yeni-ogrenenlere-turkce-ogretimi

Yabancılara Türkçe Öğretimi

Türkçeyi yeni öğrenenlere neyi nasıl anlatmalıyız? Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan yöntemler nelerdir? Bu konuda yazılmış yüzlerce makale,tez,doktora çalışması burada.

Tıklayınız...
yabancılara-turkce-ogretimi-materyalleri1

Yabancılara Türkçe Öğretimi Materyalleri

Yeni Öğrenenlere Türkçe Öğretiminde kullanılabilecek materyaller bu bölümde toplandı. Sınavlar,interaktif sınavlar,akıllı tahta uygulamaları,alt yazılı klipler,posterler vs.

Tıklayınız...
turkce-ogretimi-etkinlikleri

Türkçe Öğretimi Etkinlikleri

Müzikli öğretim,dinleme,konuşma etkinlikleri,okuma-anlama,yazma etkinlikleri,video dersi.Türkçe öğretiminde oyunlar,ders dışı Türkçe faaliyetleri.

Tıklayınız...
turkce-dilbilgisi-anlatimlari

Dilbilgisi Anlatımları

Dilbilgisi Anlatımları yeni öğrenenlere yönelik hazırlanmıştır. Verilen örnekler yeni öğrenenlerin anlayacağı şekilde basit cümlelerden seçilmiştir.

Tıklayınız...
deyim-hikayeleri

Deyim Hikayeleri

Türkçe öğretiminde kullanılabilecek deyimler bu başlık altında toplantı. Burada deyimler hem anlamlarıyla hem de hikayeleriyle paylaşılmıştır. 

Tıklayınız...
türk-dili-hakkında-yazılar

Türk Dili Hakkında Yazılar

Güzel Türkçemiz hakkında değerli kalemlerin ele aldığı yazılar bu başlık altında derleniyor. 

Tıklayınız...
yabancilara-turkce-ogretimi-dusunceler1

Yabancılara Türkçe Öğretimi Üzerine Yeni Düşünceler ve Uygulamalar

Dünyada şu an binlerce öğretmen yeni öğrenenlere Türkçe öğretmeye gayret ediyor. Tecrübe elde ediyor, tecrübe sahiplerinin düşüncelerini öğrenmek ve uygulamak istiyor. Dünyadaki tüm öğretmenlerin tecrübe ve dökümanlarını paylaşabileceği bir ortam olarak düşünüldü burası. Sadece alıcı olmayalım aynı zamanda paylaşalım. Bunu Türkçe için yapalım. 

Tıklayınız...

etkileşimli-interaktif-sınavlar

Etkileşimli Sınavlar

Yeni Öğrenenlere Türkçe Öğretiminde İnternet ortamında bir ilk olan etkileşimli sınavlar, öğretmen ve öğrencilerin istifadesine sunulmuştur.Buradaki sınavlarla Türkçeyi yeni öğrenenler öğrendikleri konuları sınama imkanı bulacaktır.Sınavlar Temel Seviye öğrencilerine yöneliktir. Sınavların en güzel özelliği her bir sorudan sonra öğrencinin nerede hata yaptığını görebilmesidir. Öğrenenlere faydalı olması dileğiyle...

Tıklayınız...

Özet

Eğitim ve öğretimde sınavlar ve sınav süreci, öğretimin programlanması, uygu­lanması ve yöntem seçimi kadar önemlidir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretildiği ortamlarda sınavların hazırlanması ve uygulanmasında yaşanan sorunlar kimi zaman sınav sürecinin başarısızlıkla sonuçlanması ve uygulanan sınavın güvenilir­likten çıkmasına neden olmaktadır Çoğu zaman da öğretim programı ile sınavların uyuşmama sorunu bulunmaktadır Bu araştırmada, sınav sürecinde yaşanan olum­suzlukların asgari düzeye indirilmesi, sınavların nesnel olması için atılması gereken adımların neler olması gerektiği açıklanmaya çalışılmıştır Avrupa Konseyi Yabancı Diller Ortak Başvuru Metni’ndeki sınavlarla ilgili bölüm bu çalışmaya kaynak oluşturmuştur.

