6 Bin Dil Tehlikede

Eldeki veriler, “yaşayan” dillerden bazılarının, doğadaki bazı hayvan ve bitki türlerinin ortadan kalkmasından daha hızlı bir biçimde yer yüzünden silindiğini gösteriyor. Yapılan araştırmalara göre altı binden fazla dil büyük bir yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Dilbilimciler, günümüzde 6 bin 809 tane “yaşayan” dil bulunduğunu söylüyor.

Ancak bunların yüzde 90’ını yüz binden az kişi konuşuyor. Bunlardan bazılarıysa daha da şanssız. Günümüzde 46 tane dil, sadece tek bir kişinin anadili. 357 dilse sadece 50 kişi tarafından konuşuluyor. Nature dergisinde bu ay yayımlanan bir araştırmaya göre; hayvan türlerinin çeşitlilik gösterdiği, ormanların bol olduğu, iklimin tropik olduğu ve sıradağlar bulunan bölgelerde, dil çeşitliliği de artıyor. Araştırmaya göre aynı etkenler kuş çeşitliliğini de artırıyor. Yine aynı araştırmaya göre, son 500 yılda dillerin yüzde 4,5’i ortadan kayboldu. Buna karşılık yine aynı periyotta kuşların yüzde 1,3’ü, memelilerin de yüzde 1,9’u ortadan kalktı.

SÖMÜRGECİLİK DİLLERİ BOZUYOR

Sömürgecilik, dillerin ortadan kalkmasında önemli bir etken. Baskın kültür geldiğinde, zayıfı eziyor, bunun ilk etkileri de dilde görülüyor. Yabancı kültür yerel dili istila ediyor ve ortaya karma bir dil çıkıyor. Ardından yerel dil yavaş yavaş yok olma tehlikesiyle karşılaşıyor.

Yaşayan dillerden 176 tanesi Kuzey Amerika’daki kabileler tarafından konuşuluyor. Bunlardan 52 tanesiyse, 1600 yılından bu yana doğru dürüst işitilmemiş durumda. Avustralya’nın Aborijinleri tarafından konuşulan 235 dilinse, 31 tanesinden bu gün eser yok.

Dillerin ortadan kalkmasındaki en büyük etkense insanların onları öğrenmek istememesi. İnsanlar da kendi açılarından haklılar, çünkü çok az kişi kıyıda köşede kalmış dilleri konuşuyor. Böyle olunca da o dili öğrenmek için verilen emek hak ettiği karşılığı bulamıyor. Örneğin Bolivya’daki And Dağlarında sadece 20 kişi Leco dilini konuşuyor.

Orta Afrika’da bulunan Kamerun’daysa Cambap dilini 30 kişi konuşuyor. Bazı diller son derece önemli, çünkü benzersiz özellikler taşıyorlar. Örneğin Papua Yeni Gine’de Rossel Adası’nda konuşulan Yeli Dnye dili, alışılmadık sesler taşıyor ve uluslararası terminolojiyi alt üst eden renk tanımlamaları yapıyor. Ancak, böylesine önemli olmasına karşın hak ettiği ilgiyi göremiyor. Günümüzde 200-250 tane dil bir milyardan fazla kişi tarafından konuşuluyor. Bunlar arasında en popüler olanları Çince’nin Mandarin lehçesi, İngilizce ve İspanyolca.

19.05.2003

Nuray Mestci

www.hurriyet.com.tr

 

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...