• Yabancılara Türkçe Öğretimi
  • Yemenli Öğrencilerin Türkçe Yazma Ve Konuşma Becerilerinin Geliştirilmesinde Karikatür Kullanımına Yönelik Bir Uygulama

Yemenli Öğrencilerin Türkçe Yazma Ve Konuşma Becerilerinin Geliştirilmesinde Karikatür Kullanımına Yönelik Bir Uygulama

           Son yıllarda değişen şartlarla beraber ikinci bir dil öğrenme gerekliliği ortaya çıkmış ve bu eksende Türkiye'ye ilgi duyan yabancılar Türkçe öğrenmek istemişlerdir. Bu sebeple yabancılara Türkçe öğretimi alanı önemsenmesi ve üzerinde çalışılması gereken bir konuma gelmiştir. Dolayısıyla yabancılara Türkçe öğretimi, alan uzmanlarınca geçmişe nazaran daha çok önemsenmeye başlamış, Türkçenin yabancı bir dil olarak öğretiminin en iyi nasıl yapılabileceği üzerinde düşünülmüş ve yeni yaklaşımlar doğrultusunda modern tasarımlar oluşturulmaya başlanmıştır. Söz konusu tasarımların en başında ise görsel materyaller (karikatür, resim, fotoğraf, film, vb.) gelmektedir. Görsel materyallerin dil öğretiminde çok büyük faydalar sağladığı araştırmacılarca tartışılagelmiştir. Bir görsel materyal olarak karikatürlerin, yabancılara Türkçe öğretiminde öğrencilerin yazma ve konuşma kaygılarını azaltmada motive edici, onlara fikir verici, onların yaratıcı düşünme becerilerini geliştirici gibi özelliklerinin olduğu söylenmiştir. Bu çalışmada karikatürün Yemenli öğrencilerin yazma ve konuşma becerilerinin geliştirilmesinde etkili bir araç olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2012-2013 öğretim yılında Yemen Sana'a Üniversitesi Diller Fakültesi Türk Dili ve Tercüme Bölümünde öğrenim gören B1 seviyesindeki 10 gönüllü öğrenci seçilmiştir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden betimsel yöntemle yapılmıştır. Çalışmanın verileri, karikatürler aracılığıyla oluşturulan öğrenci yazıları ve konuşmaları ve araştırmacılar tarafından yapılan gözlemlerle toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda karikatürün Yemenli öğrencilerin yazma ve konuşma becerilerinin geliştirilmesinde etkili bir araç olduğu tespit edilmiştir.

          İçinde bulunulan iletişim çağı, bireyin sadece ana diliyle yetinemeyeceği gerçeğini ortaya koymuştur. Dünyayı tanımak ve gelişmeleri takip edebilmek için en az bir yabancı dil bilmenin gerekliliği sürekli üzerinde durulan bir konudur. Son dönemde yabancıların Türkçe öğrenme isteği duyuşunun sebebi de budur. Bu gelişmeler bir alan olarak son yıllarda yabancılara Türkçe öğretiminin önemli hâle gelmesini sağlamıştır. Türkçenin yabancı dil olarak önemi ortaya çıkınca alan uzmanları, bu konu üzerinde birtakım çalışmalar yapmışlardır. Gelişen ilgi ile beraber Türkçenin öğretiminde yeni yaklaşımlar ve yeni tasarımlar üzerinde düşünülmeye başlanmış, kullanılacak materyaller üzerinde araştırmacılar sürekli olarak yeni fikirler üretmişlerdir. Alan yazın incelendiğinde söz konusu fikirlerin görsel ve işitsel tasarımlara ve bu tasarımların nasıl olması gerektiği (Özdemir, 2013; Gün, Akkaya ve Kara, 2014; ) üzerine yoğunlaştığı anlaşılmıştır.

