Yabancılara Türkçe Öğretiminde Video

Dünyada üç bine yakın dilin bulunmasına karşın ikinci dil olarak öğrenilen dillerin sayısı oldukça azdır. Bir dilin başka milletler tarafından öğrenilmesini önemli kılan ölçütlerin başında o dili konuşan ülkenin politik, kültürel, ticari ve ekonomik durumu gelmektedir. Dünyada en çok öğrenilen diller arasına Türkçe girmektedir. Yabancılara Türkçe öğretiminde farklı yöntem ve teknikler kullanılmaktadır. Bunlardan biri de video yöntemidir.

Metinde video, video dersinin tanımı, derste dikkat edilmesi gereken hususlar, işleme teknikleri ve bu yöntemin faydaları hakkında söz edilecektir.

Video ses ve görüntüyü bir bütün halinde veren görsel-işitsel araçlardan biridir. Video dersi, öğrencilerin görme ve işitme duyularına hitap edecek bir şekilde ses ve görüntüyü iletmek için yapılan planlamadır. Video dersinde, öğretmen ders sırasında filmle ilgili soracağı soruları, öğreteceği konu neyse, o konuyla ilgili olmak üzere ulaşmak istediği hedefleri, filmi durduracağı yerleri, filmde geçen yeni kelimeler varsa, bu kelimeleri belirlemeli vb hususlara da dikkat etmelidir.

Bu bildiride, video dersinde Görüntü Dondurma, Sessiz Seyretme, Sesli Fakat Görüntüsüz Seyretme, Hikaye Anlatma, Kültür Karşılaştırma, Seyret ve Yaz, Eksik Bırakılmış Kelimeler, Sahneleme gibi teknikler hakkında söz edilecektir.

Amacım, yabancılara video aracılığıyla Türkiye'yi ve Türkçeyi en güzel şekilde öğretmektir. Yabancı bir dil öğrenilirken hem görme hem de işitme çok önemlidir. Bu yöntemle Türkçeyi zevkli, eğlenceli, hızlı ve verimli bir biçimde öğretebileceğimizi düşünüyorum.

Dil, kültür, tarih ve din gibi konular bir milleti millet yapan önemli unsurlardır. Bir dilin başka milletler tarafından öğrenilmesini önemli kılan ölçütlerin başında o dili konuşan ülkenin politik, kültürel, ticari ve ekonomik durumu gelmektedir. Dünyada en çok öğrenilen diller arasına Türkçe girmektedir. Türkçe, kendinden önce varolan dillerden türememiş, en eski dillerin birisidir. Günümüzde Türk boyları birbirimizden coğrafi olarak uzak yaşasak da binden bire kadar bir bir olan ortak noktalarımız çoktur.

Türk dünyasındaki birliği sağlayacak ortak unsurların gerçekleşebilmesi için çağdaş iletişim ve eğitim araçlarından yararlanmak gerekir. Bu nedenle Türkçeyi (Türkiye Türkçesi) yabancılara öğretirken derslerin video ağırlıklı geçmesini tercih etmeliyiz.

Video, ses ve görüntüyü bir bütün halinde veren görsel-işitsel araçlardan biridir. Video dersi de, öğrencilerin görme ve işitme duyularına hitap edecek bir şekilde ses ve görüntüyü iletmek için yapılan planlamadır.

Yabancı bir dil öğrenilirken ses ve görüntünün ne kadar önemli olduğunu öğrenmek için yapılan araştırmalardan aşağıdakilere bakabiliriz. İnsan, Okuduklarının % 10'unu, İşittiklerinin %20'sini,

Gördüklerinin %30'unu,

Hem görüp hem işittiklerinin %50'sini,

Söylediklerinin %70'ini,

Yapıp söylediklerinin %90'ını hatırlamaktadır.

Türkçeyi yabancılara öğretirken en başta, her şeyden önce doğru bir yöntem seçilmelidir. Ancak, yöntem tek başına yeterli değildir. Çünkü yabancı dil öğretiminde sadece yöntem değil eğitim araçları, eğitim ortamı ve öğretim teknikleri de önemli unsurlardır. Yabancılara Türkçe öğretilirken video yöntemi günümüzün en son kullanılan yöntemlerindendir. Video dersinin dil öğretiminde çok faydası vardır.

