Kavâ'id-İ Türkiyye' nin Modern Türkçe Öğretimi Yöntemleri Bakımından Değerlendirilmesi

               Ahmet Cevdet Paşa'nın dil bilgisi kitapları uzun yıllar okullarda Türkçenin öğretiminde kullanılmış ve Türk dili eğitimi tarihi açısından önemli bir yer tutmuştur.

               Bu çalışmayla, 1875'li yıllarda Bosna-Hersek'te Türkçe Öğretimi yöntemlerinin neler olduğu, bu yöntemlerin nasıl uygulandığı, harfçevrimli (latinizasyonlu) metinle anlatıldıktan sonra günümüzde yapılan Türkçe öğretimi hakkında bilgi verilmiş. Sonra her iki dönemdeki Türkçe öğretimi karşılaştırılarak bir değerlendirme yapılmıştır.

               Bu çalışma Türkçe Öğretimi konusunda hem geçmişe ışık tutma, hem de bugün hakkında bilgi verme niteliği taşımaktadır. Karşılaştırma sonucunda da harfçevrimi (latinizasyon) yapılan eserin, dönemine göre oldukça ileri bir eser olduğu kanısına varılmıştır.

               Bu tez çalışmasında birinci bölümünde Ahmet Cevdet Paşa'nın hayatı, eserleri ve özellikle Türkçeye karşı duyarlılığı ve dilbilimci yönü üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Bosna-Hersek Tuzla Arşivi'nde kayıtlı bulunan ve Türkçe Öğretiminde ders kitabı olarak yararlanılan Kavâid-i Türkiyye'nin ilk baskısı esas alınarak, harfçevrimi (latinizasyon) yapılmış ve Ahmet Cevdet Paşa'nın dilbilgisi ile ilgili olarak yazdığı Kavâ'id-i Osmaniyye ve Medhal-i Kavâ'id adlı eserlerle karşılaştırılmış, aralarındaki benzerlikler ve farklılıklar tespit edilmiştir. Nitekim, Kavâ'id-i Osmaniyye ve Medhal-i Kavâ'id akademik/bilimsel gramer anlayışıyla; Kavâ'id-ı Türkiyye ise öğretimlik gramer anlayışı dikkate alınarak hazırlanmıştır. Yani; her iki eserin hazırlanış amaçları, yöntemleri ve hedef kitleleri önemli farklılıklar arz etmektedir. Üçüncü bölümde Türkçenin Öğretimi ile ilgili inceleme konusu olan eserde önerilen yöntem/teknik ve yaklaşımlar ile Modern Türkçe Öğretimi yöntem/teknik ve yaklaşımları, özellikle de Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan modern yöntem/teknik ve yaklaşımlar hakkında açıklayıcı bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde ise; Modern Türkçe Öğretimi Yöntem ve Teknikleri ışığında, Kavâ'id-i Türkiyye'deki Sıfatların ve Fiillerin Öğretiminde Kullanılan Yöntem ve Teknikler incelenmiş, karşılaştırma yapılmış ve konunun öğretiminde yeni ve özgün yaklaşımlar ortaya konulmaya çalışmıştır.

                                                    GİRİŞ

Çalışmanın Konusu

Ahmet Cevdet Paşa, 1822-1895 yılları arasında yaşamış olan devlet adamlığı niteliğinin yanında, devrinin önemli tarihçisi, hukukçusu ve dilcisi büyük bir şahsiyettir. Ahmet Cevdet Paşa, hukuk, tarih, dilbilim, edebiyat bilgi ve teorileri alanlarında otuza yakın eser vermiş, değerli bir Tanzimat aydınıdır. Paşa, 1851 yılında kurulan ve ilk bilimler akademisi olarak da kabul edilen "Encümen-i Dâniş"in üyesidir. Bu kurumun aldığı kararlar arasında; Türkçenin kurallarını her seviyeden insanlara öğretecek bir dil bilgisi kitabının ve kapsamlı bir sözlüğünün hazırlanması da vardır. İşte, bu çalışmada Bosna-Hersek Tuzla Arşivi'nde kayıtlı bulunan ve Türkçe Öğretimi'nde ders kitabı olarak yararlanılan Kavaid-i Türkiyye adlı eserin, harfçevrimi (latinizasyon) yapılmış ve Bugünkü Türkiye Türkçesi'ne aktarılmıştır. Kavâ 'id-i Türkiyye, (Ahmet Cevdet Paşa ve Fuat Paşa'nın birlikte hazırladıkları) Kavâ'id-i Osmâniyye adlı eserle karşılaştırılarak aralarında nasıl farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Çünkü; Kavâ'id-i Osmâniyye "akademik/bilimsel gramer anlayışı"yla; Kavaid-i Türkiyye ise "öğretimlik gramer anlayışı" dikkate alınarak hazırlanmıştır. Yani; her iki eserin hazırlanış amaçları, yöntemleri ve hedef kitleleri önemli farklılıklar arz etmektedir. Ayrıca, Türkçenin Öğretimi ile ilgili inceleme konusu olan eserde önerilen yöntem/teknik ve yaklaşımlar ile Modern Türkçe Öğretimi yöntem/teknik ve yaklaşımları, özellikle de Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan modern yöntem/teknik ve yaklaşımlar değerlendirilmiş, yeni ve özgün öneriler ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Çalışmanın Önemi

Ahmet Cevdet Paşa'nın hukuki, tarihi ve edebi eserleri hakkında pek çok çalışma yapıldığı halde, filolojik eserleri üzerine yapılmış çalışma sayısı çok azdır. Daha doğrusu dil konusunda yaptığı hizmetler ayrıntılı olarak yeterince sunulmamıştır.