1. Giriş

Hayatımızın hemen hemen her evresinde karşımıza çıkan, ölçme, test, kontrol, sınama, deneme, mülakat, sözlü, yazılı, soru, sual, değerlendirme vb. kavramlarla tanımlanan ama kısaca sınav dediğimiz olgu, eğitim ve öğretimin vazgeçilmez parçası, çoğu zaman kabusumuz, korkumuz olmuştur. Sınavlar hayatımızın bir çok evresinde hedefe ulaşmak için bir geçit, bir köprü görevi üstlenmiştir. İlkokuldan itibaren sınıf geçme sınavları, daha iyi bir okulda okumak için girilen sınavlar, meslek edinmek için üniversite giriş sınavları, üniversitede ara sınavlar, final sınavları, özel yetenek sınavları, dil sınavları ve buna benzer yüzlerce sınav. Bu sınavlar içerik ve amaç yönünden faklılık göstermektedir. Yabancı dil sınavları da bu yönüyle hedeflediği amaca göre farklılıklar gösterir. Bu çalışmada, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlere uygulanacak sınavların hangi bilimsel temele dayandırılması gerektiği ve sınav hazırlama, uygulama ve değerlendirme ölçütleri açıklanmaya çalışılmıştır. Örnek model oluşturması bakımından Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÖMER) tarafından uygulanan sınavlar seçilmiştir. Zira Ankara Üniversitesi TÖMER, öğretim programlarını ve sınavlarını Ortak Başvuru Metni’ne (CEF) göre düzenlemiştir.

2. Ortak Başvuru Metni (CEF)

Avrupa Konseyi Yabancı Diller Ortak Başvuru Metni (The Common European Framework of Reference for Languages), Avrupa eğitim sistemindeki öğretim programları, ders kitapları, sınavları, öğretim yöntem ve teknikleri ile öğretim stratejilerini kapsayan ve rehber niteliği taşıyan ortak bir çalışmadır. Bu çalışmaya göre yabancı dillerin öğretiminde esas alınması gereken dil düzeyleri A1, A2, B1, B2, C1 ve C2 bölümlerinden oluşmaktadır. Her bölüm kendi içinde 4 temel dil becerisini tanımlayan betimlemelerden oluşmaktadır. Bunlar okuma, dinleme, konuşma, ve yazma becerileridir. Hazırlanacak ve uygulanacak sınavların değerlendirilmesinde öğrenenin, belirlenen becerileri ne ölçüde yapabildiği tespit edilecek, dil düzeyi belirlenmiş olacaktır. Belirlenen düzeyin doğruluğu uygulanacak sınavların standartlara göre hazırlanmış olmasına bağlıdır. Aksi taktirde farklı kurum ya da kişilerce hazırlanan ve uygulanan sınavlara katılan bireylerin dil düzeyleri birbirinden farklı olacaktır. Bu nedenle aynı yapıyı değerlendirdikleri düşünülen iki sınav arasında bir uyuşma olması gerekmektedir. Ortak Başvuru Metni’nde bu konu “uyumlu geçerlilik” (GER: 2002: 157) kavramı ile açıklanmıştır.

3. Sınavlarla ilgili bazı sorular

1. Hazırlanan sınavlar öğretim programı ile uyuşuyor mu?

Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde temel amaç Türkçe öğrenmek isteyenlere hedef dilde konuşma, okuma, dinleme ve yazma becerilerini kazandırmaktır. Ders kitapları ve öğretim programları buna göre hazırlanmış mıdır? Sınavların amacı ise belirli bir sürenin sonunda kazandırılması hedeflenen becerilere öğrencilerin ulaşıp ulaşmadığıdır. Sınavlar, belirli bir sürede öğrenciye kazandırılan becerilerin test edilmesini mi içeriyor?

2. Sınavları kim hazırlıyor, kim uyguluyor?

Sınav hazırlama konusu farklı bir uzmanlık alanı gerektirir. Sınav hazırlama ve uygulama komisyonları oluşturuluyor mu? Hazırlanan sınavlara, ölçme ve değerlendirme uzmanı görüşü alınması sağlanıyor mu?

3. Sınav ortamı elverişli mi?

Sınavın yapıldığı ortamlar sınav yapmaya elverişli mi? Işıklandırma, gürültü, görsel ve işitsel cihazların yeterliliği gibi unsurlar sınavdan önce kontrol ediliyor mu?

