Yabancılara Türkçe Öğretimi İçin Geliştirilen Müzikal Beyin Eğitmeni: Earworm(S)

Bilişim çağı olarak adlandırılan bu dönemde öğrenme, okul sınırlarını aşmış; bireysel öğrenme deneyimleri önem kazanmıştır. Mobil cihazlar yoluyla öğrenen kontrolünü destekleyen, yaşam boyu öğrenme amacına hizmet edecek uygulamalar geliştirilmiştir. Bu çalışmada, yabancılara Türkçe öğretimi amacıyla geliştirilerek iOS işletim sistemi üzerindenMusical Brain Trainerifadesiyle kullanıma sunulanEarworms Rapid Turkishadlı uygulama incelenmiştir. Uygulamanın, müzikal altyapısıyla hedef dile ait sözcük ve kalıpları uzun süreli belleğe işleme vaadi onu diğer uygulamalardan farklı kılmaktadır. Konuşma kılavuzu formunda hazırlanmış olan uygulama, zaman/mekân sınırlaması olmaksızın müziğin ritmiyle kalıcı öğrenme sağlayacağı iddiasına sahiptir. Uygulamanın, müzik ve diyaloglarla örülü öğrenme yaşantısı sunduğu için disleksik ve görme engelli öğrenenlere uygun olduğu vurgulanmaktadır. Çalışmada,earwormsözcüğünün kullanılış amacı ve uygulamanın temel bileşenleri irdelenmiş, uygulamanın bellek ve öğrenme bağlamında hangi ögelerden yararlandığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Avrupa Konseyi Yabancı Diller İçin Ortak Başvuru Metni'ne uygun olarak hazırlandığı belirtilen uygulama bu bağlamda ve yabancı dil öğretim yöntem ve ilkeleri açısından incelenmiştir.

Teknolojik gelişmelere paralel olarak artan bilişim olanakları hayatın her alanında olduğu gibi eğitimi de derinden etkilemektedir. Bilgi evreninin her geçen gün gelişmesi, bilginin işlevlerini ve bilgiye ulaşma biçimini de değiştirmektedir. Bu durum, eğitimin temel modelini etkilemekte ve eğitime yeni ufuklar kazandırmaktadır. Sözü edilen bu dönüşüm sonucunda eğitim teknolojileri ve eğitim endüstrisi önemli bir olgu hâline gelmiştir.

Bilgisayar destekli öğretim, bilgi işlem sistemleri ile eğitim kurumlarında varlık göstermeye başlayan eğitim endüstrisi yoluyla yeni öğrenme/öğretme stratejileri gelişmiş ve geleneksel eğitim kalıplarının dışına çıkılmıştır. Bireysel farklılık ve yeteneklerin öncelenmesi; yaratıcılık, keşfetme, problem çözme kavramlarının değer kazanması bilgi teknolojilerinin eğitimle bütünleşmesi ile yakından ilgilidir. Göz ardı edilemeyecek değişim içerisine girmiş olan eğitimde, çağı yakalamak üzere yeni teknolojilerin tespit ve takibi zorunlu hâle gelmiştir.

Hayatının her anında ve alanında bilişim teknolojileriyle kuşatılmış olan birey, bilgisayar ve İnternet teknolojilerinin hızına paralel bir yaşam sürmeye başlamıştır. Bunun sonucu olarak sözü edilen teknolojiler; çok amaçlı, taşınabilir cihazlar yoluyla günlük yaşamın ayrılmaz bir parçasına dönüşmüştür. Akıllı telefonlar ve tablet bilgisayarlar aracılığıyla bilgi ve iletişim dünyası zaman/mekân sınırlaması olmaksızın bireyin elinde ve emrinde olmaya başlamıştır. Bütün bu gelişmelere kayıtsız kalmayan eğitim endüstrisi, akıllı telefonlar ve tablet bilgisayarlar üzerinden ulaşılabilecek birtakım eğitim uygulamaları geliştirmiş, bunun sonucu olarak kullanıcılarda mobil cihaz uygulamalarına yönelik talepler oluşmaya başlamıştır.