Türkçe bilinci ve duyarlılığı son derece yüksek olan Ahmet Cevdet Paşa, yabancı terimlerin Türkçe karşılıklarının bulunması için büyük çaba sarf etmiştir. Ahmet Cevdet Paşa'nın Türkçeciliği sadece yabancı kelimelere karşılıklar bulmakla sınırlı değildir. Ahmet Cevdet Paşa, "Daha sonra tecrübeyle Kavâ 'id-i Osmâniyye'nin yeni başlayanlara öğretilmesinde ve anlatılmasında zorluklar görüldüğünden onun bir özeti olmak" üzere önce 1851 yılında Medhal-i Kavâ'id'i yazdığını, sonra bu eserin özetlenmesi ve yabancılara öğretilmesi gayesi ile de 1875 yılında da Kavâid-i Türkiyye adlı ders kitabı niteliğindeki eserini yayınladığını ifade etmektedir. Müfettişlik göreviyle Bosna-Hersek'te (29 Haziran 1863- 1 Kasım 1864) yaklaşık bir buçuk yıl kalan Ahmet Cevdet Paşa, eserini bölgedeki Sıbyan Mekteplerinde okutulması için yeniden düzenlemiş, öğrencilerin düzeyine uygun hale getirmiş ve bol örneklerle zenginleştirmiştir. Bu çalışmayla, Bosna-Hersek'te Türkçenin yabancı olarak öğretilmesi hususunda tarihi bir arka plan oluşturulmuş ve bugünkü modern öğretim yöntemleri bakımından bir değerlendirme yapılmıştır.

Çalışmanın Amacı

Kavâ'id-i Osmâniye "akademik/bilimsel gramer anlayışı"yla; Kavaid-i Türkiyye ise "öğretimlik gramer anlayışı" dikkate alınarak hazırlanmıştır. Yani; her iki eserin hazırlanış amaçları, yöntemleri ve hedef kitleleri önemli farklılıklar arz etmektedir. Ayrıca, Türkçenin Öğretimi ile ilgili inceleme konusu olan eserde önerilen yöntem/teknik ve yaklaşımlar ile Modern Türkçe Öğretimi yöntem/teknik ve yaklaşımları, özellikle de Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan modern yöntem/teknik ve yaklaşımlar değerlendirilmiş, yeni ve özgün öneriler ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Çalışmanın Yöntemi

Araştırmada doküman incelemesi yöntemi uygulanmıştır. Bilindiği üzere, nitel araştırmalarda önemli bilgi kaynaklarının başında dokümanlar gelmektedir. Tez konusunun ve sınırlılıklarının belirlenmesinden sonra dokümanlara ulaştım. Öncelikle Tuzla Arşivi'nden Kavaid-i Türkiyye'nin fotokopisini temin ettim. Sonra Ahmet Cevdet Paşa'nın dil ile ilgili diğer eserlerini alarak içerik ve izlenen yöntem bakımından bir karşılaştırma yaptım. Bu kaynaklardaki bilgileri tablo ve şemalar halinde gösterdim. Daha sonra da, Genel Öğretim İlke ve Yöntemleri, Dil Öğretimi ve Türkçe Öğretimi ile ilgili kaynaklardaki teorik ve uygulamalı ilkeler/yaklaşımlar bakımından Kavaid-i Türkiyye'yi değerlendirip, yeni öneriler/yaklaşımlar getirmeye çalıştım.

Çalışmanın Sınırlılıkları

 Araştırmamız:

 Ahmet Cevdet Paşa'nın başta Kavâ'id-i Türkiyye olmak üzere dil ile ilgili eserleri ile,

  • •Konu ile ilgili yayınlanmış, kitap, dergi, ansiklopedi, süreli yayınlardaki inceleme, araştırma ve bildiriler ile,
  • •Konu ile ilgili Genel Ağ (internet) üzerinden ulaşılan çeşitli makaleler ile,
  • •Sıfatların ve Fiillerin öğretiminin karşılaştırılması ile,
  • Kaynak eser listemizde yer alan ve araştırmacının uyguladığı yöntemler ile sınırlıdır.

Devamını okumak için tıklayınız...

    

 Sosyal ağdan bizi takip ederek yeniliklerden haberdar olabilirsiniz.

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin öğretiminde katkısı olması dileğiyle...