4. Metin Seçimi

Metin seçimi, hazırlanacak bir sınavın öğretim programıyla tutarlı olması adına, son derece önemlidir. Anlama becerisi, okuma ve dinleme metinleri yoluyla ölçülmektedir. Metinlerin seçimi konusunda Milanovic şu noktalara dikkat çekmektedir. Milanovic’e göre metin seçimi konusunda testi hazırlayan ve uygulayan kişiler şunları yapmalıdır (Milanovic: 2002: 24):

1.  Metinler durumsal içerikli ve gerçek hayatı yansıtıcı olmalıdır ve tam olarak herhangi bir yerden kopyalanmamalıdır.

2.  Durumlar ve konular testi alan kişinin düzeyine uygun olmalı ve yabancılık çekmeyecekleri şekilde konuların düzenlenmesi gerekmektedir.

3.  Belirli bir konuyu sunarken, açık bir amaç güdülmesi ve diğer katılımcılarla beraber söz konusu duruma uygun yapılar elde edilmelidir.

4.  Başarı ölçütlerinin bir konuyu tamamlarken açık olması gerekmektedir.

5. Metinlerin Güvenirliği

Metinleri seçerken ve metinlere konu olacak yönergeleri düzenlerken konuların durumsal güvenirliği veya katılımcıların metne bağlı olarak karşılaştıkları sorunlar, metinlerle ilgilenirken doğal olarak oluşabilecek durumlardır. İnsanların nasıl okudukları ve dinledikleri hakkında tam ve yeteri kadar bilgiye sahip olunmadığından hazırlanan testin güvenirliği çok önemlidir. Buna rağmen metinlerle maddeler arasındaki uyum yetersizliğini veya katılımcıların bundan dolayı hataya düşmelerini ayırt edebilmek mümkündür. Bu nedenle Milanovic (2002: 25), sınavlarda kullanılacak metin seçimi ile ilgili aşağıdaki önerilerde bulunmaktadır. Bu metinler okuma ve dinleme metinlerini kapsamaktadır.

1. Metin seçiminde en iyi ve doğru kaynakların kullanılması.

  1. Daha az kabul edilebilir metin kaynaklarına yer verilmesi (özel amaçlı materyaller).
  2. Öznellikten kaçınma konusunda genel uyarı: Kültür, cinsiyet, yaş vb. konuları içeren metinlerin seçilmemesi.

4. Metinlerin geçmişte kabul edilmeme nedenlerinin listesi.

Sınav komisyonlarınca bir soru bankasında toplanan metinler yine bu komisyonlarca değerlendirildikten sonra sınav metni olarak ayrılabilir. Kabul edilmeyen metinlerin kabul edilmeme nedenleri aşağıdakileri içerebilir:

1. Çok fazla kültürel ya da bölgesel bilgi içermesi.

2. Uygunsuz konular içermesi. Adayların rahatsızlık duyabileceği savaş, ölüm, politika ve dini inançlar vb.

3. Adayların yaş grubu tecrübelerinin dışındaki konuları içermesi.

4. Sözcük ve içerik bakımından aşırı yüksek düzeyde zorluk içeren metinler.

 

5.  İçerik bakımından hatalar içeren metinler. (yanlış bilgi aktaran metinler, dilbilgisi hataları olan metinler).

6.  Özgün metnin yanlış ya da eksik düzeltilmesi.

Milanovic (2002: 25), sınav hazırlayanların önlerinde bir kontrol listesinin olması gerektiğini belirtmektedir. Sınav hazırlayan kişi bu listedeki soruları cevaplayarak ya da yanına bir “ √ ” işareti koyarak metinlerin seçiminde sağlıklı bir süreç izlemiş olur.

 

1

Metnin konusuyla ilgili kaynağa ulaşılabilir mi ve kültürel bir metin olarak kabul edilebilir mi?

2

Düzeye uygun zorluk derecesine sahip mi?

3

Odaklanılan dilbilgisi konusunu test etmeye uygun mu?

4

En az 16 soru üretebilecek kadar uzun mu?

5

Uygun bir başlığı var mı?

 

 

6. Soruların oluşturulması

Yukarıdaki özellikler dikkate alınarak seçilmiş metinlere uygun soruların hazırlanması konusunda da dikkat edilmesi gereken durumlar aşağıda maddelen-miştir:

1.  Gereken soru sayısı üretilmiş mi?

2.  Sorular parçanın tümüne dağıtılmış mı?

3.  Farklı dil yapılarına değinilmiş mi?

4.  Birbirine bağlı soruların olmadığı kesin mi?

5.  Teknik hatalardan kaçınılmış mı?

6.  Örnek cevap verilmesi gerekiyor mu?