Akıllı cihazlar yoluyla ulaşılabilen mobil marketlerde çok sayıda eğitim uygulaması mevcuttur. Hemen her disipline ait uygulamalar incelendiğinde yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılmak üzere geliştirilmiş olanların önemli bir sayıya sahip olduğu görülmektedir. Dünya çapında akıllı cihaz kullananların erişimine açık olan bu uygulamalar, erişim kolaylığı ve öğrenen özerkliği sağlama yönüyle temel eğitim modellerinden farklılık göstermektedir. Çok kısa sürede milyonlarca insanın yararlanmaya başladığı söz konusu uygulamalar; öğrenenlere sunduğu vaatler ve sağladığı kolaylıklar, geleneksel öğrenme/öğretme biçimlerinden ayrılan yönleri, yararlandığı yaklaşım, yöntem ve teknikler açısından henüz değerlendirilmemiştir. Bu çalışma, yabancılara Türkçe öğretimi amacıyla geliştirilerek iOS işletim sistemi üzerindenMusical Brain Trainerifadesiyle kullanıma sunulanEarworms Rapid Turkishadlı uygulamayı mercek altına almayı hedeflemektedir.

YÖNTEM

Çalışma, tarama modelindedir. Tarama modeli, geçmişte ya da halen varolan bir durumu varolduğu şekliyle betimlemeyi amaçlayan araştırma yaklaşımıdır. Araştırmaya konu olan olay, birey ya da nesne kendi koşulları içinde ve olduğu gibi tanımlanmaya çalışılır (Karasar, 2011:77). Yabancılara Türkçe eğitiminde kullanılmak üzere geliştirilmişEarworms Rapid Turkishadlı uygulama öğrenenlere sunduğu vaatler ve sağladığı kolaylıklar, geleneksel öğrenme/öğretme biçimlerinden ayrılan yönleri, yararlandığı yaklaşım, yöntem ve teknikler açısından incelendiğinden çalışmada tarama modeli kullanılmıştır.

Evren ve Örneklem

Araştırmanın evrenini iOS işletim sisteminde yer alan ve yabancı dil olarak Türkçe eğitimi için geliştirilmiş olan mobil uygulamalar oluşturmaktadır. İşletim sistemleri kullanım oranları bakımından %54.45'lik payla ilk sırada yer aldığı (www.netmarketshare.com)için iOS işletim sistemi için geliştirilen mobil uygulamalar evren olarak belirlenmiştir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde geleneksel yapıların dışında sunduğu eğitsel imkân ve yenilikleri vaat eden yapıya sahip olması, uluslararası faaliyet gösteren bir dil firması tarafından geliştirilmiş olması yönünden diğer uygulamalardan ayrılanEarworms Rapid Turkishadlı uygulama örneklem olarak seçilmiştir.

Veri Toplama Aracı

Araştırmaya konu olan uygulama, iOS işletim sistemin uygulama marketi olan App Store'dan iPad 3 adlı tablet bilgisayar aracılığıyla elde edilmiştir. Earworms Learning Ltd. firmasının iOS işletim sistemine (iPad, iPhone, iPod) ve Android işletim sistemine uyumlu 10'un üzerinde dile ait uygulamaları mevcuttur. Ancak Türkçe için sadece iPad uyumlu uygulaması bulunduğundan çalışmada iPad cihaz kullanılmıştır.

Veri Analizi

Çalışmada,earwormsözcüğünün kullanılış amacı ve uygulamanın temel bileşenleri irdelenmiş, uygulamanın bellek ve öğrenme bağlamında hangi ögelerden yararlandığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Uygulama ayrıca; yabancı dil öğretim yöntem ve teknikleri, yabancılara Türkçe öğretimin temel ve ilkeleri ile Avrupa Konseyi Yabancı Diller İçin Ortak Başvuru Metni'ne uygunluk bakımından değerlendirilmiştir.

BULGULAR

Earwormİngilizce "kulak" anlamına gelenearve "kurtçuk" anlamına gelenwormsözcüklerinden oluşmuştur (www.macmillandictionary.com)."Kulakkurdu" anlamına gelen sözcük gerçek anlamından çok, mecaz anlamda kullanılmaktadır. Buna göreearworm,bir kimsenin aklına takılan ve kafasında sürekli tekrarlanan ezgi veya şarkı anlamına gelmektedir (wikipedia.org/wiki/Earworm).Uygulamayı geliştiren yabancı dil öğretim firmasına da ad olan bu sözcük, müziğin bu etkisiyle öğrenmenin eğlenceli ve kalıcı olacağı iddiasını ifade etmektedir.