Öğrenmeyle ilgili çalışmalar, insanların imajları ve kelimeleri hafızalarına yerleştirebildiklerini ve gerektiğinde onları imaj ve kelime olarak geri getirebildiklerini göstermektedir. Fakat öğretilmek istenenin klasik yöntemle (birtakım görsellerle desteklenmeden) öğretilmesi ile görsellerle öğretilmesi aynı sonucu vermeyecektir. İnsan, imajları kısa dönemde hafızada tutabilmekte ve farklı şekillerde kullanarak uzun dönem hafıza için şemalar oluşturabilmektedir (Akyol, 2006'dan akt. Yaman, 2010). Karikatürler de birer görsel imgedir (Açıkgöz, 2008). Dolayısıyla karikatürlerle öğrenciler zihinsel düşünme sürecine girebilir, yaratıcı düşünebilir, düşündüklerini görselin rehberliğinde mantık sırasına göre ifade edebilir ve öğrendiklerini kalıcı olarak zihinde tutabilirler.

        Öğrenmenin, somut materyaller aracılığıyla edilen deneyimlerden hareketle soyutlaştırma işlemine dayandığı düşünüldüğünde (Egan, 1988), soyut görsel sembollerden oluşan karikatürler, gerçeğin somut temsilcileri olarak konuya karşı ilgi çeker ve bu ilgiyi devam ettirir. Olay, olgu ve cisimlerin basit ve açıklamalı bir şekilde öğretilmesine yardım eder (Çilenti, 1984; Demirel, 2004; Hesapçıoğlu, 1992). Diğer bir ifadeyle öğretimi somutlaştırır, öğrencilerin güdülenme düzeyini artırır ve en önemlisi de öğretme-öğrenme sürecine zenginlik katar.

          Görsel unsurlar, nesne ya da varlıkların görsel kimliklerini tanımak, adlandırma ve bellekte yeri geldiğinde kullanmak için depolama gibi birtakım bilişsel süreçlerin harekete geçirilmesini sağlar (Sever, 2007: 18). Bu yönüyle karikatürlerin; kelime öğretiminde, varlık isimlerinin öğretiminde ve kavram öğretiminde çok etkili ve faydalı materyaller olduğu söylenebilir.

Diğer yandan karikatürün evrensel bir dile sahip olması, eğitim açısından bakıldığında olumlu bir durum olarak yorumlanabilir. Çünkü görüntülü iletiler, zihinde daha kolay çözümlenmektedir. İmgeler bireyin ilgi ve dikkatini daima canlı tutmaktadır. Bu bağlamda görsel bir iletişim aracı olarak karikatürün eğitim-öğretim uygulamalarında kullanımı, başarılı sonuçlar sağlar (Örs, 2007: 26). Karikatürün evrensel bir anlatım biçimine sahip olması yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde, onu daha da önemli bir konuma getirmektedir. Çünkü öğrenciler dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar karikatürlere baktıklarında kendilerinden bir şeyler bulabilir ve düşüncelerini Türkçe seviyelerine göre ifade edebilirler.

Yabancı Öğrencilerin Türkçe Yazma Becerilerinin Geliştirilmesinde Karikatürün Yeri

Yazma eğitimi klasik yöntemlerde olduğu gibi birtakım kurallardan ibaret görülmemelidir. Kuralların yanında, bazı modern yaklaşımlarla oluşturulmuş etkinliklerle doğal bir süreçmiş gibi ele alınmalıdır. Yani bir yabancı öğrenciye Türkçe yazma becerisi kazandırılırken onun motivasyonunu, ilgisini, dikkatini ve isteğini olumlu yönde artırmaya çalışmak, öncelikle yazma sürecinin görsel tasarımlarla planlanmış olmasına bağlıdır. Söz gelimi derslerde karikatür kullanımı motivasyonu geliştirmenin yanı sıra klasik yöntemlere kıyasla öğrencinin takdirini daha fazla kazanma ve öğrenci başarısını olumlu yönde etkileme açılarından etkili bir yöntem olabilir. Ana dili öğretiminde yazma becerisinin kazandırılması zorken Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrenciler için bu becerinin kazandırılmasının daha da zor olduğu söylenebilir. Bu sebeple yazmaya karşı öğrencilerin kaygılarını azaltmak öncelikli olarak yapılması gereken bir çalışmadır. Bu da ancak karikatür gibi bazı görsel araçların yazma etkinliklerinde kullanımıyla gerçekleştirilebilir. Çünkü karikatürler öğrencileri derse hazırlamada, onların Türkçeyi bir kurallar bütünü olarak değil de doğal süreç içinde edinebilecekleri bir dil olarak görmelerini sağlayabilir. Diğer yandan karikatürlerin herkese anlattığı bir şeyler vardır. Öğrenci karikatürde anlatılmak istenen şeyi kendince yorumlayıp değerlendirme özgürlüğüne sahiptir. Bireyin değerlendirmelerde bulunurken karşısındaki karikatürün kendisine fikir olarak yol göstericilik yapması da karikatürlerin metin kurmadaki önemli etkilerinden bir diğeri olarak değerlendirilebilir. Aynı zamanda bir resim kompozisyonu olarak karikatürler, açık ve kesin düşünmeyi cesaretlendirirken öğrencilere belirli bir konu üzerinde özgürce yazmak için yardımcı olur. Dilin doğru kullanımı için öğrencileri tüm dikkatlerini verme noktasında etkin kılar. Ve onların hayal güçleri karikatürlerin manalarıyla canlandırılır (Heaton, 1970'ten akt. Pramusinta, 2010: 35).