7.  Detaylı bir cevap anahtarı ayrı bir kağıtta hazırlandı mı?

Metin seçimi, dinleme ve okuma anlama sınavlarının sağlıklı ve güvenilir bir şekilde hazırlanması ve uygulanması bakımından önemlidir. Yazma becerisini ölçmek için hazırlanan sorular da şayet bir metinden hareketi içeriyorsa bu önem yazılı anlatım sınavı için hazırlanan metinleri (yönerge) de kapsamaktadır.

7. Ölçme Teknikleri

Bugün, Ankara Üniversitesi TÖMER tarafından Ortak Başvuru Metni ölçütlerine uygun olarak uygulanan sınavların geleneksel sisteme göre en belirgin farkı, dikte ve dilbilgisinin doğrudan ölçülmemesidir. Bu iki alan dört temel beceriyi destekleyen alanlar olduğu için doğrudan bir ölçme yapılması gerekmemektedir. Ancak yazma becerisini ölçerken dikte ve dilbilgisi hataları değerlendirmeye ve puanlamaya alınmaktadır. Sınavlar genel olarak iki bölümden oluşmaktadır.

 

1

Yazılı Sınavlar

Okuma – Anlama Dinleme – Anlama Yazma

2

Sözlü Sınavlar

Karşılıklı Konuşma Sözlü Anlatım

TÖMER’in uygulamada olan sınav sistemi yazılı ve sözlü sınavlardan oluşmaktadır. Bu sistem kur atlama sınavları, sertifika sınavları ve diploma sınavları için geçerlidir. Sınavların hazırlanmasında metin seçimi kadar sınavın teknik ayrıntıları da önemlidir. Sınavın teknik olarak dökümünü Milanovic (2002: 29) şu şekilde belirtmektedir:

1.  Sınav süresi.

2.  Sınavın kaç bölümden oluştuğu.

3.  Her bölümde kaç sorunun olduğu.

4.  Her bölümde kullanılan soru türlerinin ne olduğu.

5.  Kullanılan metinlerin uzunluğu.

6.  Parçaların formatları ve uzunlukları.

7.  Her soru için verilen puan ve toplam puan.

8.  Ölçme ve değerlendirme ayrıntıları.

9.  Notlandırma şemasının nasıl çizildiği ile ilgili detaylar.

 

10. Sınavı yapan kişinin notlandırma sistemi.

11. Kontrolsüz yazma ve sözlü sınavın değerlendirilmesi ölçütleri.

12. Notlandırma prosedürün ayrıntıları ve sonuçların bildirilmesi.

Sınava girecek kursiyerlerin sınav sistemi hakkında bilgi sahibi olmaları onların doğal hakkıdır. Bunun için sınıf içi uygulamalarda yapılan deneme sınavları ya da ders programının kendisi öğrencilere sınavlar ilgili elbette fikir vermektedir. Ancak sınava dışardan katılan ve daha önce sisteme dönük bilgisi olmayanlar için de bir sınav kılavuzunun bulunmasında yarar görülmektedir.

8. Sınavın İçeriği

Sınavın içeriği, öğrencilerin bulundukları dil düzeylerine göre değişmektedir. Sadece metinlerin zorluk dereceleri ya da dilbilgisel yapılarının ağırlıklarına göre değil aynı zamanda temel, orta ve yüksek düzeyler için belirlenmiş olan sözvarlı-ğına dikkat edilmelidir. Sınav içeriğinde, ders programında hiç karşılaşmadığı sözcükler ya da dilbilgisel yapılara yer verilmesi sınavı güvenli durumundan çıkarmaktadır. Avrupa Konseyi Ortak Başvuru Metni’ne göre B2 düzeyi için tasarlanmış bir sınavın içeriği aşağıda Tablo 1’de örnek olarak verilmiştir.

Sınavın içeriğini, genel konularda kendini yeterli ölçüde ifade edebilmesi, bir metin okuduğunda ya da duyduğunda anlayabilmesi, mektup, dilekçe veya iş başvurusu yazabilmesi, televizyon, gazete gibi kitle iletişim araçlarındaki bilgileri kısmen anlayabilmesi, başkalarına aktarabilmesi, uzun ve kapsamlı mektup yazabilmesi gibi beceriler oluşturmaktadır.

