Dinleme Eğitimi Ve Dinleme Becerisini Geliştirmeye Yönelik Etkinlikler

Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi günümüzde üzerinde durulan ve öğretilmesi amacıyla çalışmalar yapılan bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde amaç Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni ve Avrupa Dil Gelişim Dosyası bağlamında; çevresini algılayan, iletişim kurabilen, dünyayı tanıyan, farklı kültürlere saygılı, kendini ifade edebilen bireyler yetiştirmektir. Bu sebeple yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dört temel dil becerisi üzerinde durulmakta ve çalışmalar bu doğrultuda yürütülmektedir. Dört temel dil becerisinden okuma, konuşma ve yazma becerileri önemsenirken dinleme becerisine gereken önemin verilmediği görülmekte ve bu becerinin kendiliğinden geliştiği varsayılmaktadır. Alan yazında da dinleme becerisine yönelik çok kısıtlı çalışmanın olduğu görülmektedir. Bu çalışmada da Gazi Üniversitesi TÖMER tarafından hazırlanan ve yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan "Yabancılar İçin Türkçe" seti C1 seviyesindeki dinleme etkinliklerinin Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni'nde yer alan öz değerlendirme formundaki dinleme kriterlerine uygun olup olmadığı, hangi tür dinleme etkinliklerine yer verildiği ve C1 seviyesinde yer alan dinleme becerisi etkinliklerinin diğer dil becerilerine ait etkinliklere oranının ne olduğu noktalarında C1 seviyesi kitabı incelenmiştir. Bu incelemelerde doküman analizi yönteminden yararlanılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda tespit edilen bulgular doğrultusunda dinleme becerisini geliştirmeye yönelik C1 seviyesinde örnek etkinlikler yazar tarafından geliştirilmiştir. Etkinlikler Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni ve Avrupa Dil Gelişim Dosyası bağlamında hazırlanmıştır. Hazırlanan etkinliklerin süresi, etkinlik türü, amacı, materyalleri, süreci ve değerlendirilmesi detaylı olarak verilmiştir.

İnsanoğlu dünyaya gelmeden önce çevresinde olup bitenleri dinleme yoluyla algılamaktadır. "Dinleme becerisinin gelişmeye başlaması doğum öncesine kadar dayanmaktadır. Anne karnındaki bebeğin dışarıdan gelen seslere karşı tepkisi özellikle hamileliğin son dönemlerinde kendini göstermektedir" (Healy, 1999: 46,Robertson, 2004: 57, Yalçın, 2006: 124). "Dinleme çocuğun ilk ana dili etkinliğidir, çocuk okul öncesinde bilgilerin çoğunu dinleme yoluyla öğrenir" (Özdemir, 1987: 166). "Çocuğun dinleme becerisi informal bir ortamda ailenin ya da çevrenin etkisiyle gelişmektedir. Dinleme okula başladığında da çocuğun temel öğrenme araçlarından biridir. Dil eğitiminin temelleri dinleme eğitimiyle atılır. Diğer dil etkinlikleri dinleme etkinliğinin üzerine gelişip biçimlenir" (Çelenk, 2005: 135). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde de dinleme becerisinin önemi yadsınamayacak kadar büyüktür. Dil bir bütündür. Dili öğrenen kişinin onu bütün boyutlarıyla öğrenmesi gerekmektedir. Dil öğretim çalışmalarında iletişimsel yaklaşımın benimsendiği günümüzde iyi iletişim kurmanın yolu temel olarak dinleme ve konuşma becerilerinin ediniminden geçmektedir.

Dil gelişiminin tamamlanmasıyla beraber kişi ana dilinin kurallarını öğrenmekte dil becerilerini geliştirmektedir. Küreselleşen dünyada teknolojinin gelişmesiyle beraber kişilerarası iletişim daha kolay sağlanmakta, bilgi kaynakları çeşitlenmekte ve insanlar birbirlerinden daha fazla haberdar olmaktadır. İnsanlar dünyanın farklı noktalarındaki insanlarla iletişime geçebilmekte, farklı kültürle karşılaşmakta, gelişen bilim ve teknolojiyi takip edebilmektedir. İletişimin insan hayatında bu kadar etkin olmasıyla beraber ana dili yetersiz kalmakta ve ikinci, üçüncü dil edinimi gerekmektedir. Bu amaçla dil öğretim politikaları oluşturularak dillerin öğretilmesi üzerine çalışmalar yürütülmektedir. Günümüzde geçerliliği olan en önemli çalışma Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni ve Avrupa Dil Gelişim Dosyasıdır. Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni ve Avrupa Dil Gelişim Dosyası bağlamında dil öğretiminin iletişimsel boyutu ön plana çıkartılmakta, dil öğretiminin yanı sıra hedef dilin kültürünün de öğretilmesi benimsenmektedir. Böylece iletişimsel yeti, çok kültürlülük ve çok dillilik dil öğretiminin hedefleri haline gelerek dil öğretim çalışmaları bu bağlamda yürütülmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde de Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni ve Avrupa Dil Gelişim Dosyası' nda belirtilen dil ölçütleri temel alınarak dil öğretim çalışmaları bu doğrultuda gerçekleştirilmektedir (CEFR, 2011). İletişimin karşılıklı konuşma ve dinlemeye dayanmasından ötürü iletişimsel bağlamda üzerinde durulması gereken temel beceri olarak dinleme becerisi karşımıza çıkmaktadır. Doğum öncesinde başlayan dış dünyayla iletişim kurma süreci kişinin ölümüne kadar devam etmektedir. Aile içi sağlıklı ilişkilerin kurulabilmesi, kişilerarası çatışmanın engellenmesi ve akademik başarının sağlanabilmesi için dinleme becerisinin tam anlamıyla edinilmesi gerekmektedir. Dinleme becerisinin geliştirilmesi için gerekli çalışmalar yapılmalı bu beceriye gereken önem verilmelidir.

Ancak alan yazında dinleme becerisini geliştirmeye yönelik çok kısıtlı çalışmanın olduğu görülmektedir. Özellikle yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde tamamen dışsallaştırılmaktadır. Bu alana yönelik yeterli çalışma yapılmamakta, materyal eksikliği yaşanmaktadır. Öğreticiler öğrencilerin bu beceriye sahip olduklarını düşünmekte ve gereken önemi vermemektedir. Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni ve Avrupa Dil Gelişim Dosyası' nda dil becerilerine eşit derecede önem verilmesine rağmen bu durumun sadece teoride kaldığı ve uygulamaya geçilemediği görülmektedir.

Devamını okumak için tıklayınız…

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...