Kosova'da Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ve Yunus Emre Modeli

       Günümüzde yabancı dil öğrenmenin önemi oldukça artmıştır. Gelişen Türkiye'ye olan ilgi Türkçeye ilgiyi de beraberinde getirmiştir. Bu kapsamda Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi çalışmaları da hız kazanmıştır. Bu çalışmaların başında dünyanın dört bir yanında Türk dilini, kültürünü, sanatını ve tarihini tanıtıp kamuoyunun hizmetine sunmak için açılan Yunus Emre Türk Kültür Merkezleri gelmektedir. Balkanların en genç ülkesi olan Kosova'da Priştine, Prizren ve İpek Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerinde yabancılara Türkçe öğretimi yapılmaktadır. Buradaki Türkçe öğretiminin hangi yöntemlerle, araçlarla ve nasıl yapıldığı çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır.

1. Giriş:

Günümüzde yabancı dil öğrenmek keşfedilmemiş kıtalara ayak basmakla eşdeğerdir. Türkiye gerek tarih, gerek eğitim ve gerekse ekonomi alanında dün olduğu gibi bugün de dünya güçleri arasındadır. Gün geçtikçe güçlenen Türkiye artık yabancı öğrencilerin eğitim durağı, iş adamlarının ticaret merkezi, turistlerin tatil konağı hâline gelmiştir. Son zamanlarda Türkiye ile birlikte Türkçeye olan ilgi de artmaktadır.

Kosova, Balkan yarımadasının ortasında Avrupa'nın en genç ülkesi ünvanına sahip olan ülkedir. Kosova hem Balkanlar hem de Avrupa için büyük stratejik ve siyasi öneme sahiptir. Kosova Osmanlı devleti tarafından 1455 yılında fethedilmiştir. Bu tarihten itibaren Kosova'da Türkçe eğitimi yapılmaktadır. Ana konuya geçmeden önce çalımamızla direkt bağlantısı olması münasebetiyle bölgedeki Türkçe eğitimin tarihi üzerinde kısaca durmak istiyoruz.

Kosova'da Türkçe eğitim-öğretimi gelişim özelliklerine göre; "Osmanlı Dönemi (1455­1912); Yugoslavya Krallığı Dönemi (1912 1945-1951); Yeni Sosyalist Yugoslavya Dönemi (1951­1999); BM Geçici Yönetim ve Yerel Yönetim Organların Yönetimi Dönemi (1999-2008) ve Kosova Cumhuriyeti Yönetimi dönemi (2008 - )." olmak üzere beş döneme ayırmak mümkündür.


Osmanlı'nın Kosova'yı fethinin ardından Türkçe, Kosova topraklarında konuşulmaya ve eğitimde kullanılmaya başlar. Bu dönem 450 yılı aşkın süre devam eder. Ancak Yugoslavya Krallığı Döneminde Türçe büyük bir karanlığa gömülür. Türkçe eğitimi bakımından her hangi bir gelişme olmaz. Yeni Sosyalist Yugoslavya'nın kurulması, Kosova'da Türkçe eğitimi için de yeni bir dönem olur. Eğitim tekrar başlar. Ayrıca Türkçe Kosova'nın resmi dilleri arasına girer. Fakat tüm bunlara rağmen Türkçe eğitiminde istenilen seviyeye ulaşılamaz. BM Geçici Yönetim ve Yerel Yönetim Organların Yönetimi Dönemi'nde, eğitim sorunları genel olarak çözülmeye çalışılır; fakat savaşın henüz bittiği bu yıllarda istenilen başarı elde edilemez. Hatta Türkçe'nin resmi dil olma vasfı iptal edilir. Kosova Cumhuriyeti Yönetimi Dönemi'nde ise, eğitimde kalıcı çözümler oluşturmak için güçlü reformlar yapılır. Kosova nüfusunun ortalama %1'lik kısmını oluşturan Kosova Türkleri bugün de anadilde eğitim imkânlarına sahiptir. Bu dönemde Kosova'da anadili olarak Türkçe eğitiminin yanında yabancılara da Türkçe eğitimi verilmeye başlanmıştır.