 

 

Tablo 1 Sınavın İçeriği

 

Alan

Beceri

Okuma- Anlama

Genel konuları içeren metinleri anlayabilme ana fikrini çıkarabilme.

Gazete haberlerini ana hatlarıyla anlayabilme.

Kişisel mektuplardaki duygu ve düşünceleri anlayabilme.

Dinleme- Anlama

Kulak alışkanlığını geliştirme

Doğal ortama yatkınlığını sağlama

Günlük konuşmaları takip edebilme

Radyo ve televizyon yayınlarının ana fikrini anlayabilme

Yazma

Gelişmeler ve olaylar hakkında haberleşebilmek için mektup veya

elektronik posta yoluyla haberleşebilmek.

Duygu ve düşüncelerini bir mektupla ifade edebilme.

Karşıklı Konuşma

Konuşmayı başlatma, sürdürebilme.

Şaşırma, mutluluk, üzüntü gibi duyguları ifade edebilme.

Karşılıklı fikir alışverişinde bulunma.

Sözlü Anlatım

Kısa bir alıntıyı metne sadık kalarak basit bir dille aktarabilme. Metin ile ilgili kişisel düşünceleri açıklayabilme.

9. Sınav Soru Tipleri Tablo 2 Sınav Soru Tipleri

 

Alan

Beceri

Okuma- Anlama

Eşleştirme - Doğru yanlış - Çoktan seçme - Sıraya koyma - Boşluk doldurma

Dinleme- Anlama

Eşleştirme - Doğru yanlış - Çoktan seçme - Boşluk doldurma

Yazma

Metinden, resimden, tümceden, resim zincirinden hareketle metin, mektup ya da diyalog oluşturma.

Karşıklı Konuşma

Sınava katılan iki adaya farklı ama birbiriyle bağlantılı iki önerge verilerek karşılıklı konuşmalarını sağlama.

Sözlü Anlatım

Verilen bir metin, resim, resim zinciri, tümce ile ilgili düşünceleri anlatma.

10. Sınavların Değerlendirilmesi

Avrupa Konseyi Yabancı Dil Öğretimi Ortak Başvuru Metni, değerlendirmeyle ilgili Tablo 3’de belirtilen ayrımları yapmıştır. Yapılan bu ayrımlar sadece bilgilendirme amacını taşımaktadır (GER: 2003: 178) .

 

 

Tablo 3 Değerlendirme Türleri

 

1

Başarı değerlendirmesi

Yeterlik değerlendirmesi

2

Ölçüye dayalı olan

Ölçüte dayalı olan

3

Üst düzey öğrenme

Devamlılık

4

Devamlı değerlendirme

Değişmez değerlendirme noktaları

5

Biçimlendirici değerlendirme

Toparlayıcı değerlendirme

6

Doğrudan değerlendirme

Dolaylı değerlendirme

7

Performans değerlendirmesi

Bilgi değerlendirmesi

8

Öznel değerlendirme

Nesnel değerlendirme

9

Kontrol listesindeki değerler

Performans değerleri

10

İzlenim

Kılavuzlu yargı

11

Bütüncül değerlendirme

Analitik değerlendirme

12

Sıralı değerlendirme

Ulamsal değerlendirme

13

Diğer kişilerce değerlendirilme

Öz değerlendirme

Başarı değerlendirmesi, belirli hedeflere ulaşmada gösterilen başarının, öğretilen bilginin değerlendirilmesidir. Bu yüzden başarı değerlendirmesi, haftalık ya da dönem içinde yapılan çalışma, ders kitabı ve öğretim programı ile ilgilidir. Başarı değerlendirmesi, dersi temel alır ve içeriğe ait durumu betimler.

Yeterlik değerlendirmesi ise konuyu ders dışındaki gerçek dünyada uygulamaya geçirirken kişinin yapabildiğinin ve sahip olduğu bilginin değerlendirilmesidir. Öğretmenler, öğrettikleri konunun dönütünü alabildikleri başarı değerlendirme­sinde daha fazla ilgi duyma eğilimindedirler. Başarı değerlendirmesi yaklaşımının yararı, öğrencinin deneyimine daha yakın olmasıdır. Yeterlik değerlendirmesi yaklaşımının olumlu yönü ise herkesin bulunduğu düzeyi görmesini sağlar. Sonuçlar ortadadır.

