• Yabancılara Türkçe Öğretimi
  • Yabancılara Türkçe Öğretimi İçin Yazılan Ders Kitaplarındaki Bulmacaların İşlevleri Ve Çeşitli Açılardan Değerlendirilmesi

Yabancılara Türkçe Öğretimi İçin Yazılan Ders Kitaplarındaki Bulmacaların İşlevleri Ve Çeşitli Açılardan Değerlendirilmesi

Öğretim ortamlarında bir etkinlik olarak yer alan bulmacalar, hem bireysel olarak hem de grup içindeki etkileşim ile öğrenmeyi kolaylaştırabilen etkinliklerdir. Bulmaca etkinlikleriyle dil öğretmenin, öğreniciyi konuya odaklayabileceği ve öğrenicinin başarıya ulaşmasında destek olduğu düşünülmektedir. Dolayısıyla bulmaca etkinlikleri, bireysel veya grup hâlinde yapılan uygulamalarda kullanılabilen, hem bilgi düzeylerini ölçmede hem de konu sonlarında uygulanışlarıyla öğrenicinin eksiklerini tamamlamada yardımcı olan etkinliklerdir. Bulmacaların yabancı dil öğretimine en büyük katkısı kelime öğretimi ve öğretilen konuyu tekrar etmedeki işlevidir. Kelimelerin zihinde kalıcılığını arttırdığı bilinen bulmaca etkinliklerinin bu öneminden hareketle yetişkinler için set hâlinde yazılan yabancılara Türkçe öğretme amaçlı ders ve çalışma kitaplarındaki bulmaca etkinliklerinin işlevleri, çeşitli açılardan incelenmiş ve tartışılmıştır. Bulmaca etkinliklerinin ders ve çalışma kitaplarının düzeylerine göre bu kitaplarda yer alma oranları, yer verilen bulmacaların türleri, veriliş yeri, amacı, düzeylere uygun olarak seçilmesi gereken kelimelerle oluşturulması açısından uygunluğu, hedef kültür aktarımı, hangi dil becerilerine yönelik olarak hazırlandığı incelenerek bir içerik analizi çalışması yapılmıştır. İncelenen ders ve çalışma kitaplarında genel olarak bulmacalara yer verme oranının çok az olduğu, bulmaca türlerinden daha çok sözcük avı ve zincir bulmacanın tercih edildiği, kelime öğretimi, hedef kültür aktarımı açısından az sayıda örnek bulunduğu tespit edilmiştir. Bunun da yabancılara Türkçe öğretimi ders ve çalışma kitapları için önemli bir eksiklik olduğu düşünülmektedir.

Yabancı dil öğretim ortamlarını daha aktif kılmak için çok çeşitli etkinlikler kullanılmaktadır. Bu etkinliklerden biri de 1929'dan beri eğitimcilerin öğretme aracı olarak kullandıkları bulmacalardır (Raines, 2010, s. 86). Bulmacalar, bir dilin anlamsal, dil bilgisel ve yazım becerilerini içeren yazılı dil eserlerine ve okuduğunu anlamaya dayanır, kişinin dilsel becerilerine de zengin bir açılım sunar (Brian ve David, 2008, s. 90). Bu açılımda hiç şüphesiz bulmacaların; öğreniciyi eğlendirmesi, motive etmesi, öğrendiği konuyu tekrar etmesi, iletişim kurmasına olanak sağlaması ve öğreniciyi derse aktif olarak katılmaya teşvik etmesi gibi nedenler vardır. Literatürde de bulmaca etkinliklerine yönelik yapılan çalışmalar, bulmacaların öğreniciye, dolayısıyla eğitim öğretim ortamına yansıyan bu durumlarını ortaya koymuştur. Bulmacanın öğrenilen konuyu zevkli hâle getirdiği (Shah, Lynch ve Macias-Moriarity, 2010, s. 3); oyun oynama, eğlence ve dinlenme ile ilişkilendirildiği ve bu nedenle bir öğrenme aracı olarak öğrenici için daha az korkutucu olabileceği (Whisenand ve Dunphy, 2010, s. 142); genellikle eğlenceli bir etkinlik olarak çoğu öğrenici için okul ile bağlantılı olmayan bir şey olarak algılandığı, bundan dolayı keyifli bir öğrenme deneyimi olabileceği (Crossman ve Crossman, 1983, s. 98); öğrenicilerin özel olarak tasarlanmış bulmaca kullanmalarının, bir sınav için hazırlanmalarında, kavramları tekrar gözden geçirmeleri için kolay ve cazip bir yol sağladığı (Weisskireh, 2006, s. 200); bulmaca tamamlamanın sınıfta işlenen konunun iyi bir şekilde gözden geçirilmesini ve öğrenicilerin sınıf arkadaşlarıyla konuyu tartışma ve iletişim kurmalarına olanak sağladığı (Shah, Lynch ve Macias-Moriarity, 2010, s. 3); eşsiz bir motivasyon duygusu sağladığı (Goh ve Hooper, 2007, s. 450); öğrenici motivasyonunu ve katılımını teşvik etmek için değerli dil oyunları olduğu (Carter, 1974, s. 112); öğrenicilerin öğrenme sürecinde derse katılımlarına olanak sağladığı (Shah, Lynch ve Macias-Moriarity, 2010, s. 1) bu çalışmalarda ortaya konmuştur. Bulmacaların uygulanma ve sonuçlarına ilişkin olan bu çalışmalar bulmacaların ne kadar yararlı olduğunu göstermektedir. Uygulama ve sonuç aşamasında bu olumlu sonuçları elde etmek ise bulmacanın nasıl hazırlandığına bağlıdır. Bu makalede de yabancı dil olarak Türkçe öğretimi için yazılan kitaplarda bulmacaların öğrenici düzeyine, hedef kelime öğretimi, hedef kültürün aktarımı, bulmaca türü, görsellik, dil becerileri, veriliş amacı (hazır bulunuşluk düzeyini arttırmak veya ölçme değerlendirme amaçlı) gibi açılarından uygun olup olmadığı bir içerik analizi çalışmasıyla ortaya konulmuştur.

Kaynak: Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi

 Devamını okumak için tıklayınız...

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...