Asırlardır anadili olarak Türkçe Eğitimi yapılan Kosova'da son yıllarda "Yabancı Dil Olarak Türkçe Eğitimi" de önem kazanmıştır. Kosova'da Türk olmayan Kosovalılara Türkçe öğreten kurumların başında Priştine, Prizren ve İpek olmak üzere üç şehirde bulunan Yunus Emre Türk Kültür Merkezleri gelmektedir. 2011 yılında açılan Kosova'daki bu üç kültür merkezi, Ankara'da Yunus Emre Vakfı bünyesinde kurulan Yunus Emre Enstitüsüne bağlıdır. Bu merkezlerde Türkçe öğretiminin yanı sıra Türk kültürü, Türk tarihi ve Türk sanatları da öğretilmektedir.

Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerinde Türkçe, Avrupa Dil Portfolyosu'nun belirlemiş olduğu ölçütlere göre yapılmaktadır. Bu çalışmada Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerinin fiziksel yeterlilikleri, öğrenci ve öğretim elemanı sayıları, öğrenci profilleri, Türkçe öğretirken kullanılan materyaller, yöntem ve teknikler ile Kosova'daki Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerinin Türkçe öğretim modeli üzerinde durulacaktır. Ayrıca Kosova'da Türkçe öğretirken nitelik ve nicelik olarak karşılaşılan sorunlara da yer verilip çözüm önerileri sunulacaktır.

2. Kosova'da Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi ve Yunus Emre Modeli:

Yunus Emre Enstitüsünün yurt dışında çeşitli ülkelerde açtığı Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerinde Türkiye, Türkçe, Türk kültürü, Türk sanatı ve tarihi tanıtılmaktadır. Yapılan çalışmaların başında gün geçtikçe ilginin arttığı Türkçe kursları gelmektedir. Çalışmamızın bu bölümünde Kosova'daki Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerinin fiziksel yeterlilikleri, öğrenci ve öğretim elemanı sayıları, öğrenci profilleri, Türkçe öğretirken kullanılan materyaller, kur düzeni, yöntem ve teknikler, uygulanan kur ve sertifika sınavlarının içeriği ile eğiticilerin eğitimi üzerinde durulacaktır. Ayrıca Kosova'da Türkçe öğretirken nitelik ve nicelik olarak karşılaşılan sorunlara yer verilip çözüm önerileri sunulacaktır.

"Yunus Emre Enstitüsü bünyesinde kurulan Yunus Emre Türkçe Eğitim Öğretim Merkezi (YETEM), öncelikle Türkçenin bir dünya dili olarak yurt dışında öğretilmesi hususunda faaliyetlerde bulunmak, eğitim-öğretim sürecinde kullanılacak ders araç gereçlerini hazırlamak ve Türkçe üzerinden Türkiye'nin tanıtım faaliyetlerine katkıda bulunmak üzere çalışmalarına devam etmektedir"2

Kosova'daki Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerindeki eğitim faaliyetleri YETEM'in katkıları ve onayıyla düzenlenmektedir. Ayrıca dünyadaki bütün Yunus Emre Türk Kültür Merkezleri YETEM tarafından belirlenmiş olan standartlara uygun olarak Türkçe eğitimi yapmaktadır.

a. Fiziksel Yeterlilikler:

Kosova'da daha önce de belirttiğimiz gibi üç tane (Priştine, Prizren, İpek) Yunus Emre Türk Kültür Merkezi bulunmaktadır. Bunlardan Priştine Yunus Emre Türk Kültür Merkezinde; bir müdür odası, bir okutman odası, bir idari memur odası, bir sekreter odası, bir kütüphane, bir Türk evi, bir kütüphane, bir mutfak, bir konferans salonu, bir teknik oda, bir depo, iki el sanatları atölyesi, üç sınıf ve üç lavabo bulunmaktadır. Ayrıca Priştine Yunus Emre Türk Kültür Merkezinde üçü Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak üzere on personel görev yapmaktadır.

Prizren Yunus Emre Türk Kültür Merkezinde; bir müdür odası, bir okutman odası, bir idari memur odası, bir sekreter odası, bir kütüphane, bir Türk evi, iki misafirhane, bir mutfak, bir konferans salonu, bir teknik oda, bir depo, bir galeri salonu, bir el sanatları atölyesi, iki sınıf ve dört lavabo bulunmaktadır. Ayrıca Prizren Yunus Emre Türk Kültür Merkezinde üçü Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak üzere sekiz personel görev yapmaktadır.