Gereksinimlerin öne çıktığı öğretme ve öğrenme ortamında iletişim açısından test yaparken başarı ile yeterliğin temel alındığı ayrımın ideal şartlarda az olması gerektiği ortaya atılabilir. Başarı değerlendirmesi, dilin verilen belli durumlarda pratik açıdan nasıl kullanıldığını test etmeyi ve ortaya çıkan yeterliği dengeli bir şekilde resimlemeyi amaçladığı ölçüde bir yeterlik açısına sahiptir. Yeterlik değerlendirmesi ise dilin yanı sıra öğrenciye bilgisini sergileme şansını veren şeffaf bir öğretim programına dayanan bir takım iletişimsel etkinlikleri içermenin yanında başarı unsuruna da sahiptir (GER: 2003: 178-179).

Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılması öngörülen değerlendir­me türü “başarı değerlendirmesi” olmalıdır. Ancak birden fazla değerlendirme türü ile de program geliştirmek olasıdır. Ne var ki bir programda 4 ya da 5 kategoriden fazlasının uygulanması “aşırı bilişsel yüklemeye” (GER: 2003: 187) yol açar.

 

Sonuçta; öğrenenlerin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bir seçim yapılmalıdır. TÖMER’in sınav sistemi başarı değerlendirmesine iyi bir örnek oluşturmaktadır.

Milanovic’e göre (2002: 24), test geliştirmek ve yüksek kalitede test almak için uygun sistemler ve prosedürler sadece testi üretmek için değil aynı zamanda onu değerlendirmek için kurulmalıdır. Testlerin eğitimsel gelişim sağladığı ve toplum üstünde etkisi olduğu kabul edilir. Test geliştiriciler testlerin olumsuz bir etkiye sahip olmamaları yönünde bir amaçla konuyu işlemeliler ve olumlu etkiyi başarmak için çabalamalılardır.

Bu etki en az iki düzeyde işlenir:

1.  Genel olarak eğitim ve toplum.

2.  Testlerden ve test sonuçlarından doğrudan etkilenen insanlar.

10.1 Sözlü ve Yazılı Sınavların değerlendirilmesi

Sınavların değerlendirilmesi, yazılı sınavlarda (okuma- dinleme- yazma) belirlenen not çizelgesine göre yapılmaktadır. Ancak, karşılıklı konuşma ve sözlü anlatım bölümlerinde, sınavı yürüten öğretim elemanlarının bakış açıları ve kişisel değerlendirmeleri puanlamada farklılıklar göstereceğinden sözel bölümdeki sınavın değerlendirilmesi aşağıdaki ölçütlere göre yapılmalıdır.

Tablo 4 Değerlendirme Ölçütleri

 

1

Tutarlılık

Genel geçerliliği olan birçok konuda konuşabilmesi ve kendi bakış açısını değerlendirebilmesi için geniş ve yeterli derecede konuşma çeşitliliğine sahip olmalıdır; konuşma esnasında belirgin bir şekilde sözcükler aramaz ve konuşmasını birkaç tümce yapısı yardımıyla gerçekleştirmez.

2

Doğruluk

İletişimde, dilbilgisine hakim bir davranış gösterir. Yanlış anlamalara yol açacak hatalar yapmaz ve yaptığı hataları kendisi düzeltir.

3

Akıcılık

Konuşma akışını aynı hızda sürdürebilir. Duruma göre sözcük veya tümce kalıplarını bulmada biraz düşünse bile bu durum konuşma sürecin­den kopmalara yol açmaz.

4

Etkileşim

İletişime doğrudan başlayabilir, gerekli durumda konuşucu rolünü üstlenebilir, isterse konuşmayı sonlandırabilir, emin olduğu konularda konuşmaya eklemeler yapabilir ve başkalarını konuşmaya davet edebilir.

10.2 Sözlü Anlatım

Konuşma becerisinin ölçüldüğü sözlü anlatım sınavlarının değerlendirilme­sinde Tablo 5’teki ölçütlerin göz önünde bulundurulması sınavın güvenli olarak değerlendirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu tablo değerlendirme esnasında sınavı uygulayan kişilerin elinde olması gerekir. Konuşma becerisinin ölçüldüğü durumlarda en az iki uzmanın bulunmasında yarar vardır.

