Ana Dili Rusça Olanlara Türkçe Öğretiminde Ortaçlar

Özet

Türkçe ve Rusçadaki ortaçların tüm yönleriyle ele alındığı bu çalışma; amaç, yöntem, bulgular, sonuç ve öneriler bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmada ana dili Rusça olan bireylerin Türkçedeki ortaçlar konusunda yaptıkları yanlışlardan örnekler verilerek bu yanlışları ortadan kaldırmanın yöntemleri üzerinde de durulmuştur.

Dünyadaki dil aileleri kaynakları ve yapıları bakımından olmak üzere iki sınıfa ayrılmaktadır. Türkçe kaynakları bakımından Ural-Altay, yapıları bakımından ise eklemeli dil ailesindedir. Rusça ise kaynakları bakımından Hint-Avrupa grubunda, yapıları bakımından da Türkçe gibi eklemeli dil ailesindedir. Türkçe sondan eklemeli bir dil olmasına karşın Rusçada hem sonekler hem de önekler bulunmaktadır. Türkçe ve Rusça yapıları bakımından benzer dil ailelerinden olduğu için ortaç elde etme yöntemleri de benzerlik göstermektedir.

Türkçedeki ortaçlarda zaman kaymaları önemlidir. Zaman kipleri bazen aldıkları ekler değişmeden birbirlerinin yerlerine kullanılabilmektedir. Türkçedeki ortaçların ana dili Rusça olanlar tarafından öğrenilmesini zorlaştıran nedenlerden bir diğeri de bu kullanımdır.

Türkçedeki ortaçların ana dili Rusça olan bireylere kavratılabilmesi için özellikle zaman kiplerindeki kaymalar üzerinde durulmalı ve konuyla ilgili pekiştiriri alıştırmalara yer verilmelidir.

GİRİŞ

Türkçe, Ural-Altay dil ailesinde yer alan sondan eklemeli bir dildir. Belli bir köke farklı yapım ekleri getirilerek yeni kelimeler türetilebildiği gibi fiillere farklı ekler de getirilebilmektedir. Fiillere getirilen eklerin bazıları çekim eklerdir. Bazıları ise fiilleri adlaştıran, sıfatlaştıran ve zarflaştıran yapım ekleridir (Koşucu, 2007:4).

Aksan'a göre yapım eklerinden olan ortaçlar temel cümle ile yan cümle arasındaki bağlantıyı sağlamaktadır (1989:26).

Gencan'ın (1975:346) "sıfat eylem" veya "ortaç" Korkmaz'ın (1994:47) "isim fiil", Zülfikar'ın (1997:95) ise "fiilden isim yapan ekler" şeklinde adlandırdıkları ortaçlar genel olarak isme sıfat olmaktadır.

Ortaç eki getirilen fiil gibi yalın ya da ek almış isimlere benzediği için ortaçlar bazı kaynaklarda fiilimsi grubuna dâhil edilmektedir.

Türkçede sadece eklerle elde edilen ortaçlar Rusçada hem eklerle hem de bağımsız kelimelerle oluşturulmaktadır.

Türkçedeki ortaç ekleri -an/-en, -dık/-dik/-duk/dük/-tık/-tik/-tuk/-tük, -acak/ecek, -mış/-miş/-muş/-müş, -r/-ır/-ir/-ur/-ür, -maz/-mez, -ası/-esi, -ma/-me, -gan/-gen/-kan/-ken şeklindedir.

Rusçada çoğunlukla "npMnacTMe" ifadesiyle karşılık bulan ortaç ekleri genel olarak -ym-/-rom-, -anı-/-.Hiıı-/ -Bm-/-m-, -OM-/-eM-, -mm-, -mh-, -eHH-/-eHH-, -t-şeklindedir.

Diğer taraftan Puşkin'in de belirttiği gibi Rusçada eklerle yapılan ortaçlar genelde yazı dilinde kullanılır. Konuşma dilinde çoğunlukla Komopuü, Komopan, Komopoe, Komopue gibi bağlaçlarla kullanılmaktadır (335).

Devamını okumak için tıklayınız...

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...