fonksiyonlar barındırırken “çıkma”, “ayrılma”,” kopma”, “uzaklaşma” gibi kavramlar, bu ekin yalnızca tek bir fonksiyonunu ifade ettiği için; bu ekin diğer fonksiyonları unutulmamalıdır.

+DAn hâl ekinin öğretiminde yaşanan sıkıntılardan biri, bu ekin, bu eki alabilen fiillerle kullanılıp kullanılamadığına yöneliktir. Yabancı uyruklu öğrenciler, bu eki alabilen fiilleri tespitte zorlanırken, bu ekin hangi fiillerle kullanıldığında hangi anlamları muhteva ettiğini tespitte de bir o kadar güçlük çekmektedirler. Buradan hareketle bu çalışmayı yapma amacımız, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde eğitim gören, C1 seviyesinde Türkçe yeterlik belgesi almış yirmi iki yabancı uyruklu öğrenciye +DAn hâl ekiyle kullanılabilen kırk fiil cümle içinde kullandırılarak, bu ekin kullanımında ve verdiği anlamların kavranmasında ne gibi yanlışlar yaptıklarını tespit edip, bu doğrultuda önerilerde bulunmaktır.

YÖNTEM

Çalışma, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde eğitim gören, C1 seviyesinde Türkçe yeterlik belgesi almış yirmi iki yabancı uyruklu öğrenci üzerinde uygulanmıştır. Uygulama başlıca iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öğrencilere kırk fiil verilmiş ve bu fiillerin +DAn hâl eki ile birlikte kullanılması istenmiştir. Bu fiiller de genel olarak iki farklı özelliği taşımaktadır. Bir kısmı +DAn hâl ekini almış bir isim veya isim grubunu zorunlu öge olarak alan hoşlanmak, usanmak, korkmak, bunalmak, bahsetmek gibi fiillerdir. Diğer fiiller ise bu ekin ekli olduğu isim ve isim grubunu zorunlu öge olarak almayıp genellikle +DAn eki ile kullanılabilen okumak, içmek, silmek, almak, geçmek, dönmek gibi fiillerdir. Öğrenciler bu kırk fiili bu ek ile birlikte kullanmaya çalışmışlardır.

İkinci bölümde ise bu ekin en yaygın beş fonksiyonunun kullanımına yönelik örnek cümleler verip bunlara benzer cümleler kullanılması istenmiştir. Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında +DAn ekinin hangi fonksiyonlarının öncelikli olarak aktarılmaya çalışıldığı tespit edilmiş ve belirlenen beş fonksiyonunun öğrenilip öğrenilmediği öğrencilerden gelen cevaplarla anlaşılmaya çalışılmıştır. Yani her bir öğrenciden toplam 40+7 =47 cümle istenmiştir. Bu eki kullanabilme becerilerini ölçmeye yönelik bir durum çalışması olduğundan betimsel bir araştırmadır. Öğrencilere yapılan uygulamadan elde edilen veriler (+DAn hâl ekinin kullanımında yapılan yanlışlar) yanlış çözümlemesi yoluyla incelenmiştir.

Yanlış çözümlemesi, öğrencilerin yaptıkları yanlışların gözlenmesi ve belli bir sisteme göre sınıflandırılıp analiz edilmesidir. Yanlış çözümlemesi, öğretmenin öğretim tekniğini ve öğretim materyallerini gözden geçirmesi, öğretme sürecini değerlendirmesi ve öğretim programının yeniden düzenlenmesi konusunda yol göstericidir (Bölükbaş, 2011:1359). Yeni bir dil öğrenen kişi, konuşma ve yazma becerilerinin kullanımında bazı hatalar yapmaktadır. Bu çalışmada +DAn hâl ekinin kullanımına yönelik yapılan yazılı anlatımdaki hatalar incelenecektir.

Devamını okumak için tıklayınız…

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...