Tablo 5 Sözlü Anlatımı Değerlendirme

 

1

Dilbilgisi

Olası dilbilgisi görünümlerinde yarıdan fazla yanlış yapıyor. Olası dilbilgisi görünümlerinde yarıdan az yanlış yapıyor. Olası dilbilgisi görünümlerinde hiç yanlış yapmıyor.

2

Sözcük Bilgisi

Düzeyinden beklenen sözcükleri hiç kullanmıyor. Düzeyinden beklenen sözcükleri sınırlı sayıda kullanıyor. Düzeyinden beklenen sözcüklerin tamamını kullanıyor.

3

Akıcılık

Konuşmasında hiç akıcılık yok.

Bazı duraksamalarla birlikte, konuşması genel olarak akıcı.

Kendine güveni var ve akıcı konuşuyor.

4

Tutarlılık

Tümceler birbiriyle bağlantılı değil.

Tümceler birbirleriyle ve konu ile çok fazla bağlantılı değil.

Tümceler mantıksal olarak birbirleri ve konu ile oldukça bağlantılı.

5

Sesletim

Sözcüklerin çoğunu yanlış sesletiyor.

Bazı sözcükleri yanlış sesletiyor.

Hemen hemen bütün sözcükleri doğru sesletiyor.

10.3 Karşılıklı Konuşma

Konuşma becerinin ölçüldüğü bir başka durum ise karşılıklı konuşma sınavıdır. Bu sınavın uygulanmasında ve değerlendirilmesinde Tablo 6’da gösterilen ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır. Bu tablo sınavı değerlendiren öğretim elemanının elinde olması gerekir. Uzman her Tablo 6’daki her bir alt başlık için 0-3 arası puanlama yapabilir. sonuçlar toplandıktan sonra toplam puan, sınavı uygulayan uzman sayısına bölünür.

Tablo 6 Konuşma Sınavını Değerlendirme

 

1

Dilbilgisi

Olası dilbilgisi görünümlerinde yarıdan fazla yanlış yapıyor.

Olası dilbilgisi görünümlerinde yarıdan az yanlış yapıyor.

Olası dilbilgisi görünümlerinde hemen hemen hiç yanlış yapmıyor.

2

Sözcük Bilgisi

Düzeyinden beklenen sözcükleri hiç kullanmıyor. Düzeyinden beklenen sözcükleri sınırlı sayıda kullanıyor. Düzeyinden beklenen sözcüklerin çoğunu kullanıyor. Düzeyinden beklenen sözcükleri yeterli sayıda kullanıyor.

 

 

3

Akıcılık

Konuşmasında hiç akıcılık yok.

Yavaş konuşuyor, kendine güvenmiyor, sık sık duraksıyor. Bazı duraksamalarla birlikte genel olarak konuşması akıcı. Kendine güveni var ve akıcı konuşuyor.

4

Dinleme Becerisi

Konuşan öğrenciyi anlamıyor.

Konuşulanı anlamak için sık sık tekrar ettiriyor.

Konuşulanı kolaylıkla anlıyor.

5

İletişim Kurma

Hiç aktif değil. Genellikle aktif. Oldukça aktif.

6

Diyaloğu Sürdürme

Sorulara tek sözcükle yanıt veriyor.(evet!- hayır!)

Sorulara birden fazla sözcükle yanıt veriyor.

Sorulara birden fazla tümceyle yanıt veriyor.

Sorulara birden fazla tümceyle yanıt veriyor ve karşı soruyla diyaloğu

geliştiriyor.

10.4 Yazma

Yazma becerisini ölçen sınavlar geleneksel uygulamalara göre “kompozisyon yazma” olarak düşünülmekteydi. Verilen yönergeler ise çoğunlukla bir tümceden ya da bir metinden hareketi içeren özellikteydi. Ancak TÖMER’in bugünkü sisteminde yazma becerisi görsel, işitsel ve metinsel bir yönergeden hareketi içermektedir. Tablo 7 yazma sınavının değerlendirilmesinde, puanlamaya etki edecek alanları göstermektedir.

