Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Resimli Metin Okumaları

Resimli metinler, iletişimsel becerilerin ve yabancı dil becerilerinin geliştirilmesinde kullanıldığı gibi, dilbilgisinin günlük hayatla bağlantılı, çözüm odaklı, aktif ve dikkatli bir şekilde öğrenilmesine de katkıda bulunmaktadır. Çalışmamızın amacı, çizgi roman, reklam, karikatür, fıkra gibi kısa ve resimli metinlerin özgün materyal olarak kullanılarak başlangıç ve orta seviyedeki yabancı öğrencilerin dilbilgisi, okuma ve yazma becerilerinin geliştirilmesinde zaman ve kazanım açısından daha etkili olduğunu göstermek ve aynı zamanda resimli metinlerin kullanımı ile ilgili bir izlence sunmaktır. Ayrıca mümkün olduğu kadar dilin değişkenlerinden yola çıkarak kullanılacak dilin ölçütlerine bağlamsal ve kültürel kullanımlarla dikkat çekmektir. Farklı edebi türlerdeki bu kısa resimli metinlerle, en temelden başlayarak konuşma ve yazı dili arasındaki farklılıklarının ötesinde, dilin çeşitliliklerini daha anlaşılır kılmaktır.

Çizgi film, çizgi roman, reklam, bulmaca, karikatür gibi materyallerin, öğrenciler arasında yapılandırmacı, işbirlikçi, dayanışmacı öğrenmeyi desteklediği bir gerçektir (Van Wyk, 2011). Yaratıcı, buluşçu ve analitik düşünmeyi, etkili iletişimi, yüksek verimliliği temel alarak hedef dildeki sembolleri, mizahı, dil kullanımındaki istisnaları, çoklu öğrenme biçimlerini sağladığı gibi öğrenciyi yeni bir dil öğrenmenin stresinden de uzaklaştırır (Chiasson, 2002). 21. yüzyıl öğrenicileri, resimli metin okumalarına alışkın olduklarından, görsel ve işitsel materyallerle daha iyi anlamaktadırlar; böylece bilginin tam,  eksiksiz, kısa ve  öz bir mesaj  halinde verilmesi daha kolaylaşmaktadır. Resim ve çizimlerle desteklenen yazılı ifadelerin görsel metin şeklini alması, öğretilen dil kavramının hafızada bir şekilde resimlendirilmesi, tecrübelendirilmesidir. Diğer bir deyişle görsellikle sunulan yazılı ifadeler, zihinde daha kolay çözümlenip yorumlanmakta, ilgiyi ve dikkati canlı tutmaktadır. Böylelikle yazılı ve sözlü iletişimde ortaya çıkabilecek örtülü anlamlar da daha iyi anlaşılmakta; sözcük bilgisi, yazılı anlatım becerisi, fiiller, hedef kültürün tanıtımı, dilbilgisi gibi konular, çizgi roman, reklam, poster ve karikatürlerle somutlaştırılarak anlamlandırmayı ve öğrenmeyi kolaylaştırmaktadır (Topçu-Tecelli, 2004; Melanlıoğlu vd., 2012; Topçuoğlu Ünal ve Yeğen, 2013; Afrilyasanti ve Basthomi, 2011; Arslan ve Adem, 2010). Bunun sonuncu olarak da özgün dil girdisi daha iyi bir şekilde algılanmaktadır (Bahrani ve Sim, 2012).

İncelediğimiz araştırmalarda resimli metinlerin, hem yabancı dil hem de ana dil öğretiminde kullanıldığını tespit ettik. Genellikle iletişimsel becerilere ve ileri seviye okuma becerisine yönelik kullanılmakla (Missiou ve Anagnostopoulou, 2010) beraber, dilbilgisi konularının açıklamalarında, başlangıç ve orta seviyedeki öğreniciler için kullanıldığını gördük. Örneğin, anadil Türkçe dilbilgisi öğretiminde ezbere dayalı geleneksel dilbilgisi yöntemlerine karşılık karikatür, çizgi roman, reklam gibi resimli metinler kullanıldığında, öğrencinin başarısının yükseldiği belirtilmektedir (Yaman, 2010). Öte yandan, yabancı dil becerilerinin geliştirilmesinin yanı sıra dilbilgisinin günlük hayatla bağlantılı, çözüm odaklı, aktif ve dikkatli bir şekilde öğrenilmesine de katkıda bulunmaktadır (Topçu-Tecelli, 2004; Melanlıoğlu vd., 2012; Topçuoğlu Ünal ve Yeğen, 2013). Örneğin, karikatürler, mizahın etkili bir biçimde kullanıldığı malzemeler olarak özellikle olumlu psikolojik etkileriyle öğrenme ve öğretme açısından önemli bir rol üstlenirler. Bu yaklaşımla günümüzde artık temel dil becerileri, dinleme/anlama, okuma/anlama, karşılıklı konuşma, sözlü anlatım, yazılı anlatım şeklinde sınıflandırılırken özellikle uygulamada edimbilim ve toplum dilbilim ile birlikte ele alınmaktadır (CEFR).

Böylelikle hem yabancı dil hem de ana dil olarak Türkçe derslerinde resimli metinlerin kullanımı görsel bir materyali okuma, dili kullanma, eleştirel düşünme ve yorumlama becerilerini geliştiren işlevleriyle bütünsel bir etkinlik olma özelliğini göstermektedir. Bu çerçevede karikatürlerle, çizgi romanlarla, reklamlarla, resimli fıkralarla dilbilgisi konuları hızlı, kolay ve eğlenceli bir şekilde öğretilmekte; öğrenciler dilbilimsel biçimleri ve anlamları kültürel boyutları ile birlikte daha kolay anlamaktadırlar.

Özellikle özgün materyal kullanımı açısından, yabancı dil öğretiminde karikatürlerin kullanımı yaygındır. Yapılan araştırmalara göre karikatür, diğer materyallere göre eğitimsel etkinlikleri daha ilginç kılmaktadır (Özşahin, 2009; Akengin ve İbrahimoğlu, 2010). Ayrıca metinsel veya sözel bağlamdaki farkındalığı arttırdığından kazanımı daha kolay ve etkilidir. Örneğin, nezaket kuralları çerçevesinde kullanılan sen/siz hitaplarının daha kolay anlaşılmasını sağlamaktadır. Resimler bağlam ile ilgili ve açıklayıcı olduklarından, öğrenci ifadenin nerede, kimle, nasıl kullanılacağını kavrayabilmektedir. Resimli metinler, sadece yazılı ders materyallerinde görselliği destekleme alanı ile sınırlı değildir. Öğrencinin derse olan olumlu tutumunu geliştirdiği gibi bilişsel ve duyuşsal becerilerinin gelişimine de katkı sağlamaktadır. Dilbilgisi-çeviri, işitsel-dilsel gibi klâsik yöntemlerle karşılaştırdığımızda resimli metinlerle öğrencinin derse katılımının daha fazla olduğu gözlemlenmektedir. Bu da öğrencinin başarısını olumlu yönde etkilemektedir (Bayülgen, 2011). Bu çerçevede resimli metinler, öğrenilen dilin iletişimsel uygulamalarını daha kolay yapabilmek, eleştirel düşünebilmek ve kültürel içeriği daha rahat kavrayabilmek için etkin bir materyaldir (Hamez, 2006). Resimli metinler, bu özellikleriyle bir dil dersi programının hedef kazanımlarına uygun bir öğretim aracıdır.

Kaynak: Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi

Devamını okumak için tıklayınız...

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...