İpek Yunus Emre Türk Kültür Merkezinde; bir müdür odası, bir sekreter odası, bir kütüphane, bir mutfak, iki sınıf ve bir lavabo bulunmaktadır. İpek Yunus Emre Türk Kültür Merkezinde ikisi Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak üzere beş personel görev yapmaktadır.

Kültür merkezlerinin bütün sınıflarında projeksiyon aleti ve bilgisayar bulunmaktadır. Sınıflara kolçaklı sandalyelerle "U" düzeni verilerek dersler yürütülmektedir. Bütün sınıfların büyüklüğü, ses düzeni, sandalye sayısı, ışık ve ısı durumu dil öğretmeye ve öğrenmeye elverişlidir. Kosova'daki Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerinde bir akademik dönemde ortalama 250 öğrenci Türkçe öğrenmektedir. Ayrıca 1000'in üzerinde kişi kültür ve sanat kurslarına katılmaktadır.

Kursiyerlerin Türkçe öğrenmek istemelerinin çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Bu nedenlerin başında kursiyerlerin lisans, yüksek lisans ya da doktora eğitimlerini Türkiye'de almak istemeleri gösterilebilir. Türkiye ile Kosova'nın ekonomik ilişkileri gün geçtikçe artmaktadır. Kursiyerlerin Türkçe öğrenmek istemelerinin bir nedeni de Türkiye ile Kosova arasında gelişen ticaret hacmidir. Türkiye'de son yıllarda dizi ve film sektörü büyük gelişme göstermiştir. Dizi ve filmlere olan ilgi sınırları aşarak birçok ülkeye olduğu gibi Kosova'ya da ulaşmıştır. Kosova'da büyük bir kesim Türk dizilerini takip etmektedir. Bu dizilerin de etkisiyle Türkçe öğrenmek isteyen kişilerin sayısı azımsanmayacak kadar fazladır. Birçok Kosovalının Türkiye'de bir yakını bulunmaktadır. Yakınlarıyla rahat iletişim kurmak için bir kısım kursiyer Türkçe öğrenmek istemektedir. Türkiye ve Kosova'nın dünya üzerindeki coğrafi konumları incelendiğinde birbirine çok yakın iki ülke olduğunu görmekteyiz. Bu coğrafi yakınlık dolayısıyla Kosovalılar Türkiye'yi tatillerini geçirebilecekleri bir ülke olarak düşünmektedirler. Sırf bu gaye ile Türkçe öğrenmek isteyen kursiyerler de bulunmaktadır. Türkiye'nin dünyada ekonomik ve siyasi olarak güçlenmesi, eski osmanlı coğrafyasında yer alan milletleri de derinden etkilemekte ve kendine çekmektedir. Başta eğitim, sağlık ve ticaret gibi bir çok alanda işbirliği ve antlaşmalar imzalanmakatdır. Bütün bunlar Türk dilene karşı olan ilgiyi de artırmaktadır. Bu ilgiyi ve isteği karşılayabilmek için Kosova'daki Yunus Emre Türk Kültür Merkezleri üç binası ve 23 personeliyle hizmet vermektedir.

Yöntem ve Teknikler:

Materyaller:

Kosova'daki Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerinde Türkçe öğretimi, Avrupa Dil Konseyi Ortak Dil Kriterlerine uygun olarak yapılmaktadır. Türkçe öğretimi, kolaydan zora, basitten karmaşığa, somuttan soyuta, bilinenden bilinmeyene ilkeleri dikkate alınarak düzenlenmektedir. Derslerde kullanılacak yöntem ve teknikler belirlenirken grupların özellikleri dikkate alınarak ve sadece bir yöntemle sınırlı kalınmayacak şekilde bir yol izlenmektedir. Türkçe öğretilirken hemen her yöntemden yararlanılmaktadır. "Şüphesiz ki hiçbir öğretim yöntemi, bir dersin öğretilmesinde sihirli değnek değildir. Her durum ve şartta en iyi yöntem olduğu iddia edilebilecek bir yöntem de yoktur. Zaten olsaydı bu kadar farklı yöntemler ortaya çıkmazdı."

Görüntülü ve sesli materyaller, ders sunuları, şarkılar, oyunlar derslerde sıklıkla kullanılmaktadır. Sarmal yapıda dil öğretim modeli uygulanarak eski öğrenilenler tekrar edilmekte ve böylelikle öğrenme kalıcı hâle getirilmektedir.

Devamını okumak için tıklayınız...

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...