Tablo 7 Yazılı Anlatımı Değerlendirme

 

1

Dilbilgisi

Olası dilbilgisi görünümlerinde yarıdan fazla yanlış yapıyor.

Olası dilbilgisi görünümlerinde yarıdan az yanlış yapıyor.

Olası dilbilgisi görünümlerinde hemen hemen hiç yanlış yapmıyor.

2

Sözcük Bilgisi

Düzeyinden beklenen sözcükleri hiç kullanmıyor. Düzeyinden beklenen sözcüklerin bazılarını kullanıyor. Düzeyinden beklenen sözcüklerin hemen hemen tamamını kullanıyor.

3

Tutarlılık

Tümceler arasında çoğunlukla kopukluk var.

Tümceler arasında yer yer kopukluk var.

Tümceler arasında çoğunlukla kopukluk hemen hemen hiç yok.

4

Uzunluk

Yazı, beklenen sözcük ve tümce sayısının çok altında.

Yazıda, beklenen sözcük ve tümce sayısının yarısı kullanılmış.

Yazıda, beklenen sözcük ve tümce sayısının hemen hemen hepsi kullanılmış.

5

Yazım ve Noktalama

Sözcüklerin çoğunu yanlış yazıyor ve hiç noktalama işareti kullanmıyor. Bazı sözcükleri yanlış yazıyor ve bazı noktalama işaretlerini kullanmıyor. Sözcüklerin hemen hemen hepsini doğru yazıyor ve noktalama işaretlerini doğru kullanıyor.

 

Yukarıda belirtilen değerlendirme ölçütleri, uygulanan sınavın öğretim eleman­ları tarafından nesnel olarak değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır. TÖMER’in sınav sisteminde yukarıda belirtilen değerlendirme ölçütleri kullanılmakta ve puanlamalar bu ölçütlere göre yapılmaktadır.

11. Sonuç

Sınav süreci 3 aşamadan oluşmaktadır. Sınavın hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi. Bu çalışmada Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlere uygulanacak sınavların Avrupa Konseyinin yabancı dillerin öğretimi ile ilgili önerdiği Ortak Başvuru Metni ölçütleri temeline dayanarak ne şekilde uygulanması gerektiği açıklanmıştır. Sınavların ana unsuru olan metin seçimi, sınava girecek adayların dil düzeyleri ve düzeylere ait söz varlığı ile doğru orantılı olması gerekmektedir. Belirli bir sürede edinilen bilgilerin ve kazanımların ölçüldüğü sınavlar öğrencilerin o süre içinde edinmiş oldukları bilgileri içermelidir. Sınavların hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken bir konu da sınavların sınav hazırlama komisyonlarınca hazırlanması ve bir ölçme değerlendirme uzmanı görüşü alınmasıdır. Sınav sürecinin ikinci aşaması olan uygulamada sınavın yapıldığı ortamın sınav koşullarına uygunluğu önemsenmelidir. Değerlendirme (notlandır­ma) aşamasında ise özellikle sözlü anlatım ve yazılı anlatım becerilerini ölçen sınavlar tek uzmanın değerlendirilmesine bırakılmamalı, en az iki kişiden oluşan komisyonlar oluşturulmalıdır.

Bu araştırmaya model olarak seçilen Ankara Üniversitesi TÖMER sınav sistemi Avrupa Dil Pasaportu’na (ADP) uygun dil düzeylerini belirleme ve sertifi­kalandırmayı Ortak Başvuru Metnin’de belirtilen ölçütlere göre düzenlemektedir.

Dursun Köse

Kaynakça

Bachman, L. F. 1990 Fundamental Considerations in Language Testing. Oxford University Press.

McNamara, T. 2000. Language Testing. Oxford University Press.

Milanovic, M. 2002. Common European Framework of Reference for Languages.

Languages Examining and Test Development. Language Policy Division. Strasbourg.

Council for Cultural Comitee, 2001. Common European Framework of Reference for

Languages, Learning, Teaching, Assesment. Cambridge University Press.

Schiess, R. 2001. Gemeinsamer europaischer Referenzrahmen für Sprachen, Langenscheidt.

Weigle, S.C. 2002. Assessing Writing. Cambridge Language Assessment Series. Cambridge University Press.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Telif hakları için tıklayınız...                                                        
Copyright © 2010 Türkçede.org                                                 Türkçenin bir dünya dili olması dileğiyle...