Video Dersinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Öğretmen video (bilgisayar, projektör vb) kullanmayı iyi bilmelidir. Seyrettirilecek film bozuk olmamalı ve ses ayarı da güzel olmalıdır.

Öğretmenin öğretmek istediği konuyla ilgili hedefler belirlenmelidir. Hedef konu ne ise o konu üzerinde öğrencilerin yoğunlaşmaları sağlanmalıdır.

Örnek: yeni kelimeler, fiiller, zamanlar vb.

Öğrencilere izlettirilecek film öğretmen tarafından dersten önce izlenmeli ve kontrol edilmelidir. Film, Türkçe öğretiminde bir araçtır. Dolayısıyla film seçiminde çok titiz davranılmalıdır.

Seçilmiş filmin süresi uzun olmamalıdır. Filmin süresi uzun olursa öğrencilerle uygulama yapmak için zaman yetişmeyebilir. Dolayısıyla video dersi amacına ulaşmamış olur. Film süresi on dakika olabilir. Önemli olan çok aktivite az film süresi.

Öğretmen seyrettireceği filmle ilgili bir plan yapmalıdır:

Video dersi işleme teknikleri belirlenmelidir.

Sorulacak sorular önceden hazırlanmalıdır.

Filmde durdurulacak yerler belirlenlemelidir.

Filmde gerekli görülen ve öğrencilerin dikkatine sunulmak istenen bölümler not alınmalıdır.

Video dersi sırasında, film durdurularak önceden hazırlanmış sorular sorulur. Filmle ilgili sorular öğrencilerin daha dikkatli seyretmeleri için tahtaya yazılabilir veya fotokopi yoluyla öğrencilere dağıtılabilir.

Filmde geçen yeni kelimeler, kalıplar, deyimler, atasözleri varsa tahtaya yazılır, açıklanır ve cümle içinde kullandırılır.

Seyrettirilecek filmin dili sınıf seviyesine uygun olarak seçilmelidir.

Seyrettirilen film ödev olarak verilebilir. Örnek: kompozisyon yazdırılabilir, yeni kelimeleri kullanarak cümleler kurdurulabilir vb.

Video Dersi İşleme Teknikleri

Görüntü Dondurma Tekniği

Seyrettirilen filmin bir karesinin dondurularak onunla ilgili sorular sorulmasıdır. Bu tekniği kullanırken aşağıdakilere dikkat etmemiz gerekir:

-   Öğrencilere filmin belirli bir yerde durdurulacağı ve soru sorulacağı söylenerek dikkatli izlemeleri istenir.

-   Filmden seçtiğimiz kare anlamlı ve yoruma açık olmalıdır. Basit ve yoruma açık olmayan olaylar hakkında soru sorulmamalıdır.

-   Durdurulan yerden sonraki bir karakterin konuşması, bir olay vb şeyler sorulabilir.

Sessiz Seyretme Tekniği

Öğrenciler filmin sadece görüntüsünü görürler. Hareketlere, jest ve mimiklere, ifadelere, giyim-kuşama ve çevreye dayalı bir film hakkında beyinlerinde bir fikir oluşturulur. Bu durum öğrencilerin filmde konuşulanlar hakkında tahmin yapmasına ve fikir yürütmesine yardımcı olur.

Bu teknik uygulama olarak zor bir tekniktir. Öğretmen, filmi durdurup yada film bittikten sonra öğrencilere basit sorular sorabilir. Örnek: Bu teyze kim? O nerede çalışıyor? Amca ne yapıyor? Hangi hayvanlar var? ... Bunun gibi soruları sorarak öğrencilerin Türkçe konuşmalarını, izlediklerini anlatabilmelerini sağlamak gerekir. Video ikinci defa sesli olarak çalıştırılır ve verilen cevaplar kontrol edilir.