Uygulama; müzikal altyapıya dayalı, konuşma becerisi odaklı yabancı dil eğitimi sunmayı hedefleyen Earworms Learning Ltd. tarafından geliştirilmiştir. Dil setlerinin CD, MP3 ve mobil uygulama şeklinde hazırlandığı öğretim yönteminde İngilizce, Fransızca ve Almancanın kaynak dil olduğu üç ana grup bulunmaktadır. Kaynak dilin İngilizce olduğu setlerde hedef diller Arapça, Portekizce, Kanton Dili, Almanca, Hollandaca, Yunanca, İtalyanca, Japonca, Çince, Lehçe, Rusça, İspanyolca ve Türkçedir. Kaynak dilin Fransızca olduğu setlerde hedef diller Almanca, İngilizce, Çince, İspanyolca, İtalyanca, Portekizce ve Rusçadır. Kaynak dilin Almanca olduğu setlerde hedef diller Arapça, İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Lehçe, Portekizce, Rusça, İspanyolca ve Türkçedir. Görüldüğü üzere, hedef dil yelpazesi oldukça geniş olan öğretim sisteminde Türkçenin hedef dil olduğu iki set mevcuttur. Kaynak dillerin İngilizce ve Almanca olduğu bu setler MP3 formatındadır. www.earwormslearning.com sitesinde ulaşılabilen eğitim setleri için site arayüzünde "uygulamalar" sekmesi mevcuttur. Bu uygulamalar "iPad için", "iPhone/iPod için" ve "Android için" seçeneklerine sahiptir. Türkçe içinse sadece iPad uygulaması bulunmaktadır. Yabancı dil öğreniminin araba kullanırken, koşu yaparken, yürürken kısaca her zaman her yerde mümkün hâle getirileceği iddiasını vurgulayan öğretim sistemi bu nedenle mobil uygulamalara daha büyük önem vermektedir.

Uygulama on modülden oluşmaktadır. İstek bildirme, sipariş verme, iyelik, havaalanına giderken, sayılar/günler/zaman, ... var mı?, yönlendirme, nerede/ne zaman, sorun bildirme, İngilizce biliyor musunuz? şeklinde Türkçeye çevrilebilecek modül adları içerikleriyle uyumlu biçimde oluşturulmuştur. Uygulama ana sayfasında uygulamanın tanıtımı, bilimsel temelleri, geliştirici firmanın Web sayfası, sıkça sorulan sorular ve uygulama hakkında bilgilerin yer aldığı sekmeler bulunmaktadır.

Türkiye'ye seyahat edecek bireylerin gereksinimleri dikkate alınarak belirlenen temel sözcükler, kalıplar ve cümleler öğrenici-öğretici diyaloğuyla sunulmaktadır. Arka planda yer alan müzik aracılığıyla diyaloglardaki bilgilerin uzun süreli belleğe yerleştirilmesi hedeflenmektedir. Dinleme materyali olan uygulama toplam 67,19 dakikalık ses kaydından oluşmaktadır. Müzikal altyapısı ve dinleme temeline dayalı olması yönüyle dil öğrenimini eğlenceli, etkili ve kalıcı kılmayı hedefleyen uygulamanın bu yönüyle görme engelli ve disleksik bireylerin de yararlanacağı yeni bir öğrenme ortamı olduğu vurgulanmaktadır.

Musical Brain Trainer(Müzikal Beyin Eğitmeni) ifadesiyle sunulan uygulamanın bilimsel dayanağı, uygulama ana sayfasında şöyle açıklanmaktadır:

"Genel anlamda öğrenme, özel anlamda dil öğrenimi sözcük, olgu ve önemli bilgilerin ezberlenmesi ile gerçekleşmektedir. Bilindiği gibi insan, beyninin sadece küçük bir kısmını kullanmakta ve geleneksel öğrenme modelleri her bireye uygun olmamaktadır. Earworms beynin doğal gücünden daha yüksek oranda yararlanmayı ve hızlı öğrenmeyi sağlayan bir teknik kullanmaktadır."