Yapılan araştırmalar, öğrencilerin de karikatürlerin derse eğlence katma, öğrenmeyi kolaylaştırma, kalıcılığı sağlama, tekrarı azaltma, hatırlamayı kolaylaştırma, yaratıcılık özelliklerini artırma, öğretmeyi somutlaştırma gibi açılardan önemli olduğunu düşündükleri anlaşılmaktadır (Bayülgen, 2011; Uçgun 2013; Melanlıoğlu, Karakuş Tayşi ve Özdemir, 2012; Yaman, 2010).

Yabancı Öğrencilerin Türkçe Konuşma Yetilerinin Geliştirilmesinde Karikatürün Önemi

Konuşma becerisi, iletişime dayalı ortamlarda gerçekleştirilen dil öğretiminde yazmadan daha önce kazandırılabilecek bir yetidir. Yabancılara Türkçenin öğretiminde konuşma becerisinin öğretilmesindeki amaç, sosyal bir varlık olan öğrencinin sözlü olarak kendini ifade edebilmesi, karşısındakiyle iletişim sağlayabilmesidir. Sosyal iletişim becerisi kazandırmanın temeli ise dilin günlük kullanımına, yani işlevsel kullanımına yönelik çalışmalar yapmaktır. Dilin işlevsel veya günlük kullanımını ön plana çıkarmada en etkili araçların görsel ve işitsel araçlar olduğu söylenebilir. Bir görsel araç olarak karikatürlerin konuşma uygulamalarında kullanılması, öğrencilere "kültürlerarası iletişim yetisi kazandırabilir" (Melanlıoğlu, Karakuş Tayşi ve Özdemir, 2012), karikatürler üzerinde yapılan tartışmalar ile beraber kelime servetleri artırılabilir.

Öğrencilerden gösterilen karikatürler ile ilgili fikirlerini sözlü olarak ifade etmelerini istemek onların zaman içinde konuşma kaygılarını yenmelerini sağlayabilir (Uçgun 2013). Zaten konuşmanın önündeki en büyük engellerden biri de kaygı ve heyecandır. Bu ikisini aşmış olmak konuşma becerisinin geliştirilmesinde öğreticilere büyük avantajlar sağlayabilir.

Karikatürlerin yabancılara Türkçe öğretiminde fayda sağladığı bir başka durum ise öğrencilerin farkındalık düzeylerini ciddi anlamda yükselmesidir. Öğrencinin her derste farklı bir karikatürde gördükleri ile ilgili konuşturulması ve sadece gördüklerini sıralayıp onları betimlemeye çalışması zamanla öğrenciye gözlemlediklerini Türkçe ile ifade etme becerisi kazandıracaktır. Yapılan çalışmaların ilerleyen süreçlerinde öğrencinin bir görsel tablo olarak etrafında var olanları Türkçe değerlendirmeye başladığı görülecektir. Bu durum, konuşma becerisini geliştirme adına önemli bir kazanımdır.

Devamını okumak için tıklayınız...

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...