TRT ÇOCUK'taki Bernard, Kuzular vb çizgifilmleri izletebiliriz. Bu çizgifilmler kısa ve komik olduğu için çocukların hoşlarına gider ve öğrenciler derste çok aktif olurlar.

Sesli Fakat Görüntüsüz Seyretme Tekniği

Bu teknikte bilgisayardan sadece sesin duyulması sağlanır. Böylece öğrenciler işitmiş oldukları konuşmalardan dolayı beyinlerinde bir görüntüyü hayal ederler. Daha sonra da öğrencilerden gördüklerini tahmin etmeleri istenir.

İşitilen nesnelerin sesi birbirine karışabileceği için beyindeki algılamalar farklı olabilir. Öğrencilere mümkün olduğu kadar basit ve anlaşılabilen sahneler dinlettirilmelidir.

Hikaye Anlatma Tekniği

Bu teknik, dil seviyesi ileri derecede olan öğrencilerle sohbet etmek için kullanılan en etkili bir yöntemdir. Burada öğretmen sonu sürpriz yada komik bir şekilde biten bir filmi konu olarak alabilir. Öğrencilerden filmin bu noktaya nasıl geldiği üzerine fikir yürütmeleri istenir. Filmin başı hakkında soru sorulabileceği gibi filmin başı izlettirilip sonu da sorulabilir.

Kültür Karşılaştırma Tekniği

Yabancılara Türkçe öğretiminde olmazsa olmazlarındandır. Filme göre kültürler karşılaştırılır. Bir-iki ülke olabileceği gibi ikiden fazla ülke içinde aynı anda yapılabilir. Ülkelerin selamlaşma kültürü, aile kültürü, yemek kültürü vb kültür konuları hakkında karşılaştırılma yaptırılır, benzerlik ve farklılıkları üzerinde durulabilir.

Seyret ve Yaz Tekniği

Seyrettirilen filmden bir bölüm seçilerek öğrencilerden bununla ilgili bir şeyler yazmaları istenilebilir.

Örnek: Bir trafik kazası sahnesi var. Öğrenciden gazeteci olduğunu düşünerek bununla ilgili bir haber yazmasını veya kaza geçirenlerle röpörtaj yapması istenebilir.

Eksik Bırakılmış Kelimeler Tekniği

Bu yöntem, öğrencilerin konuyu daha çok anlamalarını değil kullanılan dil incelemelerini teşvik eder. Seyredecekleri filmde geçen kelimeler alıştırma kağıdına yazılır. Öğrencilerden eksik bırakılan kısımları tamamlamaları istenir.

Boş bırakılmış yerleri öğrenciler film izlerken veya film bittikten sonra doldururlar. Veya filmi seyretmeden ellerine verilen soru kağıtlarını ferdi yada gurup halinde inceleyerek doldururlar. Öğretmen filmi başlatır ve öğrencilerden yazmış olduklarını kontrol etmeleri istenir. Böylece öğrencilerin dinlediklerini ne kadar anlayabildiklerini ölçeyebiliriz.

Sahneleme Tekniği

Öğretmen filmden bir bölüm izlettirir veya izlettirmeden önce kendisi o sahneyi anlatır. Öğrenciler, izledikleri veya dinledikleri bu sahnede geçen hareket, konuşma ve diyalogları ya kendi cümleleiyle yada filmdeki sahnenin aynısı olarak tekrar canlandırır. Fakat film kısa tutularak, öğrencilerin daha iyi anlamaları için tekrar izlettirilebilir. Öğretmenin soru soracağı sahne basit ve kolay uygulanabilir olmalıdır.

Yabancılara Türkçe Öğretiminde Videonun Faydaları

Video görsel ve işitsel araçtır. Görüntüler istenildiği kadar kullanılabilir. Bu nedenle, yabancı dil öğretiminin kalitesi yükselir.

Video dersinde filmlerin sistemli olarak kullanılması öğrencileri daha başarılı yapar.

Video yabancı dil öğretimini zevkli, eğlendirici ve ilgi çekici duruma getirir. TRT, TRT ÇOCUK ve diğer kanallardan alınan Türkiye'yi ve Türk Kültürünü tanıtan filmler, diziler, klipler, çizgifilmler öğrenciler tarafından büyük bir ilgiyle izlenmektedir.