Uygulamada, beynin daha etkin kullanımını sağladığı söylenen teknik, Kraerner ve diğer (2005) tarafından yapılan bir araştırmanın bulgularına dayanmaktadır. Sözü edilen araştırma, beynin görsel imgelem oluşturma işlevine benzer biçimde işitsel imgelem oluşturma işlevini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada işitsel imgeleri destekleyen nöral yapıları belirlemek için manyetik rezonans (MR) görüntüleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma, katılımcılara sözlü/sözsüz müzikler dinletilmesi ve işitsel korteksteki aktivitenin dinleme esnasında görüntülenmesi yoluyla yapılmıştır. Uygulama öncesi şarkılar, katılımcıların bildikleri/bilmedikleri şarkılar olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Bu değerlendirme sonuçlarına göre her birey için özgün bir müzik parçası oluşturulmuştur. Bunun için araştırmada kullanılan şarkıların farklı noktalarına 2-5 saniye aralığında sessiz boşluklar yerleştirilmiştir. Sözü edilen bu şarkılar dinletilirken bu sessiz aralıklar boyunca katılımcıların nöral aktiviteleri izlenmiştir. Birincil korteks ve işitsel asosiyasyon korteksindeki nöral aktivitelerin, bilinen ve bilinmeyen şarkılara yerleştirilen sessiz boşluklardaki durumları karşılaştırılmıştır. İzleme sonunda işitsel asosiyasyon alanında bilinen şarkılardaki sessiz bölümlerde bilinmeyen şarkılardaki sessiz bölümlerden daha büyük oranda nöral aktivite tespit edilmiştir. Ayrıca, bilinen şarkılar sözsüz olduğunda kortikal aktivite sol birincil işitsel kortekse doğru yayılım göstermiştir. Katılımcılar, bildikleri şarkıların sessiz bölümlerinde zihinlerinde şarkının devam ettiğini ancak bilmedikleri şarkılarda bu durumun gerçekleşmediğini bildirmişlerdir. Araştırmacılar, bilinen şarkılara yerleştirilen sessiz aralıkların işitsel imgelem için tetikleyici olduğu; işitilen seslerin ve sözlerin işitsel kortekste depolandığını, gerektiğinde beyin tarafından bu bilgilerin çağrılarak dinlemenin tekrarlandığı sonucuna varmışlardır.

İşitilen şarkıların dile dolanması, bir başka deyişle, beynin şarkı sözlerini sürekli olarak tekrar etmesi anlamında kullanılanearwormsözcüğünün bilimsel altyapısı işitsel kortekste depolanan işitsel uyaranların tekrar imgelenmesi biçiminde açıklanmaktadır. Zatorre ve Halpern (2005) imgelemin sadece görsel olmadığını, işitsel imgelemin de beyinde yer aldığını belirtirken, işitsel uyaranın bulunmadığı durumlarda da işitsel kortekstekste nöral aktivitenin bulunduğunu işaret ederek Beethoven ve Smetana gibi işitme yetisini sonradan kaybeden müzisyenlerin eşsiz eserlerini, müzikal imgeleri sadece içsel olarak (zihinsel) canlandırarak oluşturduklarını belirtmektedir. Voisin ve diğer (2006) ses/ sessizlik örüntüsü içinde sessizliğin beyindeki yansımalarını belirlemeye çalıştıkları araştırmada sesin bulunmadığı zamanlarda işitsel korteksteki aktivitenin yükseliş gösterdiğini; işitsel imgelemle ortaya çıkan nöral ağ yapısının görsel imgelemde ortaya çıkan yapıyla güçlü benzerliklere sahip olduğunu belirtmektedir. Bu durum, işitsel imgelemin gücünü, hatırlama ve öğrenmedeki etkisini ortaya koyduğu gibi disleksik ve görme engelli bireylerin, işitsel imgelem yoluyla gerçekleştirecekleri bilişsel etkinlilere açıklık getirmektedir. Beynin dille ilişkili bir yüksek korkital fonksiyonu olan okumadaki (leksi) kısmi bozukluğadisleksiadı verilir(Bingöl, 2003:67). Disleksi okumayı öğrenmede, hecelemede ve genel sembolik bilgileri anlamada karşılaşılan güçlüklerdir (Everatt ve diğerleri, 1999). Sembolleri (kodları) çözme eylemi olan okuma, disleksik ve görme engelliler için önemli bir sorundur. Dinlemeye dayalı olanEarwormsadlı uygulamanın, işitsel imgelem yoluyla öğrenme sağladığı için disleksik ve görme engellilerin de yararlanabileceği bir öğrenme ortamı olacağı düşünülmektedir.

Devamını okumak için tıklayınız...

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...