Öğrencilerin daha hızlı ve verimli bir şekilde öğrenmelerini sağlar.

Türkçe öğretirken video aracılığıyla Türk halkının sosyal hayatını, kültürünü ve tarihini en ince ayrıntılarıyla gösterebiliriz.

Bu eğitim, vurgu ve kelimeleri doğru telaffuz etmeyi  öğretmemize de yardımcı olur.

Film, öğrencilere tekrar anlattırılabilir. Türkçesi zayıf olan öğrenciler varsa basit sorular sorularak öğrencinin Türkçe konuşmasını sağlayabiliriz.

En önemlisi bilgisayar yorulmaz, tekrar tekrar aynı şeyi izletebiliriz. Bitmez tükenmez sabrı vardır. Özellikle çocukların sevdikleri Türk sanatçıların kliplerini izleterek şarkı ve şiir öğretmek de olur.

Öğrenenlerin yaşları değişik olsa da bu yöntem elverişlidir.

Öğrenciler hem izledikleri hem de dinledikleri için konuyu daha iyi kavrayabilirler.

Video, pratik ve kullanımı esnek bir araç olduğu için hem ders esnasında hem de ders dışı etkinliklerde kullanılabilir. Video dersinde her teknik uygulanmaz, hiçbir teknikle de sınırlandırılmaz. Derste bir soru sorup öğrenciyi zor duruma bırakmak değil öğrenci izlediklerini, dinlediklerini ve öğrendiklerini pratiğe geçirebilmelidir. Video dersi, öğretmenin hareketliliğine ve becerisine de bağlıdır.

Bazı öğretmenler dil bilgisi konularını öğrencilerin zor kavradıklarını, bu derste öğrencilerin sıkıldığını söyler. Çünkü her öğrenci yabancı bir dil öğrenmeye yatkın değildir, bazıları da konuşmaktan çekinirler. Bunun gibi durumlarda videoyu kullanarak öğrencilerimize yardımcı olabiliriz. Örnek: Türkçedeki bir zamanı anlattıktan sonra ekleri doğru kullanmak, Türkçe konuşturtmak için bir film açabiliriz ve filmi durdurarak veya durdurtmadan soru sorabiliriz: Bernard ne yaptı? Bernard ne yapacak? Bernard ne yapar? Bernard ne yapıyor?

Günümüzde pekçok ülkede video dersi kullanılmakta ve çok faydalı bir yöntem olduğunu ispat etmektedir. Yabancılara video aracılığıyla Türkiye'yi ve Türkçeyi en güzel şekilde öğretmek her Türkçe öğretmenin amacıdır. Yabancı bir dil öğrenilirken hem görme hem de işitme çok önemli bir unsurdur. Bu yöntemle Türkçeyi zevkli, eğlenceli, hızlı ve verimli bir biçimde öğretebileceğimizi düşünüyor ve Türkçe dünya dili olacağına inanıyorum.

 Dr. Anipa SAMATOVA

Bişkek Sosyal Bilimler Üniversitesi

Kaynaklar

Aksan, D., Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim, cilt I, TDK yay., Ankara 1977

Akyüz, K., Yabancılar İçin Türkçe Dersleri, Ankara 1971

Demircan, Ö., Yabancı Dil Öğretim Yöntemleri, İstanbul 1986

Demirel, Ö., Yabancı Dil Öğretimi, İlkeler, Yöntemler, Teknikler, Ankara 1990

Hengirmen, M., Yabancı Dil Öğretim Teknikleri ve TÖMER Yöntemi, Engin yay., Ankara 1993

Koç, N., Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretilmesi, Türk Dilinin Öğretimi Toplantısı, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri yay. Ankara 1986

Rıfat, M., Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları, Yazko yay., İstanbul 1983

Taşdemir, E., Bilkan, N., Can, H., Pratik Türkçe Öğretim Teknikleri, Zambak yay. İstanbul 2003

Yalın, H.İ., Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme. Nobel yay. 2006

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...